Adhyaya 34: Account of the Origin of the Ancestors (Pitṛs) and the Regulations for Śrāddha Offerings

Verse 1

महातपा उवाच । पितॄणां सम्भवं राजन् कथ्यमानं निबोध मे । पूर्वं प्रजापतिब्रह्मा सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ ३४.१ ॥

মহাতপা ক’লে—হে ৰাজন, পিতৃসকলৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কোৱা বৃত্তান্তটো মোৰ পৰা মনোযোগেৰে বুজি লোৱা। পূৰ্বে প্ৰজাপতি ব্ৰহ্মাই নানা প্ৰজা সৃষ্টিৰ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 2

एकाग्रमनसा सर्वास्तन्मात्रा मनसा बहिः । कृत्वा परमकं ब्रह्म ध्यायन् सर्गेप्सुरुच्छकैः ॥ ३४.२ ॥

একাগ্ৰ মনৰে তেওঁ সকলো তন্মাত্ৰাক মনৰ দ্বাৰা বাহিৰত স্থাপন কৰি, সৃষ্টিৰ আকাঙ্ক্ষাৰে উচ্চ অৱস্থাত পৰম ব্ৰহ্মক ধ্যান কৰিলে।

Verse 3

तस्यात्मनि तदा योगं गतस्य परमेष्ठिनः । तन्मात्रा निर्ययुर्देहाद् धूमवर्णाकृतित्विषः ॥ ३४.३ ॥

তেতিয়া সেই পৰমেষ্ঠী আত্মনিত যোগসমাধিত প্ৰৱিষ্ট হোৱাত, ধোঁৱা-সদৃশ বৰ্ণ, আকাৰ আৰু দীপ্তিযুক্ত তন্মাত্ৰাসকল তেওঁৰ দেহৰ পৰা নিৰ্গত হ’ল।

Verse 4

पिबाम इति भाषन्तः सुरान् सोम इति स्म ह । ऊर्ध्वं जिगमिषन्तो वै वियत्संस्थास्तपस्विनः ॥ ३४.४ ॥

“পিয়োঁ আহা” বুলি কৈ তেওঁলোকে সুৰাকেই “সোম” বুলি ক’লে; আৰু আকাশত অৱস্থিত সেই তপস্বীসকল সঁচাকৈয়ে ঊৰ্ধ্বগমনত উদ্যত আছিল।

Verse 5

तान्दृष्ट्वा सहसा ब्रह्मा तिर्यक्संस्थान उन्मुखान् । भवन्तः पितरः सन्तु सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ ३४.५ ॥

তেওঁলোকক হঠাৎ দেখি—যিসকল তিৰ্যক্‌ভাৱে স্থিত আৰু ঊৰ্ধ্বমুখী আছিল—ব্ৰহ্মাই ক’লে: “তোমালোক সকলো গৃহস্থৰ পিতৃ হওক।”

Verse 6

ऊर्ध्ववक्त्रास्तु ये तत्र ते नान्दीमुखसंज्ञिताः । वृद्धिश्राद्धेषु सततं पूज्या श्रुतिविधानतः ॥ ३४.६ ॥

তাত যিসকল ঊৰ্ধ্বমুখী, তেওঁলোক ‘নান্দীমুখ’ নামে পৰিচিত; বৃদ্ধি-শ্ৰাদ্ধত শ্ৰুতি-বিধান অনুসাৰে তেওঁলোক সদায় পূজ্য।

Verse 7

अग्निं पुरस्कृतो यैस्तु ते द्विजा अग्निहोत्रिणः । नित्यैर्नैमित्तिकैः काम्यैः पार्वणैस्तर्पयन्तु तान् ॥ ३४.७ ॥

যিসকল দ্বিজে অগ্নিক অগ্ৰে স্থাপন কৰি অগ্নিহোত্ৰ পালন কৰে, তেওঁলোকে নিত্য, নৈমিত্তিক, কাম্য আৰু পাৰ্বণ কৰ্মেৰে সেই পিতৃসকলক তৰ্পণ কৰক।

Verse 8

बहिःप्रवरणा ये च क्षत्रियास्तर्पयन्तु तान् । आज्यं पिबन्ति ये चात्र तानर्चयन्तु विषः सदा ॥ ३४.८ ॥

