Adhyaya 36: Account of the Maṇija Kings and a Hymn to Govinda Leading to Liberation

Verse 1

महातपा उवाच । आदितरेतासु राजानो मणिजा ये प्रकीर्तिताः । कथयिष्यामि तान् राजन् यत्र जातोऽपि पार्थिव ॥ ३६.१ ॥

মহাতপা ক’লে—হে ৰাজন, আদিতৰেতসৰ বংশত ‘মণিজা’ বুলি খ্যাত যি ৰজাসকল, তেওঁলোকৰ বিৱৰণ মই ক’ম; সেই বংশতেই সেই পাৰ্থিৱও জন্মিছিল।

Verse 2

योऽसौ सुप्रभानामासीत्त स त्वं राजन् कृते युगे । जातोऽसि नाम्ना विख्यातः प्रजापाल इति शोभनः ॥ ३६.२ ॥

হে ৰাজন, কৃতযুগত যি ‘সুপ্ৰভা’ নামে প্ৰসিদ্ধ আছিল, সেয়াই তুমি। এতিয়া তুমি ‘প্ৰজাপাল’ নামে বিখ্যাত হৈ জন্মিছা, হে শোভন!

Verse 3

शेषास्त्रेतायुगॆ राजन् भविष्यन्ति महाबलाः । यो दीप्ततेजा मणिजः स शान्तेति प्रकीर्तितः ॥ ३६.३ ॥

হে ৰাজন, অৱশিষ্টসকল ত্ৰেতাযুগত মহাবলী হৈ উদ্ভৱ হ’ব। যি দীপ্ত তেজস্বী, মণিজ (মণিৰ পৰা জন্মা), সি ‘শান্তি’ নামে প্ৰখ্যাত।

Verse 4

सुरश्मिर्भविता राजा शशकर्णो महाबलः । शुभदर्शनः पाञ्चालो भविष्यति नराधिपः ॥ ३६.४ ॥

‘সুৰশ্মি’ নামে এজন ৰজা হ’ব; ‘শশকৰ্ণ’ হ’ব মহাবলী; আৰু শোভন-দৰ্শন ‘পাঞ্চাল’ও নৰাধিপতি হ’ব।

Verse 5

सुशान्तिरङ्गवंशे वै सुन्दरोऽप्यङ्ग इत्युत । सुन्दश्च मुचुकुन्दोऽभूत्सुद्युम्नस्तुर एव च ॥ ३६.५ ॥

অঙ্গ বংশত নিশ্চয় ‘সুশান্তি’ আছিল; আৰু ‘সুন্দৰ’কো ‘অঙ্গ’ বুলি কোৱা হৈছিল। ‘সুন্দ’ আৰু ‘মুচুকুন্দ’ আছিল; তদ্ৰূপ ‘সুদ্যুম্ন’ আৰু ‘তুৰ’ও।

Verse 6

सुमनाः सोमदत्तस्तु शुभः संवरणोऽभवत् । सुशीलो वसुदानस्तु सुखदो सुपतिर्भवत् ॥ ३६.६ ॥

‘সুমনা’ আৰু ‘সোমদত্ত’ ‘শুভ’ আৰু ‘সংবৰণ’ হ’ল। তদ্ৰূপ ‘সুশীল’ আৰু ‘বসুদান’ ‘সুখদ’ আৰু ‘সুপতি’ হ’ল।

Verse 7

शम्भुः सेनापतिरभूत् सुकान्तो दशरथः स्मृतः । सोमोऽभूज्जनको राजा एते त्रेतायुगॆ नृप ॥ ३६.७ ॥

শম্ভু সেনাপতি হ’ল; সুকান্তক দশৰথ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। সোম জনক ৰজা হ’ল—এওঁলোক ত্ৰেতাযুগৰ নৃপ।

Verse 8

सर्वे भूमिमिमां राजन् भुक्त्वा ते वसुधाधिपाः । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्दिवं प्राप्स्यन्त्यसंशयम् ॥ ३६.८ ॥

হে ৰাজন, সেই সকলো বসুধাধিপতিয়ে এই ভূমি ভোগ (অর্থাৎ শাসন) কৰি আৰু নানাবিধ যজ্ঞ সম্পাদন কৰি, নিঃসন্দেহে স্বৰ্গ লাভ কৰিব।

Verse 9

श्रीवराह उवाच । एवं श्रुत्वा स राजर्षिर्ब्रह्मविद्याममृतं प्रभुः । आख्यानं परमं प्रीतस्तपश्चर्तुमियाद्वनम् ॥ ३६.९ ॥

