Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 39

मार्जाराक्षकं शिरीषपुष्पकं गोमूत्रकं गोमेदकं शुद्धस्फटिकं मूलाटीवर्णं मणिवर्णानामन्यतमवर्णमिति वज्रवर्णाः ॥ कZ_०२.११.३९ ॥

mārjārākṣakaṃ śirīṣapuṣpakaṃ gomūtrakaṃ gomedakaṃ śuddhasphaṭikaṃ mūlāṭīvarṇaṃ maṇivarṇānām anyatamavarṇam iti vajravarṇāḥ

হীরার স্বীকৃত রং হলো—বিড়ালের চোখের মতো, শিরীষফুলের মতো, গোমূত্রবর্ণ, গোমেদকের মতো, বিশুদ্ধ স্ফটিকের মতো, মূলাটীবর্ণ, অথবা রত্নের রংগুলির মধ্যে যে কোনো একটি।

मार्जाराक्षकम्‘cat-guard’ (cat’s-eye-like) colour/variety (a colour-term used for diamond/precious stones)
मार्जाराक्षकम्:
TypeNoun
Rootमार्जार + आक्षक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासान्त-पद (आक्षक = रक्षक/आख्यक-प्रायः ‘रक्षक’ अर्थे)
शिरीषपुष्पकम्silk-cotton (śirīṣa) flower-like colour/variety
शिरीषपुष्पकम्:
TypeNoun
Rootशिरीष + पुष्पक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘शिरीषस्य पुष्पकं’
गोमूत्रकम्cow-urine-like (yellowish) colour/variety
गोमूत्रकम्:
TypeNoun
Rootगोमूत्रक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘गोमूत्र-सदृश-वर्ण’ इति विशेषणवत्
गोमेदकम्gomeda (hessonite) coloured / gomeda-like variety
गोमेदकम्:
TypeNoun
Rootगोमेदक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; रत्ननाम
शुद्धस्फटिकम्pure crystal(-like) colour/variety
शुद्धस्फटिकम्:
TypeNoun
Rootशुद्ध + स्फटिक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘शुद्धः स्फटिकः’
मूलाटीवर्णम्mūlāṭī-coloured (a specific reference colour used in gem classification)
मूलाटीवर्णम्:
TypeNoun
Rootमूलाटी + वर्ण
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘मूलाट्याः वर्णः’
मणिवर्णानाम्of the colours of gems
मणिवर्णानाम्:
TypeNoun
Rootमणि + वर्ण
Formपुंलिङ्ग (वर्ण), बहुवचन, षष्ठी; ‘मणीनां वर्णाः’/‘मणिवर्णाः’ इत्यर्थे
अन्यतमवर्णम्any one colour (among those)
अन्यतमवर्णम्:
TypeNoun
Rootअन्यतम + वर्ण
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘अन्यतमः वर्णः’ = ‘any one (among them) colour’
इतिthus; as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक
वज्रवर्णाःthe colours/colour-varieties of diamond
वज्रवर्णाः:
TypeNoun
Rootवज्र + वर्ण
Formपुंलिङ्ग (वर्ण), बहुवचन, प्रथमा; ‘वज्रस्य वर्णाः’
V
vajra (diamond)
M
mārjārākṣaka
Ś
śirīṣapuṣpaka
G
gomūtraka
G
gomedaka
Ś
śuddhasphaṭika
M
mūlāṭīvarṇa

FAQs

To standardize appraisers’ language so that valuation and acceptance/rejection decisions are consistent across officials and markets.

It provides flexibility to include legitimate variants while still keeping them within an official grading framework.