Sutra 18
Devanagari script
वैवाहिकमन्वायनमौपायिकं यज्ञकृत्यप्रसवनैमित्तिकं देवेज्याचौलोपनयनगोदानव्रतदीक्षादिषु क्रियाविशेषेषु भाण्डमुच्छुल्कं गच्छेत् ॥ कZ_०२.२१.१८ ॥
Transliteration
vaivāhikamanvāyanamaupāyikaṃ yajñakṛtyaprasavanaimittikaṃ devejyācaulopanayanagodānavratadīkṣādiṣu kriyāviśeṣeṣu bhāṇḍam ucchulkaṃ gacchet
Translation
বিবাহ, শ্রাদ্ধ/পিতৃকার্য, উপহার, যজ্ঞকর্ম, প্রসব-সম্পর্কিত নৈমিত্তিক আচার, দেবপূজা, চূড়াকর্ম, উপনয়ন, গোদান, ব্রত-দীক্ষা ইত্যাদি এবং অনুরূপ বিশেষ ক্রিয়ার জন্য নির্ধারিত পণ্য শুল্কমুক্তভাবে যেতে দেওয়া হবে।
Word by Word
वैवाहिकम्(that which is) connected with marriage; wedding-related
वैवाहिकम्:
TypeNoun/Adjective
Rootविवाह
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; तद्धितान्त (विवाह + ठक् → वैवाहिक) — ‘विवाहसम्बन्धि’
अन्वायनम्a lineage/ancestral rite (succession-related ceremony)
अन्वायनम्:
TypeNoun
Rootअन्वायन
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; भाववाचक-संज्ञा
औपायिकम्remedial/expedient (rite); done as a means
औपायिकम्:
TypeNoun/Adjective
Rootउपाय
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; तद्धितान्त (उपाय + ठक् → औपायिक) — ‘उपायसम्बन्धि’
यज्ञकृत्यप्रसवनैमित्तिकम्occasional (naimittika) rites connected with sacrificial duties and childbirth
यज्ञकृत्यप्रसवनैमित्तिकम्:
TypeAdjective (compound)
Rootनैमित्तिक
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; समासः: (यज्ञकृत्य + प्रसव + नैमित्तिक) — ‘यज्ञकृत्ये, प्रसवे च निमित्तेन भवम्’ इत्यर्थः
देवेज्याworship of the gods; divine worship
देवेज्या:
TypeNoun
Rootदेवेज्या
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी (देवेज्यायाम्) — सूचीस्थ-सप्तमी; ‘देवपूजा/देवयजन’
चौलtonsure ceremony (first shaving)
चौल:
TypeNoun
Rootचौल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी (चौले) — सूचीस्थ-सप्तमी; ‘चूडाकर्म’
उपनयनinitiation ceremony (upanayana)
उपनयन:
TypeNoun
Rootउपनयन
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी (उपनयने) — सूचीस्थ-सप्तमी
गोदानgift/donation of a cow
गोदान:
TypeNoun
Rootगोदान
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी (गोदाने) — सूचीस्थ-सप्तमी
व्रतvow/observance
व्रत:
TypeNoun
Rootव्रत
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी (व्रते) — सूचीस्थ-सप्तमी
दीक्षाconsecration/initiation (dīkṣā)
दीक्षा:
TypeNoun
Rootदीक्षा
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी (दीक्षायाम्) — सूचीस्थ-सप्तमी
आदिषुand the like; etc.; among such (rites)
आदिषु:
TypeIndeclinable (particle used in compounds)
Rootआदि
Form‘आदि’ + बहुवचन-सप्तमी-प्रत्ययः (आदिषु) — ‘इत्यादिषु’
क्रियाविशेषेषुin particular acts/ritual performances
क्रियाविशेषेषु:
TypeNoun (compound)
Rootक्रिया-विशेष
Formपुंलिङ्गे बहुवचनम् सप्तमी; समासः: क्रियायाः विशेषः → क्रियाविशेषः
भाण्डम्goods; articles/wares
भाण्डम्:
TypeNoun
Rootभाण्ड
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; कर्मपदम्
उच्छुल्कम्duty-free; without toll/customs
उच्छुल्कम्:
TypeNoun/Adjective
Rootउच्छुल्क
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; ‘उत्-शुल्क’ (उपरि/अधिकं शुल्कम्)
गच्छेत्should go/pass; should be allowed to proceed
गच्छेत्:
TypeVerb
Rootगम्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: गम्
Entities Mentioned
H
householdsR
ritual performers (implicit)C
customs authority (implicit)FAQs
To avoid taxing socially obligatory rites and thereby reduce hardship and resentment while preserving legitimacy of rule.