Sutra 39
छायायामष्टपौरुष्यामष्टादशभागश्छेदः षट्पौरुष्यां चतुर्दशभागः त्रिपौरुष्यामष्टभागः द्विपौरुष्यां षड्भागः पौरुष्यां चतुर्भागः अष्टाङ्गुलायां त्रयो दशभागाः चतुरङ्गुलायां त्रयोऽष्टभागाः अच्छायो मध्याह्न इति ॥ कZ_०२.२०.३९ ॥
chāyāyām aṣṭa-pauruṣyām aṣṭādaśa-bhāgaś chedaḥ ṣaṭ-pauruṣyāṃ caturdaśa-bhāgaḥ tri-pauruṣyām aṣṭa-bhāgaḥ dvi-pauruṣyāṃ ṣaḍ-bhāgaḥ pauruṣyāṃ catur-bhāgaḥ aṣṭāṅgulāyāṃ trayo daśa-bhāgāḥ caturaṅgulāyāṃ trayo ’ṣṭa-bhāgāḥ acchāyaḥ madhyāhna iti
ছায়ার মান অনুযায়ী: আট পौरুষ হলে কাট-অফ ১৮ ভাগ; ছয় পौरুষে ১৪ ভাগ; তিন পौरুষে ৮ ভাগ; দুই পौरুষে ৬ ভাগ; এক পौरুষে ৪ ভাগ; আট অঙ্গুলে ৩/১০ ভাগ; চার অঙ্গুলে ৩/৮ ভাগ। ছায়া না থাকলে তা মধ্যাহ্ন।
FAQs
Redundancy and verification: shadow measurement works in the field without instruments and can cross-check clock time to deter tampering.
It provides an observable, dispute-resistant reference point for deadlines, court sessions, market regulation, and duty changes.