Adhyaya 56: Ritual Procedure for the Dhanyavrata (Prosperity Vow)

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धन्यव्रतम् अनुत्तमम् । येन सद्यो भवेद् धन्य अधन्योऽपि हि यो भवेत् ॥ ५६.१ ॥

অগস্ত্য ক’লে—এতিয়া মই ‘ধন্যব্ৰত’ নামৰ অনুত্তম ব্ৰত ব্যাখ্যা কৰিম; ইয়াৰ দ্বাৰা মানুহ তৎক্ষণাৎ ধন্য হয়, অধন্যও ধন্য হ’ব পাৰে।

Verse 2

मार्गशीर्षे सिते पक्षे प्रतिपद्यां तिथिर्भवेत् । तस्यां नक्तं प्रकुर्वीत विष्णुमग्निं प्रपूजयेत् ॥ ५६.२ ॥

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰতিপদা তিথিত সেই দিনা নক্তব্ৰত (দিনে উপবাস, ৰাতি আহাৰ) পালন কৰি বিষ্ণু আৰু অগ্নিৰ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 3

वैश्वानराय पादौ तु अग्नयेत्युदरं तथा । हविर्भुञ्जाय च उरो द्रविणोदेति वै भुजौ ॥ ५६.३ ॥

পদদ্বয় ‘বৈশ্বানৰ’ৰ; উদৰক ‘অগ্নি’ বুলি কোৱা হয়। বক্ষ ‘হবিৰ্ভুঞ্জ’ আৰু বাহুদ্বয় ‘দ্ৰবিণোদেতি’ নামে অভিহিত।

Verse 4

संवर्त्तायेति च शिरो ज्वलनायेति सर्वतः । अभ्यर्च्यैवं विधानॆन देवदेवं जनार्दनम् ॥ ५६.४ ॥

‘সংৱৰ্ত্তায়’ আৰু ‘জ্বলনায়’ নাম জপ কৰি, বিধান অনুসাৰে সৰ্বতোভাবে শিৰঃ পূজা কৰি দেৱদেৱ জনাৰ্দনক প্ৰণাম কৰিব লাগে।

Verse 5

तस्यैव पुरतः कुण्डं कारयित्वा विघानतः । होमं तत्र प्रकुर्वीत एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः ॥ ५६.५ ॥

তাহাৰ সন্মুখতে নিৰ্বিঘ্নে কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰাই, বিচক্ষণ সাধকে এই মন্ত্ৰসমূহেৰে তাত হোম সম্পাদন কৰিব।

Verse 6

ततः संयावकं छन्नं भुञ्जीयाद् घृतसंयुतम् । कृष्णपक्षेऽप्येवमेव चातुर्मास्यं तु यावतः ॥ ५६.६ ॥

তাৰপিছত ঘৃতসহ আৱৃত সংযাৱক ভোজন কৰিব; কৃষ্ণপক্ষতো একেদৰে চাতুৰ্মাস্যৰ সময়সীমা পৰ্যন্ত পালন কৰিব।

Verse 7

चैत्रादिषु च भुञ्जीत पायसं सघृतं बुधः । श्रावणादिषु सक्तूंश्च ततश्चैतत् समाप्यते ॥ ५६.७ ॥

চৈত্ৰাদি মাহত বুদ্ধিমান ব্যক্তি ঘৃতমিশ্ৰিত পায়স ভোজন কৰিব; আৰু শ্ৰাৱণাদি মাহত সক্তু গ্ৰহণ কৰিব; তাৰপিছত এই ব্ৰত সমাপ্ত হয়।

Verse 8

समाप्ते तु व्रते वह्निं काञ्चनं कारयेद् बुधः । रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं रक्तपुष्पानुलेपनम् ॥ ५६.८ ॥

ব্ৰত সমাপ্ত হলে বুদ্ধিমান ব্যক্তি স্বৰ্ণময় অগ্নিদেৱৰ মূর্তি নিৰ্মাণ কৰাব; যি যুগল ৰক্তবস্ত্ৰে আৱৃত আৰু ৰক্তপুষ্পে অনুলিপ্ত হ’ব।

