Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
स्वागतं वो महाभागा यूयं सर्वे समागताः / करणीयं किमस्माभिर्वदध्वमविचारितम्
Transliteration
svāgataṃ vo mahābhāgā yūyaṃ sarve samāgatāḥ / karaṇīyaṃ kimasmābhirvadadhvamavicāritam
Translation
হে মহাভাগ্যবানগণ! আপনাদের স্বাগতম; আপনারা সকলেই সমবেত হয়েছেন। আমাদের কী করণীয়—নিঃসংকোচে বলুন।
Word by Word
स्वागतम्welcome
स्वागतम्:
सम्बोधनार्थक (greeting)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग) + आगत (आ-गम् धातु + क्त)
Formतत्पुरुष/कर्मधारय-भाव: सु + आगतम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as interjectional nominal ‘welcome’
वःto you (all)
वः:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन (enclitic); here dative sense ‘to you’
महाभागाःO fortunate ones
महाभागाः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: महान्तः भागाः येषाम्; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), बहुवचन
यूयम्you
यूयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन; 2nd person pronoun
सर्वेall
सर्वे:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; adjective qualifying यूयम्
समागताःhave assembled/arrived
समागताः:
कर्तृविशेषण/विधेय
TypeAdjective
Rootसम्-आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate with यूयम्
करणीयम्what should be done
करणीयम्:
कर्म (what is to be done)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + अनीयर् (कृदन्त)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त भाव/कर्तव्यता (gerundive; ‘to be done’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किम्what?
किम्:
कर्म (interrogative object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; interrogative
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
कर्ता/करण (agent/instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘by us/with us’
वदध्वम्tell/speak
वदध्वम्:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थक/imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद रूप ‘speak (to us)’
अविचारितम्without hesitation/without deliberation
अविचारितम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootवि-चर् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अ- (निषेध)
Formनञ्-पूर्वक क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies (किम्/करणीयम्) = ‘without deliberation’