
Māyā–Durgā–Kātyāyanīprādurbhāvaḥ (Vaitrāsuravadhaś ca)
Mythic-Theology (Devī-Māhātmya style) with Ritual Timing (Navamī observance) and Protective Ethics
ৱৰাহ–পৃথিৱী সংলাপত পৃথিৱীয়ে সোধে—আদিক্ষেত্ৰত সূক্ষ্ম মায়া কেনেকৈ পৃথক দেহধাৰী শুভা দুৰ্গা/কাত্যায়নী ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। বৰাহে (মহাতপাৰ মাধ্যমে) কৰ্মচক্ৰ বৰ্ণনা কৰে: বেত্ৰৱতী নদী আৰু সিন্ধুদ্বীপ নামৰ ৰজাৰ পৰা ইন্দ্ৰ-বৈৰী বৈত্ৰাসুৰ জন্মে, আৰু সি ইন্দ্ৰসহ লোকপালসকলক জয় কৰে। দেবতাসকলে ব্ৰহ্মাৰ শৰণ লয়; ব্ৰহ্মাৰ মায়া-ধ্যানত স্বতঃস্ফূর্ত অষ্টভুজা দেবী প্ৰকাশ পাই অসুৰক বধ কৰে। শিৱে তেওঁক গায়ত্ৰী/বেদ-মাতা বুলি স্তৱ কৰে; ব্ৰহ্মাই নৱমী পূজা আৰু জপ-পাঠৰ ফল স্থাপন কৰি সংকটকালীন ৰক্ষাক জগত-স্থিতিৰ নীতি ৰূপে দেখুৱায়।
Verse 1
प्रजापाल उवाच । कथं माया समुत्पन्ना दुर्गा कात्यायनी शुभा । आदिक्षेत्रे स्थिता सूक्ष्मा पृथग्मूर्त्ता व्यजायत ॥ २८.१ ॥
প্ৰজাপালে ক’লে—শুভা দুৰ্গা, কাত্যায়নী নামে খ্যাত মায়া কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল? যি আদিক্ষেত্ৰত সূক্ষ্মৰূপে অৱস্থিত হৈ পৃথক দেহধাৰী ৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 2
महातपा उवाच । आसीद् राजा पुरा राजन् सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् । वरुणांशो महाराज सोऽरण्ये तपसि स्थितः ॥ २८.२ ॥
মহাতপা ক’লে—হে ৰাজন, পুৰ্বকালে সিন্ধুদ্বীপ নামে এজন প্ৰতাপশালী ৰজা আছিল। হে মহাৰাজ, তেওঁ বৰুণৰ অংশ আছিল আৰু অৰণ্যত তপস্যাত স্থিত আছিল।
Verse 3
पुत्रो मे शक्रनाशाय भवेदिति नारदाधिपः । एवं कृतमतिः सोऽथ महता तपसा स्वकम् । कलेवरं स्थितो भूत्वा शोषयामास सुव्रत ॥ २८.३ ॥
“মোৰ পুত্ৰ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ বিনাশকাৰী হওক”—এই সংকল্প কৰি সেই নৰাধিপতি দৃঢ়মতি হ’ল। তাৰ পাছত মহাতপস্যাত স্থিত হৈ, সুব্ৰতধাৰী হৈ, তেওঁ নিজৰ দেহ ক্ষীণ কৰিলে।
Verse 4
प्रजापाल उवाच । कथं तस्य द्विजश्रेष्ठ शक्रेणापकृतं भवेत् । येनासौ तद्विनाशाय पुत्रमिच्छन् व्रते स्थितः ॥ २८.४ ॥
প্ৰজাপাল ক’লে—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)য়ে তেওঁৰ কিদৰে অপকাৰ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁ তাৰ বিনাশৰ বাবে পুত্ৰ কামনা কৰি ব্ৰতত স্থিৰ ৰ’ল?