আৰু যিসকল ক্ষত্ৰিয় ‘বহিঃ-প্ৰবৰণ’ নামে পৰিচিত, তেওঁলোকে তেওঁলোকক তৰ্পণ কৰক; আৰু ইয়াত যিসকলে আজ্য (ঘিঁউ) পান কৰে, তেওঁলোকক বৈশ্যসকলে সদায় অর্চনা কৰক।

Verse 9

ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञाताः शूद्राः स्वपितॄणामतः । तानेवार्चयतां सम्यग्विधिमन्त्रबहिष्कृताः ॥ ३४.९ ॥

ব্ৰাহ্মণসকলৰ অনুমতি পালে শূদ্ৰসকলে নিজৰ পিতৃসকলৰ নিমিত্তে পূজা কৰিব পাৰে; কিন্তু বিধিক্ৰম আৰু বৈদিক মন্ত্ৰৰ পৰা বর্জিত হৈ তেওঁলোকে সেই পিতৃসকলক যথাযথভাৱে অৰ্চনা কৰক।

Verse 10

anAhitAgnayo ye cha brahmakShatravisho narAH | svakAlinaste.archayantu lokAgnipurataH sadA || 34.10 ||

যিসকল ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয় আৰু বৈশ্য অনাহিতাগ্নি (অগ্নি স্থাপন নকৰা) হয়, তেওঁলোকে নিজৰ নিয়ত সময়ত সদায় লোকাগ্নিৰ সন্মুখত (পিতৃসকলৰ) অৰ্চনা কৰক।

Verse 11

इत्येवं पूजिता यूयमिष्टान् कामान् प्रयच्छत । आयुः कीर्तिं धनं पुत्रान् विद्यामभिजनं स्मृतिम् ॥ ३४.११ ॥

এইদৰে তোমালোক পূজিত হৈ ইষ্ট কামনা প্ৰদান কৰা—আয়ু, কীৰ্তি, ধন, পুত্ৰ, বিদ্যা, উত্তম কুল-পরম্পৰা আৰু দৃঢ় স্মৃতি।

Verse 12

इत्युक्त्वा तु तदा ब्रह्मा तेषां पन्थानमाकरॊत् । दक्षिणायनसंज्ञं तु पितॄणां च पितामहः ॥ ३४.१२ ॥

এইদৰে কৈ তেতিয়া ব্ৰহ্মাই তেওঁলোকৰ বাবে এটা পথ স্থাপন কৰিলে—যি ‘দক্ষিণায়ন’ নামে পৰিচিত; আৰু পিতামহে তাক পিতৃসকলৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে।

Verse 13

तूष्णीं ससर्ज भूतानि तमूचुः पितरस्ततः । वृत्तिं नो देहि भगवन् यया विन्दामहे सुखम् ॥ ३४.१३ ॥

তেওঁ নীৰৱে ভূতসকল সৃষ্টি কৰিলে। তাৰপিছত পিতৃসকলে তেওঁক ক’লে: “হে ভগৱান, যাৰ দ্বাৰা আমি সুখ লাভ কৰিব পাৰোঁ, তেনে এক বৃত্তি (জীৱিকাৰ উপায়) আমাক দিয়া।”

Verse 14

ब्रह्मा उवाच । अमावास्यादिनं वोऽस्तु तस्यां कुशतिलोदकैः । तर्पिता मानुषैस्तृप्तिं परां गच्छथ नान्यथा ॥ ३४.१४ ॥

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তোমালোকৰ বাবে অমাৱস্যাৰ দিন নিৰ্ধাৰিত হওক; সেই দিন মানুহে কুশা আৰু তিল-মিশ্ৰিত জলে তৰ্পণ কৰিলে তোমালোক পৰম তৃপ্তি লাভ কৰা, অন্যথা নহয়।

Verse 15

तिलाः देयास्तथैतस्यामुपोष्य पितृभक्तितः । परं तस्य सन्तुष्टा वरं यच्छत मा चिरम् ॥ ३४.१५ ॥

সেই (অমাৱস্যা) দিনেই তিল দান কৰিব লাগে; পিতৃভক্তিৰে উপবাস কৰিলে পিতৃসকল পৰম সন্তুষ্ট হৈ বিলম্ব নকৰাকৈ বৰ প্ৰদান কৰে।