Chapter 363: नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रवर्गाः
Groups of terms for Men, Brahmins, Kṣatriyas, Vaiśyas, and Śūdras
किलासं सिध्नकच्छान्तु पाम पामा विचर्चिका कोठो मण्डलकं कुष्ठं श्वित्रे द्रुर् नामकार्शसी
kilāsaṃ sidhnakacchāntu pāma pāmā vicarcikā koṭho maṇḍalakaṃ kuṣṭhaṃ śvitre drur nāmakārśasī
কিলাস, সিদ্ধনক, কচ্ছ, পাম, পামা, বিচর্চিকা, কোঠ, মণ্ডলক, কুষ্ঠ, শ্বিত্র, দ্রুঃ ও নামকার্শসী—এগুলি ত্বক-রোগের নাম।
Lord Agni (in instruction to Sage Vasiṣṭha, typical Agni Purāṇa dialogue frame)
Vidya Category: {"primary_vidya":"Ayurveda","secondary_vidya":"Dharmashastra","practical_application":"Clinical roga-nidāna: recognizing and classifying dermatological disorders by traditional nosology for diagnosis, prognosis, and treatment selection.","sutra_style":true}
Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Kuṣṭha-ādi tvak-roga-nāma-saṅgraha (Skin disease nomenclature)","lookup_keywords":["kilāsa","kuṣṭha","śvitra","vicarcikā","maṇḍalaka"],"quick_summary":"A compact list of classical skin disorders used as diagnostic labels; it functions as a clinician’s vocabulary for case-taking and differential diagnosis."}
Dosha: Tridosha
Concept: Śāstra as saṃjñā—precise naming enables correct knowledge and action (diagnosis → therapy).
Application: Maintain standardized terminology to avoid therapeutic error and to communicate cases across physicians.
Khanda Section: Ayurveda (Roga-nidana / Chikitsa: dermatological and skin disorders)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Visual Art Cues: {"scene_description":"An Ayurvedic teacher enumerates skin diseases to students, with a palm-leaf manuscript and labeled diagrams of skin lesions (rings, patches, scaling).","kerala_mural_prompt":"Kerala temple mural style, warm earthy palette, guru in traditional attire teaching disciples, palm-leaf manuscript open, stylized circular maṇḍalaka patches and white śvitra spots shown symbolically, flat decorative background.","tanjore_prompt":"Tanjore painting, gold-leaf highlights on manuscript and ornaments, seated vaidya-guru pointing to a labeled list of kuṣṭha-roga names, rich reds and greens, ornate frame.","mysore_prompt":"Mysore painting style, fine linework, instructional tableau: physician with manuscript, students holding stylus, small inset panels depicting each skin condition as simplified clinical icons.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, detailed courtly clinic scene, physician reading a nighaṇṭu list, attendants, delicate rendering of skin patches on a patient’s arm, architectural interior with patterned textiles."}
Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Bhairavi","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}
Sandhi Resolution Notes: सिध्नकच्छान्तु = सिध्नकच्छान् + तु; द्रुर् = द्रुः (visarga before n/voiced often written as र् in some recensions).
Related Themes: Agni Purana 363 (Ayurveda: roga-nāma/śarīra-saṃjñā sections)
Ayurvedic roga-nidāna (medical nosology): it enumerates recognized skin disorders (kṣudra-roga/kuṣṭha-related terms) used for diagnosis and subsequent treatment classification.
It functions as a compact medical catalogue—one of many topic-lists across the Agni Purāṇa—showing how the text preserves technical vocabularies (here, dermatological disease names) alongside ritual, polity, architecture, and literary science.
By systematizing disease names for correct identification and remedy, the verse supports dharmic living through health-preservation; in Purāṇic framing, maintaining bodily well-being aids sustained ritual practice, purity disciplines, and meritorious conduct.