Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
स दृष्ट्वा विनतं राममाशीर्भिरभिनन्द्य च / पप्रच्छ कुशलं वत्स कथमागमनं कृथाः
Transliteration
sa dṛṣṭvā vinataṃ rāmamāśīrbhirabhinandya ca / papraccha kuśalaṃ vatsa kathamāgamanaṃ kṛthāḥ
Translation
তিনি বিনীত রামকে দেখে আশীর্বাদে অভিনন্দন করে জিজ্ঞেস করলেন—“বৎস, মঙ্গল তো? তুমি কীভাবে এখানে এলে?”
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; pronoun
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive), अव्यय
विनतम्bowed down
विनतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनत (प्रातिपदिक; √नम् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; past passive participle used adjectivally qualifying रामम्
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
आशीर्भिःwith blessings
आशीर्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआशीस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
अभिनन्द्यhaving greeted
अभिनन्द्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + √नन्द् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having greeted/congratulated’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
कुशलम्welfare
कुशलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object of पप्रच्छ
वत्सdear child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय; interrogative adverb
आगमनम्coming/arrival
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआगमन (प्रातिपदिक; आ + √गम् + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object of कृथाः (idiom: ‘how did you come?’)
कृथाःdo/make (did you make)
कृथाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; interrogative sense