শ্ৰীৱৰাহ ক’লে—এইদৰে শুনি সেই ৰাজর্ষি, সমৰ্থ প্ৰভু, অমৃতসম ব্ৰহ্মবিদ্যা লাভ কৰি, পৰম আখ্যানে প্ৰীত হৈ তপস্যা কৰিবলৈ বনলৈ গ’ল।

Verse 10

ऋषिरध्यात्मयोगेन विहायेदं कलेवरम् । ब्रह्मभूतोऽभवद्धात्री हरौ लयमवाप च ॥ ३६.१० ॥

ঋষিয়ে অধ্যাত্মযোগে এই দেহ ত্যাগ কৰিলে। ব্ৰহ্মত স্থিত হৈ ধাত্রীও হৰিত লয় প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 11

वृन्दावनं च राजा असौ तपोऽर्थं गतवान् प्रभुः । तत्र गोविन्दनामानं हरिं स्तोतुमथारभत् ॥ ३६.११ ॥

সেই ৰজা, প্ৰভুতুল্য, তপস্যাৰ বাবে বৃন্দাৱনলৈ গ’ল; তাত গোবিন্দনামধাৰী হৰিৰ স্তৱ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 12

राजोवाच । नमामि देवं जगतां च मूर्तिं गोपेन्द्रमिन्द्रानुजमप्रमेयम् । संसारचक्रक्रमणैकदक्षं क्षितीधरं देववरं नमामि ॥ ३६.१२ ॥

ৰাজাই ক’লে—জগতৰ মূৰ্তিস্বৰূপ দেৱ, গোপেন্দ্ৰ, ইন্দ্ৰৰ অনুজ, অপ্ৰমেয়, সংসাৰচক্ৰ চলোৱাত একমাত্ৰ দক্ষ, পৃথিৱীধাৰক দেৱশ্ৰেষ্ঠক মই প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 13

भवोदधौ दुःखशतोर्मिभीमे जरावर्ते कृष्णपातालमूले । तदन्तमेको दधते सुखं मे नमोऽस्तु ते गोपतिरप्रमेय ॥ ३६.१३ ॥

ভৱসাগৰত—দুখৰ শত শত ঢৌৱে ভয়ংকৰ—জৰাৰ ঘূৰ্ণিত, কৃষ্ণ পাতালৰ মূলত, তাৰ অন্ত আৰু মোৰ মঙ্গল একমাত্ৰ তুমিয়েই স্থাপন কৰা। হে গোপতি, অপ্ৰমেয়, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 14

व्याध्यादियुक्तः पुरुषैर्ग्रहैश्च सङ्घट्टमानं पुनरेव देव । नमोऽस्तु ते युद्धरते महात्मा जनार्दनो गोपतिरुग्रबाहुः ॥ ३६.१४ ॥

হে দেৱ! ব্যাধি আদি দুখে পীড়িত মানুহ আৰু শত্রুবলত আক্ৰান্ত জন পুনৰ পুনৰ আঘাতত চেপা পৰোঁতে, যুদ্ধৰত মহাত্মা—জনাৰ্দন, গোপতি, উগ্ৰবাহু—তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 15

त्वमुत्तमः सर्वविदां सुरेश त्वया ततं विश्वमिदं समस्तम् । गोपेन्द्र मां पाहि महानुभाव भवाद्भीतं तिग्मरथाङ्गपाणे ॥ ३६.१५ ॥

হে সুৰেশ, সকলো বিদ্বানৰ মাজত তুমি উত্তম; তোমাৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ বিশ্ব ব্যাপ্ত। হে গোপেন্দ্ৰ, হে মহানুভাৱ, ভৱভয়ত ভীত মোক—হে তীক্ষ্ণ চক্ৰধাৰী—ৰক্ষা কৰা।

Verse 16

परोऽसि देव प्रवरः सुराणां पुंसः स्वरूपोऽसि शशिप्रकाशः । हुताशवक्त्राच्युत तीव्रभाव गोपेन्द्र मां पाहि भवे पतन्तम् ॥ ३६.१६ ॥

হে দেৱ, তুমি পৰম; সুৰসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। তুমি পৰম পুৰুষৰ স্বৰূপ, চন্দ্ৰপ্ৰকাশৰ দৰে দীপ্ত। হে অচ্যুত, অগ্নিসদৃশ মুখবিশিষ্ট, তীব্ৰ শক্তিমান, হে গোপেন্দ্ৰ—ভৱত পতিত মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 17

संसारचक्रक्रमणान्यनेका- न्याविर्भवन्त्यच्युत देहिनां यत् । त्वन्मायया मोहितानां सुरेश कस्ते मायां तरते द्वन्द्वधामा ॥ ३६.१७ ॥

হে অচ্যুত! দেহধাৰীসকলৰ বাবে সংসাৰচক্ৰত ঘূৰণৰ বহু প্ৰকাৰ প্ৰকাশ পায়। হে সুৰেশ! তোমাৰ মায়াত মোহিতসকলে দ্বন্দ্বধামিনী সেই মায়া কোনে পাৰ কৰিব পাৰে?

