Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 43
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
एवंविधगुणोपेतमधिगाह्य तपोवनम् / गच्छन्रथेनाथ नृपः प्रहर्षं परमं ययौ
Transliteration
evaṃvidhaguṇopetamadhigāhya tapovanam / gacchanrathenātha nṛpaḥ praharṣaṃ paramaṃ yayau
Translation
এমন গুণসমৃদ্ধ তপোবনে প্রবেশ করে, রথে অগ্রসর হতে হতে রাজা পরম আনন্দে আপ্লুত হলেন।
Word by Word
एवं-विध-गुण-उपेतम्endowed with such qualities
एवं-विध-गुण-उपेतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएवंविध (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + उप√इ (धातु)
Form‘उपेत’ = भूतकृदन्त (क्त) उप√इ; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तपोवनम्’ इत्यस्य विशेषणम्; समासः (एवंविधैः गुणैः उपेतम्)
अधिगाह्यhaving entered/approached
अधिगाह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअधि√गाह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया
तपोवनम्the forest of austerities (hermitage-grove)
तपोवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः वनम्)
गच्छन्going
गच्छन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘नृपः’ इत्यस्य विशेषणम्
रथेनby chariot
रथेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुबन्ध/क्रमसूचक (particle)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रहर्षम्joy, exhilaration
प्रहर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परमम्supreme, great
परमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘प्रहर्षम्’ इत्यस्य विशेषणम्
ययौwent/attained
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद