Shloka 89
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
नष्टे धर्मे चतुर्थश्च मार्कण्डेयपुः सरः / पञ्चमः पञ्चदश्यां तु त्रेतायां संबभूव ह
Transliteration
naṣṭe dharme caturthaśca mārkaṇḍeyapuḥ saraḥ / pañcamaḥ pañcadaśyāṃ tu tretāyāṃ saṃbabhūva ha
Translation
ধর্ম লুপ্ত হলে চতুর্থ রূপে মার্কণ্ডেয় অগ্রগণ্য হন। আর ত্রেতায় পঞ্চদশ পর্যায়ে পঞ্চম অবতার আবির্ভূত হন।
Word by Word
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश्)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; भूतकृदन्तम्; (धर्मे इति सह)
धर्मेin dharma / when dharma (was lost)
धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
मार्कण्डेय-पुःसरःwith Mārkaṇḍeya as the leader
मार्कण्डेय-पुःसरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः—मार्कण्डेयः पुरःसरः यस्य/यः (with Mārkaṇḍeya as the leader/foremost)
पञ्चमःthe fifth
पञ्चमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
पञ्चदश्याम्in the fifteenth (cycle/period)
पञ्चदश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; द्विगुः—पञ्चदश (15) (युगे/क्रमे इत्यर्थे)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle)
त्रेतायाम्in Tretā (age)
त्रेतायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
संबभूवcame into being/was born
संबभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः—सम्
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic)