शृङ्गिणा दंष्ट्रिणा वा हिंस्यमानममोक्षयतः स्वामिनः पूर्वः साहसदण्डः प्रतिक्रुष्टस्य द्विगुणः ॥ कZ_०४.१३.१८ ॥
śṛṅgiṇā daṃṣṭriṇā vā hiṃsyamānam amokṣayataḥ svāminaḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ pratikruṣṭasya dviguṇaḥ
শিংওয়ালা বা দংশনকারী প্রাণীর দ্বারা কেউ আঘাতপ্রাপ্ত হলে এবং মালিক তাকে না ছাড়ায়/না উদ্ধার করে, তবে মালিকের ‘প্রথম’ সাহস-দণ্ড হবে; আর যদি ভুক্তভোগী সাহায্যের জন্য চিৎকার করে থাকে, তবে দণ্ড দ্বিগুণ।
Ignoring an explicit distress signal increases culpability; the law treats omission after warning as aggravated negligence.
Animals are controlled through human responsibility; governance works by assigning accountable custodians.