Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 35

Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana

The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth

इत्येवमुक्त्वा स मृगः प्रियायै प्रियदर्शनः / विरराम प्रसन्नात्मा पश्यन्राममना तुरः

ityevamuktvā sa mṛgaḥ priyāyai priyadarśanaḥ / virarāma prasannātmā paśyanrāmamanā turaḥ

এভাবে বলে সেই মনোহর মৃগটি প্রিয়ার সঙ্গে কথা শেষ করল। প্রসন্নচিত্তে সে থেমে গেল, ব্যাকুল মনে রামকে চেয়ে রইল।

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having said’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Pronoun, Nominative, Singular
मृगःthe deer
मृगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
प्रियायैto (his) beloved
प्रियायै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; Feminine, Dative, Singular
प्रियदर्शनःpleasant-looking
प्रियदर्शनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; कर्मधारयः (प्रियं दर्शनं यस्य/प्रियदर्शनः = pleasant-looking)
विररामceased; stopped
विरराम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Parasmaipada
प्रसन्नात्माwith a serene mind
प्रसन्नात्मा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; कर्मधारयः (प्रसन्नः आत्मा यस्य/प्रसन्नात्मा)
पश्यन्seeing
पश्यन्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘seeing’
रामम्Rāma
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular
अनातुरःuntroubled
अनातुरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + आतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध (not distressed)