Verse 5
महातपा उवाच । सोऽन्यजन्मनि पुत्रोऽभूत् त्वष्टुर्बलभृतां वरः । अवध्यः सर्वशस्त्रेषु अपां फेनॆन नाशितः ॥ २८.५ ॥
মহাতপা ক’লে—সেই অন্য জন্মত ত্বষ্টাৰ পুত্ৰ হৈছিল, বলৱানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। সকলো অস্ত্ৰত অবধ্য হৈও, পানীৰ ফেনৰ দ্বাৰা সি বিনষ্ট হৈছিল।
Verse 6
जलफेनेन निहतस्तस्मिँल्लयमवाप्नुयात् । पुनर्ब्रह्मान्वयाज्जातः सिन्धुद्वीपेति संज्ञितः । स तेपे परमं तीव्रं शक्रवैरमनुस्मरन् ॥ २८.६ ॥
জলফেনৰ দ্বাৰা নিহত হৈ সি তাতেই লয় প্ৰাপ্ত হ’ল। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ বংশত পুনৰ জন্ম লৈ “সিন্ধুদ্বীপ” নামে পৰিচিত হ’ল। শক্ৰৰ সৈতে বৈৰ স্মৰণ কৰি সি পৰম তীব্ৰ তপস্যা কৰিলে।
Verse 7
ततः कालेन महता नदी वेत्रवती शुभा । मानुषं रूपमास्थाय सालङ्कारं मनोरमम् । आजगाम यतो राजा तेपे परमकं तपः ॥ २८.७ ॥
তাৰ পাছত বহু সময়ৰ পিছত শুভা বেত্ৰৱতী নদীয়ে মানৱ ৰূপ ধৰি, অলংকাৰৰে সুশোভিত মনোমোহিনী হৈ, য’ত ৰজা পৰম তপস্যা কৰি আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 8
तां दृष्ट्वा रूपसंपन्नां स राजा क्रुद्धमानसः । उवाच का असि सुश्रोणि सत्यं कथय भामिनि ॥ २८.८ ॥
সেই ৰূপসৌন্দর্যসম্পন্না নাৰীক দেখি ৰজা ক্ৰোধে মন জ্বলি উঠিল। তেওঁ ক’লে—“হে সুশ্ৰোণি! তুমি কোন? হে ভামিনী, সত্য কোৱা।”
Verse 9
नद्युवाच । अहं जलपतेः पत्नी वरुणस्य महात्मनः । नाम्ना वेत्रवती पुण्या त्वामिच्छन्तीह मागता ॥ २८.९ ॥
নদীয়ে ক’লে—“মই জলপতি মহাত্মা বৰুণৰ পত্নী। নাম মোৰ বেত্ৰৱতী; মই পুণ্যস্বভাৱা, তোমাক কামনা কৰি ইয়ালৈ আহিছোঁ।”
Verse 10
साभिलाषां परस्त्रीं च भजमानां विसर्ज्जयेत् । स पापः पुरुषो ज्ञेयो ब्रह्महत्यां च विन्दति । एवं ज्ञात्वा महाराज भजमानां भजस्व माम् ॥ २८.१० ॥
পৰস্ত্ৰী হৈও কামনাৰে সঙ্গ বিচৰা নাৰীক ত্যাগ কৰা উচিত। তেনে সঙ্গ কৰা পুৰুষ পাপী বুলি জনা যায় আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষো পায়। এই কথা জানি, হে মহাৰাজ, তোমাক ভজোঁতা মোৰ সৈতে সঙ্গ কৰা।
Verse 11
एवमुक्तस्तया राजा साभिलाषोपभुक्तवान् । तस्य सद्योऽभवत् पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः ॥ २८.११ ॥
তাই কোৱা শুনি ৰজা কামনাৰে তাৰ সৈতে মিলিত হ’ল। তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ বাৰে সূৰ্যৰ সমান দীপ্তিযুক্ত পুত্ৰ জন্মিল।
Verse 12
वेत्रवत्युदरे जातो नाम्ना वैत्रासुरोऽभवत् । बलवानतितेजस्वी प्राग्ज्योतिषपतिर्भवत् ॥ २८.१२ ॥
বেত্ৰৱতীৰ গৰ্ভত জন্ম লৈ সি ‘বৈত্ৰাসুৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। সি আছিল অতি বলৱান আৰু মহাতেজস্বী, আৰু প্ৰাগ্জ্যোতিষৰ অধিপতি হ’ল।
