Sutra 15
Devanagari script
स्वविक्षिप्तमित्रविक्षिप्तयोः स्वविक्षिप्तं स्वभूमौ विक्षिप्तं सैन्यमापदि शक्यमावाहयितुं न मित्रविक्षिप्तं विप्रकृष्टदेशकालत्वात् ॥ कZ_०८.५.१५ ॥
Transliteration
svavikṣiptamitravikṣiptayoḥ svavikṣiptaṃ svabhūmau vikṣiptaṃ sainyam āpadi śakyam āvāhayituṃ na mitravikṣiptaṃ viprakṛṣṭadeśakālatvāt
Translation
নিজের ছড়িয়ে থাকা সৈন্য ও মিত্রের ছড়িয়ে থাকা সৈন্যের মধ্যে, নিজের ভূখণ্ডে ছড়িয়ে থাকা নিজের সৈন্যের উপরই নির্ভর করা উচিত; বিপদে তাদের ডেকে আনা যায়। মিত্রের ছড়িয়ে থাকা সৈন্যের উপর নির্ভর করা উচিত নয়, কারণ স্থান-কালগত দূরত্ব তাদের অনির্ভরযোগ্য করে তোলে।
Word by Word
स्व-विक्षिप्त-मित्र-विक्षिप्तयोःof (the king’s) dispersed army and (the ally’s) dispersed army
स्व-विक्षिप्त-मित्र-विक्षिप्तयोः:
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootविक्षिप् (वि+क्षिप्)
Formषष्ठी-द्विवचनम्; समासः—(स्वविक्षिप्तस्य च मित्रविक्षिप्तस्य च) इति द्वन्द्व-आधारः, ततः षष्ठी-द्विवचन-रूपम् ‘…योः’
स्व-विक्षिप्तम्one’s own dispersed (troops)
स्व-विक्षिप्तम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootविक्षिप् (वि+क्षिप्)
Formनपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘सैन्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
स्व-भूमौin one’s own territory
स्व-भूमौ:
TypeNoun (compound)
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्गम्; सप्तमी-एकवचनम्; अधिकरणम्
विक्षिप्तम्dispersed
विक्षिप्तम्:
TypeAdjective
Rootविक्षिप् (वि+क्षिप्)
Formनपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘सैन्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सैन्यम्army, troops
सैन्यम्:
TypeNoun
Rootसेना
Formनपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; कर्म/उद्देश्य-भावः (आवाहयितुम् इत्यस्य)
आपदिin an emergency
आपदि:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्गम्; सप्तमी-एकवचनम्; काल/अवस्था-अधिकरणम्
शक्यम्possible, feasible
शक्यम्:
TypeVerbal adjective (potential)
Rootशक्
Formनपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘(तत्) शक्यम्’ = possible
आ-वाहयितुम्to summon/call in (to mobilize)
आ-वाहयितुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootआ√वह्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive); अर्थः—आह्वान/समाह्वान/समाहार-रूपेण आनयितुम्
नnot
न:
TypeParticle (negation)
Rootन
Formनिषेध-अव्ययम्
मित्र-विक्षिप्तम्the ally’s dispersed (troops)
मित्र-विक्षिप्तम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootविक्षिप् (वि+क्षिप्)
Formनपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘(सैन्यम्)’ इत्यध्याहारः; पूर्वपदं ‘मित्र’
विप्रकृष्ट-देश-कालत्वात्because of remoteness in place and time (distance and delay)
विप्रकृष्ट-देश-कालत्वात्:
TypeNoun (compound, ablative of cause)
Rootविप्रकृष् (वि+प्र+कृष्) / देश / काल
Formपुं/नपुंसकभावः; पञ्चमी-एकवचनम्; हेतौ पञ्चमी; समासः—विप्रकृष्टः देशः च कालः च → देशकाल; तस्य भावः देशकालत्वम्; तस्मात्
Entities Mentioned
K
kingA
allyFAQs
Treat allied support as time-delayed and contingent; build primary capacity that can be rapidly mobilized under direct authority.