Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 9
Mārkaṇḍeya Ṛṣi Tested by Indra and Blessed by Nara-Nārāyaṇa
प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥
prāpta-dvijāti-saṁskāro mārkaṇḍeyaḥ pituḥ kramāt chandāṁsy adhītya dharmeṇa tapaḥ-svādhyāya-saṁyutaḥ
পিতার সম্পাদিত দ্বিজাতি-সংস্কারে শুদ্ধ হয়ে মার্কণ্ডেয় ঋষি বেদমন্ত্র অধ্যয়ন করলেন এবং ধর্মমতে নিয়ম পালন করলেন। তপস্যা ও স্বাধ্যায়ে উন্নত হয়ে তিনি আজীবন ব্রহ্মচারী রইলেন। জটা ধারণ করে, বাকলবস্ত্র পরিধান করে, কমণ্ডলু, দণ্ড, যজ্ঞোপবীত, মেখলা, কৃষ্ণাজিন, রুদ্রাক্ষমালা ও কুশ বহন করে তিনি সন্ধ্যা-প্রাতে অগ্নি, সূর্য, গুরু, ব্রাহ্মণ ও অন্তঃস্থ পরমাত্মা রূপে শ্রীহরির আরাধনা করতেন।
FAQs
This verse shows Mārkaṇḍeya Ṛṣi worshiping Hari at both sandhyās, indicating that regular, time-bound devotion and remembrance of God are integral to Vedic dharma.
The Bhāgavatam presents them as sacred representatives and supports of dharma; honoring them as part of Hari’s worship integrates devotion with reverence for divine order, spiritual authority, and the Lord’s presence as Paramātmā.
Keep a steady daily practice—morning and evening prayer/meditation—while showing respect to teachers, sacred knowledge, and the divine presence in all people.