Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger

Dialogue Frame

तत उन्मील्य नयने शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / ददर्श देवं तेनैव वपुषा पुरतः स्थितम्

tata unmīlya nayane śīghramutthāya bhārgavaḥ / dadarśa devaṃ tenaiva vapuṣā purataḥ sthitam

তখন ভার্গব চোখ মেলে দ্রুত উঠে দাঁড়ালেন এবং সেই একই রূপে দেবতাকে নিজের সম্মুখে দাঁড়িয়ে থাকতে দেখলেন।

tataḥthen
tataḥ:
Desha-kala-adhikarana (देश-काल-अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence
unmīlyahaving opened
unmīlya:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootud-√mīl (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), from ud+√mīl (उन्मील्) ‘to open (eyes)’
nayane(his) two eyes
nayane:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnayana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन)
śīghramquickly
śīghram:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootśīghram (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
utthāyahaving risen
utthāya:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootud-√sthā (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), from ud+√sthā (उत्था) ‘to rise up’
bhārgavaḥBhārgava (the Bhṛgu-descendant)
bhārgavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; patronymic ‘descendant of Bhṛgu’
dadarśasaw
dadarśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; from √dṛś (दृश्) ‘to see’
devamthe god
devam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
tenawith that
tena:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
evaindeed, just
eva:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (निश्चय/अवधारण)
vapuṣāwith (that) body/form
vapuṣā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvapus (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
purataḥin front
purataḥ:
Desha-kala-adhikarana (देश-काल-अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootpuratas (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb of place (देशवाचक क्रियाविशेषण)
sthitamstanding
sthitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with devam