Verse 18

अगोत्रमस्पर्शमरूपगन्ध- मनामनिर्देशमजं वरेण्यम् । गोपेन्द्र त्वां यद्युपासन्ति धीराः- स्ते मुक्तिभाजो भवबन्धमुक्ताः ॥ ३६.१८ ॥

হে গোপেন্দ্ৰ! গোত্ৰৰহিত, অস্পৰ্শ, ৰূপ-গন্ধাতীত, মন-বাক্যৰ নিৰ্দেশাতীত, অজ আৰু বৰেণ্য তোমাক যদি ধীৰসকলে উপাসনা কৰে, তেন্তে তেওঁলোকে ভববন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ মুক্তিৰ ভাগী হয়।

Verse 19

शब्दातिगं व्योमरूपं विमूर्त्तिं विकर्म्मिणां शुभभावं वरेण्यम् । चक्राब्जपाणिं तु तथोपचारादुक्तं पुराणे सततं नमामि ॥ ३६.१९ ॥

পুৰাণোক্ত বিধি অনুসাৰে উপচাৰ অৰ্ঘ্যাদি অৰ্পণ কৰি মই সদা প্ৰণাম কৰোঁ সেই পৰম বৰেণ্যক—যি শব্দাতীত, ব্যোমস্বৰূপ, বিমূর্ত; কৰ্মনিরতসকলৰ বাবে শুভভাবস্বৰূপ; আৰু যাঁৰ হাতে চক্র আৰু পদ্ম।

Verse 20

त्रिविक्रमं क्रान्तजगत्त्रयं च चतुर्मूर्त्तिं विश्वगतां क्षितीशम् । शम्भुं विभुं भूतपतिं सुरेशं नमाम्यहं विष्णुमनन्तमूर्त्तिम् ॥ ३६.२० ॥

মই অনন্তমূর্তি বিষ্ণুক প্ৰণাম কৰোঁ—ত্রিবিক্ৰমক, যিয়ে ত্ৰিজগত পদক্ষেপে অতিক্ৰম কৰিলে; চতুৰ্মূর্তি, বিশ্বব্যাপী, ক্ষিতীশক; শম্ভু, বিভু, ভূতপতি আৰু সুৰেশক।

Verse 21

त्वं देव सर्वाणि चराचराणि सृजस्यथो संहरसे त्वमेव । मां मुक्तिकामं नय देव शीघ्रं यस्मिन् गता योगिनो नापयान्ति ॥ ३६.२१ ॥

হে দেব! তুমিয়েই সকলো চৰ-অচৰৰ সৃষ্টি কৰাঁ আৰু তুমিয়েই সংহাৰ কৰাঁ। হে ভগৱান! মুক্তিকামী মোক শীঘ্ৰ সেই পদলৈ নে—য’ত গৈ যোগীসকল পুনৰ উভতি নাহে।

Verse 22

जयस्व गोविन्द महानुभाव जयस्व विष्णो जय पद्मनाभ । जयस्व सर्वज्ञ जयाप्रमेय जयस्व विश्वेश्वर विश्वमूर्ते ॥ ३६.२२ ॥

জয় হওক গোবিন্দ, হে মহানুভাৱ; জয় হওক বিষ্ণু; পদ্মনাভৰ জয়। সৰ্বজ্ঞৰ জয়, অপ্ৰমেয়ৰ জয়; হে বিশ্বেশ্বৰ, বিশ্বমূৰ্তে, তোমাৰ জয় হওক।

Verse 23

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुत्वा तदा राजा निधाय स्वं कलेवरम् । परमात्मनि गोविन्दे लयमागाच्छ शाश्वते ॥ ३६.२३ ॥

শ্ৰীবৰাহ ক’লে—এইদৰে স্তৱ কৰি সেই ৰজাই নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰি, শাশ্বত পৰমাত্মা গোবিন্দত লয় প্ৰাপ্ত হ’ল।