Shloka 3
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
वैकुण्ठो दक्षिणे यस्माद्गौरीलोकश्च वामतः / यदधो ध्रुवलोकश्च सर्वलोकपरस्तु सः
Transliteration
vaikuṇṭho dakṣiṇe yasmādgaurīlokaśca vāmataḥ / yadadho dhruvalokaśca sarvalokaparastu saḥ
Translation
যার দক্ষিণে বৈকুণ্ঠ এবং বামে গৌরীলোক; আর যার নীচে ধ্রুবলোক—সে লোক সকল লোকের ঊর্ধ্বে।
Word by Word
वैकुण्ठःVaikuṇṭha
वैकुण्ठः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दक्षिणेon the right (side)
दक्षिणे:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिशावाचक
यस्मात्from which/wherefrom
यस्मात्:
अपादान (source/relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
गौरीलोकःGaurī’s world
गौरीलोकः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootगौरी + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गौर्याः लोकः)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
वामतःon the left (side)
वामतः:
क्रियाविशेषण/अधिकरणार्थ (adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootवामतस् (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = 'from the left side'
यत्that which/where
यत्:
सम्बन्ध (relative marker)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अधःbelow
अधः:
क्रियाविशेषण/अधिकरणार्थ (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formअव्यय; अधोवाचक (below)
ध्रुवलोकःDhruva’s world (Pole-star world)
ध्रुवलोकः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootध्रुव + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ध्रुवस्य लोकः)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सर्वलोकपरःbeyond all worlds
सर्वलोकपरः:
कर्तृविशेषण/विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसर्व + लोक + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां लोकानां परः = beyond all worlds)
तुindeed, however
तु:
अव्ययार्थ (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
सःhe/that (one)
सः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन