Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ

Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

prasannacetasaṃ rāmaṃ gataroṣamathātmani / antarhite sarinnāthe rāmaḥ suvamudaṅmukhaḥ

নদীর অধিপতি (সমুদ্র) অন্তর্হিত হলে, অন্তরে ক্রোধ ত্যাগ করে প্রসন্নচিত্ত রাম উত্তরমুখ হয়ে স্রুব হাতে স্থির রইলেন।

prasanna-cetasamof serene mind
prasanna-cetasam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक) + cetas (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: prasannaṃ cetas yasya/tasya; Masculine, Accusative (2nd), Singular; qualifying ‘rāmaṃ’
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
gata-roṣamwhose anger had subsided
gata-roṣam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त from √gam) + roṣa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: gataḥ roṣaḥ yasya; Masculine, Accusative, Singular; qualifying ‘rāmam’
athathen/and
atha:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya, particle/conjunction (निपात) indicating sequence
ātmaniin himself
ātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
antarhitewhen (he) had disappeared/was hidden
antarhite:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootantar-√dhā (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Locative (7th), Singular, Masculine/Neuter agreeing with ‘sarinnāthe’ (locative)
sarin-nāthein the lord of the river(s)
sarin-nāthe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsarit (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी): saritāṃ nāthaḥ; Masculine, Locative (7th), Singular
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
sruvamthe ladle
sruvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsruva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
udaṅ-mukhaḥfacing north
udaṅ-mukhaḥ:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootudak/udañc (दिक्शब्द-प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: udaṅ (uttara) mukhaḥ; Masculine, Nominative, Singular; qualifying ‘rāmaḥ’