Sutra 42
Devanagari script
ताम्रपादयुक्तं रूप्यं रूप्यपादयुक्तं वा सुवर्णं संस्कृतकम् तस्माद् रक्षेत् ॥ कZ_०२.१३.४२ ॥
Transliteration
tāmra-pāda-yuktaṃ rūpyaṃ rūpya-pāda-yuktaṃ vā suvarṇaṃ saṃskṛtakam tasmād rakṣet
Translation
তামার পা-যুক্ত রূপা, অথবা রূপার পা-যুক্ত সোনা ‘সংস্কৃতক’ (যৌগিক/প্রক্রিয়াজাত) দ্রব্য; অতএব তা রক্ষা করে (কঠোরভাবে নিয়ন্ত্রণে) রাখতে হবে।
Word by Word
ताम्रपादयुक्तम्silver fitted/combined with a copper base/footing
ताम्रपादयुक्तम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootयुक्त (युज्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया/प्रथमा; विशेषणम् (रूप्यं इति विशेष्यम्) । विग्रहः: ताम्रस्य पादैः युक्तम्
रूप्यम्silver
रूप्यम्:
TypeNoun
Rootरूप्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया (कर्मपदम्)
रूप्यपादयुक्तम्gold fitted/combined with a silver base/footing
रूप्यपादयुक्तम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootयुक्त (युज्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया/प्रथमा; विशेषणम् (सुवर्णं इति विशेष्यम्) । विग्रहः: रूप्यस्य पादैः युक्तम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
सुवर्णम्gold
सुवर्णम्:
TypeNoun
Rootसुवर्ण
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया (कर्मपदम्)
संस्कृतकम्processed/refined (metal)
संस्कृतकम्:
TypeAdjective/Noun (Kṛdanta-derived)
Rootसंस्कृतक
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (रूप्यं/सुवर्णं)
तस्मात्from that; therefore/from such (a thing)
तस्मात्:
TypePronoun
Rootतद्
Formपञ्चमी एकवचनम् (अपादान/हेतौ)
रक्षेत्should protect/guard
रक्षेत्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
Formलोट् (विधिलिङ्/आज्ञार्थे) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्
Entities Mentioned
T
tāmra (copper)R
rūpya (silver)S
suvarṇa (gold)FAQs
Mixed-metal construction can disguise substitution at joints/bases; it is easier to skim precious metal while keeping appearance.