Shloka 16
Agastyopadeśa: Viṣṇupada-stava-sādhanā and Paraśurāma’s Darśana of Hari
Devanagari script
यं वेदवादैर्विविधप्रकारैर्निर्णेतुमीशानमुखा न शक्नुयुः / तं त्वामनिर्देश्यमचं पुराममनन्तमीडे भव मे दयापरः
Transliteration
yaṃ vedavādairvividhaprakārairnirṇetumīśānamukhā na śaknuyuḥ / taṃ tvāmanirdeśyamacaṃ purāmamanantamīḍe bhava me dayāparaḥ
Translation
যাঁকে বেদের নানা বচনে ঈশান প্রমুখও নির্ণয় করতে পারেন না; সেই অনির্বচনীয়, অজ, প্রাচীন, অনন্ত তোমাকেই আমি স্তব করি—হে প্রভু, আমার প্রতি দয়াপর হও।
Word by Word
यम्whom
यम्:
Karma (कर्म/Object of निर्णेतुम्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
वेदवादैःby Vedic statements/arguments
वेदवादैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवेद + वाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य वादाः)
विविधप्रकारैःby various methods
विविधप्रकारैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविविध + प्रकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; कर्मधारयः (विविधाः प्रकाराः)
निर्णेतुम्to determine, to ascertain
निर्णेतुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeIndeclinable
Rootनिर्-नी (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive); उपसर्गः निर्
ईशानमुखाःthose headed by Īśāna (Śiva)
ईशानमुखाः:
Karta (कर्ता/Subject of शक्नुयुः)
TypeNoun
Rootईशान + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; बहुव्रीहिः (ईशानः मुखं येषां = ‘headed by Īśāna/Śiva’)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
शक्नुयुःcould be able
शक्नुयुः:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
तम्that one, him
तम्:
Karma (कर्म/Object; apposition to त्वाम्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म/Object of ईडे)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
अनिर्देश्यम्indescribable
अनिर्देश्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of त्वाम्)
TypeAdjective
Rootअ + निर्देश्य (प्रातिपदिक; निर्-दिश् धातोः यत्)
Formकृदन्त-विशेषण (potential/gerundive sense); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘that which cannot be indicated/defined’
अचम्imperishable, unmoving
अचम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of त्वाम्)
TypeAdjective
Rootअच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘अच’ = अच्युत/अचल (contextual epithet: unmoving/imperishable)
पुरामम्(text unclear; likely ‘ancient/primeval’)
पुरामम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Unclear)
TypeIndeclinable
Rootपुरा + अमम् (अव्यय + प्रातिपदिक)
Formपाठभेद/सन्धि-समस्या; सम्भाव्यं ‘पुराणम्’ (पुरा + अण्) इति; अत्र ‘पुरामम्’ इति पाठे अव्यय ‘पुरा’ + अस्पष्ट पदम्
अनन्तम्endless, infinite
अनन्तम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of त्वाम्)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
ईडेI praise, I adore
ईडे:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootईड्/ईळ् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपदम्
भवbe (become)
भव:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me / for me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/Beneficiary)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th case) / चतुर्थी (4th case), एकवचन; enclitic ‘मे’ (my/to me)
दयापरःfull of compassion
दयापरः:
Visheshana (विशेषण/Predicate adjective of ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootदया + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषभावः (दयायां परः = devoted to compassion)