Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
स ददर्श महाभागः परितो मारुताकुलम् / आकरं सर्वरत्नानां पूर्यमाणमनारतम्
Transliteration
sa dadarśa mahābhāgaḥ parito mārutākulam / ākaraṃ sarvaratnānāṃ pūryamāṇamanāratam
Translation
সেই মহাভাগ্যবান চারদিকে বায়ুতে অস্থির, সর্বরত্নের খনিকে অবিরত পূর্ণ হতে দেখলেন।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
महाभागःthe fortunate one
महाभागः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (महान् भागः यस्य सः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ विशेषणम्
परितःall around
परितः:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय (उपसर्गसदृश/क्रियाविशेषण), ‘around/on all sides’
मारुताकुलम्turbulent with winds
मारुताकुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमारुत + आकुल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मारुतेन आकुलम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आकरम्’ विशेषणम्
आकरम्mine, repository
आकरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वरत्नानाम्of all gems
सर्वरत्नानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसर्व + रत्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वेषां रत्नानाम्), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
पूर्यमाणम्being filled
पूर्यमाणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूॄ (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्/यमान-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आकरम्’ विशेषणम्
अनारतम्unceasingly
अनारतम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनारत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः (क्रियाविशेषण), ‘without cessation/constantly’