Shloka 15
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
गोमेदं प्रथमं वर्षं नाम्नाशान्तभयं स्मृतम् / चन्द्रस्य शिशिरं नाम नारदस्य सुखोदयम्
Transliteration
gomedaṃ prathamaṃ varṣaṃ nāmnāśāntabhayaṃ smṛtam / candrasya śiśiraṃ nāma nāradasya sukhodayam
Translation
গোমেদ নামে প্রথম বর্ষ ‘শান্তভয়’ বলে স্মৃত; চন্দ্রের বর্ষ ‘শিশির’ এবং নারদের ‘সুখোদয়’ নামে খ্যাত।
Word by Word
गोमेदम्Gomeda (name)
गोमेदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगोमेद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; proper name (वर्ष-नाम)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण
वर्षम्region/varṣa
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/हेतु-भावे ‘by name’
अशान्तभयम्Unappeased-Fear (name)
अशान्तभयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअशान्त-भय (प्रातिपदिक; अशान्त + भय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः कर्मधारयः (अशान्तं भयम्)
स्मृतम्is called/remembered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘is said/remembered’
चन्द्रस्यof Candra
चन्द्रस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
शिशिरम्Śiśira (name)
शिशिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिशिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; proper name (वर्ष-नाम)
नामnamed
नाम:
Sambandha-marker (सम्बन्ध-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (particle) ‘named/called’
नारदस्यof Nārada
नारदस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
सुखोदयम्Rise of happiness (name)
सुखोदयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख-उदय (प्रातिपदिक; सुख + उदय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः षष्ठी/तत्पुरुषः (सुखस्य उदयः)