Verse 9

कुङ्कुमेन तथा लिप्य ब्राह्मणं देवदेव च । सर्वावयवसम्पूर्णं ब्राह्मणं प्रियदर्शनम् ॥ ५६.९ ॥

একেদৰে কুঙ্কুমে লেপন কৰি ব্ৰাহ্মণক আৰু দেৱদেৱকো পূজা কৰিব; উভয়েই সৰ্বাৱয়ৱসম্পূৰ্ণ, আৰু ব্ৰাহ্মণ দৰ্শনত প্ৰিয় হ’ব।

Verse 10

पूजयित्वा विधानॆन रक्तवस्त्रयुगेन च । पश्चात् तं दापयेत् तस्य मन्त्रेणानेन बुद्धिमान् ॥ ५६.१० ॥

বিধি অনুসাৰে পূজা কৰি আৰু ৰঙা বস্ত্ৰযুগল অৰ্পণ কৰি, তাৰ পাছত বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে এই মন্ত্ৰেৰে তাক সেই দান দিবলৈ কৰাব।

Verse 11

धन्योऽस्मि धन्यकर्मास्मि धन्यचेष्टोऽस्मि धन्यवान् । धन्येनानेन चीर्णेन व्रतेन स्यां सदा सुखी ॥ ५६.११ ॥

মই ধন্য; মোৰ কৰ্ম ধন্য; মোৰ চেষ্টা ধন্য; মই আশীৰ্বাদপ্ৰাপ্ত। এই শুভ ব্ৰত বিধিপূৰ্বক পালন কৰি মই সদায় সুখী হওঁ।

Verse 12

एवमुच्चार्य तं विप्रे न्यस्य कोशं महात्मनः । सद्यो धन्यत्वमाप्नोति योऽपि स्याद् भाग्यवर्जितः ॥ ५६.१२ ॥

হে বিপ্ৰ! এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি মহাত্মাৰ বাবে কোষ (নিধি) ন্যস্ত কৰিলে, ভাগ্যবঞ্চিতজনেও তৎক্ষণাৎ ধন্যতা লাভ কৰে।

Verse 13

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं च पुष्कलम् । अनेन कृतमात्रेण जायते नात्र संशयः ॥ ५६.१३ ॥

এই জন্মতেই সৌভাগ্য, ধন আৰু প্ৰচুৰ ধান্য জন্মে; কেৱল এই কৰ্ম কৰিলেই সেয়া হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 14

प्राग्जन्मजनितं पापमग्निर्दहति तस्य ह । दग्धे पापे विमुक्तात्मा इह जन्मन्यसौ भवेत् ॥ ५६.१४ ॥

পূৰ্বজন্মজাত পাপক অগ্নিয়ে নিশ্চয় দহ কৰে। পাপ দগ্ধ হ’লে সেই ব্যক্তি মুক্তাত্মা হৈ এই জন্মতেই তেনেকুৱা হয়।

Verse 15

योऽपीदं शृणुयान्नित्यं यश्च भक्त्या पठेद् द्विजः । उभौ ताविह लोके तु धन्यौ सद्यो भविष्यतः ॥ ५६.१५ ॥

যি কোনোবাই এই কথা নিত্যে শ্ৰৱণ কৰে, আৰু যি দ্বিজ ভক্তিভাৱে পাঠ কৰে—তেওঁলোক দুয়ো এই লোকতেই শীঘ্ৰে ধন্য আৰু ভাগ্যবান হয়।

Verse 16

श्रूयते च व्रतं चैतच्चीर्णमासीन्महात्मना । धनदेन पुरा कल्पे शूद्रयोनौ स्थितेन तु ॥ ५६.१६ ॥

পৰম্পৰাত এইটোও শোনা যায় যে পূৰ্ব কল্পত মহাত্মা ধনদে—শূদ্ৰযোনিত অৱস্থিত থাকিলেও—এই একে ব্ৰত পালন কৰিছিল।