Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 31
Bhārgava-Stuti and Kṛṣṇa’s Vara
Devotional Hymn and Boon to the Bhargava
Devanagari script
गणेशं कार्त्तिकेयं च नत्वापृच्छ्य च भूपते / अकृतव्रणसंयुक्तो निश्चक्राम गृहान्तरात्
Transliteration
gaṇeśaṃ kārttikeyaṃ ca natvāpṛcchya ca bhūpate / akṛtavraṇasaṃyukto niścakrāma gṛhāntarāt
Translation
হে ভূপতে, রাম গণেশ ও কার্ত্তিকেয়কে প্রণাম করে বিদায় নিলেন; এবং কোনো ক্ষত না নিয়ে গৃহের অন্তঃপুর থেকে বেরিয়ে এলেন।
Word by Word
gaṇeśamGaṇeśa
gaṇeśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kārttikeyamKārttikeya
kārttikeyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkārttikeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
natvāhaving bowed
natvā:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund), ‘having bowed’
pṛcchyahaving asked
pṛcchya:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootprach (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund; irregular form), ‘having asked’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
bhūpateO king
bhūpate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhūpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ‘O king’
akṛta-vraṇa-saṃyuktaḥunwounded
akṛta-vraṇa-saṃyuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + kṛta (कृ-धातु, क्त) + vraṇa (प्रातिपदिक) + saṃyukta (yuj-धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘(one) associated with an unmade/uninflicted wound’ (i.e., unwounded/without injury)
niścakrāmawent out
niścakrāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkram (धातु) + nis- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद—‘went out’
gṛha-antarātfrom inside the house
gṛha-antarāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुषः (‘gṛhasya antaram’)=‘from inside the house’