Shloka 98
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
ब्रह्मर्षे येन तिष्ठेयं तेजसाप्यायितस्ततः / ब्रह्मन्कृशो ऽहं विमना त्दृतराज्यो हृतासनः
Transliteration
brahmarṣe yena tiṣṭheyaṃ tejasāpyāyitastataḥ / brahmankṛśo 'haṃ vimanā tdṛtarājyo hṛtāsanaḥ
Translation
হে ব্রহ্মর্ষি! যে তেজে আমি আবার পুষ্ট হয়ে স্থির থাকতে পারি, সেই উপায় বলুন। হে ব্রাহ্মণ, আমি ক্ষীণ, বিমনা, রাজ্যচ্যুত ও আসনহারা।
Word by Word
ब्रह्मर्षेO brahmarṣi (sage)
ब्रह्मर्षे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; पुल्लिङ्ग; तत्पुरुष-समासः (ब्रह्मणः ऋषिः)
येनby which/whereby
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (instrumental singular of relative pronoun)
तिष्ठेयम्I might stand/remain
तिष्ठेयम्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तेजसाwith/through splendor, energy
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
अप्यायितःnourished, strengthened
अप्यायितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपि-आ-या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहं’ इत्यस्य विशेषणम्
ततःtherefore/from that
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थे अव्ययम् (ablatival adverb)
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
कृशःemaciated, weak
कृशः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहं’ इत्यस्य विशेषणम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विमनाःdejected, dispirited
विमनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविमनस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहं’ इत्यस्य विशेषणम्
दृतराज्यःone whose kingdom is held/retained (yet...)
दृतराज्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृत-राज्य (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (दृतं/धृतं राज्यं यस्य सः / ‘whose kingdom is held/retained’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहं’ इत्यस्य विशेषणम्
हृतासनःone whose seat has been taken away
हृतासनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृत-आसन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (हृतम् आसनं यस्य सः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहं’ इत्यस्य विशेषणम्