Verse 13
स कालेन युवा जातो बलवान् दृढविक्रमः । महायोगेन संयुक्तो जिगायेमां वसुंधराम् ॥ २८.१३ ॥
কালক্ৰমে সি যুৱক হ’ল—বলৱান আৰু দৃঢ় পৰাক্ৰমী। মহাযোগত সংযুক্ত হৈ সি এই বসুন্ধৰাক জয় কৰিলে।
Verse 14
सप्तद्वीपवतीं पश्चान्मेरुपर्वतमारोहत् । तत्रेन्द्रं प्रथमं जिग्ये पश्चादग्निं यमं ततः । निरृतिं वरुणं वायूं धनदश्चेश्वरं ततः ॥ २८.१४ ॥
তাৰ পাছত সি সপ્તদ্বীপসমন্বিত জগতত অৱস্থিত মেৰু পৰ্বতত আৰোহণ কৰিলে। তাত সি প্ৰথমে ইন্দ্ৰক, তাৰ পাছত অগ্নি আৰু যমক; তাৰপিছত নিৰৃতি, বৰুণ, বায়ু, আৰু শেষত ধনদ (কুবেৰ) আৰু ঈশ্বৰক জয় কৰিলে।
Verse 15
इन्द्रो भग्नो गतः सोऽग्निं अग्निर्भग्नो यमं ययौ । यमो निरृतिमागच्छन्निरृतिर्वरुणं ययौ ॥ २८.१५ ॥
ইন্দ্ৰ পৰাজিত হৈ অগ্নিৰ ওচৰলৈ গ’ল; অগ্নি পৰাজিত হৈ যমৰ ওচৰলৈ গ’ল। যম নিৰৃতিৰ ওচৰলৈ গ’ল, আৰু নিৰৃতি বৰুণৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 16
इन्द्रादिभिरुपेतस्तु वरुणो वायुमन्वगात् । वायुर्धनपतिं त्वागात् सर्वैरिन्द्रादिभिः सह ॥ २८.१६ ॥
ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলৰ সৈতে বৰুণে বায়ুক অনুসৰণ কৰিলে। বায়ুও ইন্দ্ৰ আদি সকলোৰে সৈতে ধনপতি (কুবেৰ)ৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 17
धनदोऽपि स्वकं मित्रमीशं देवसमन्वितः । इयाय गदया सोऽपि दानवो बलदर्पितः । गदामादाय दुद्राव शिवलोकं प्रति प्रभो ॥ २८.१७ ॥
ধনদ (কুবেৰ)ও দেৱতাসকলৰ সৈতে নিজৰ মিত্ৰ ঈশ (শিৱ)ৰ ওচৰলৈ গ’ল। সেই দানৱো ব’লৰ দৰ্পত মত্ত হৈ গদা উঠাই, হে প্ৰভো, শিৱলোকৰ ফালে দৌৰি গ’ল।
Verse 18
शिवोऽप्यवध्यं तं मत्वा देवान् गुह्य ययौ पुरीम् । ब्रह्मणः सुरसिद्धाद्यैर्वन्दितां पुण्यकारिभिः ॥ २८.१८ ॥
শিৱেও তেওঁক অবধ্য বুলি ভাবি দেৱতাসকলৰ সৈতে গোপনে সেই পুৰীলৈ গ’ল—সেইখন ব্ৰহ্মাৰ নগৰী, দেৱ-সিদ্ধ আদি আৰু পুণ্যকৰ্মীসকলৰ দ্বাৰা বন্দিত।
Verse 19
तत्र ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विष्णुपादोद्भवे जले । नियामिताकाशगतो जपत्यन्तर्जले शुभे । क्षेत्रज्ञनाम गायत्रीं ततो देवा विचुक्रुशुः ॥ २८.१९ ॥
তাত জগত্স্ৰষ্টা ব্ৰহ্মা বিষ্ণুৰ পদৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা জলে, আকাশত নিয়ত অৱস্থান গ্ৰহণ কৰি, শুভ জলৰ অন্তৰত ‘ক্ষেত্ৰজ্ঞ’ নামৰ গায়ত্ৰী জপ কৰিছিল; তেতিয়া দেৱসকলে আৰ্তনাদ কৰিলে।
Verse 20
त्राहि प्रजापते सर्वान् देवानृषिवरानपि । असुराद्भयमापन्नान् त्राहि त्राहीत्यचोदयन् ॥ २८.२० ॥
“হে প্ৰজাপতে! ৰক্ষা কৰা—সকলো দেৱতা আৰু শ্ৰেষ্ঠ ঋষিসকলকো; আমি অসুৰভয়ত পতিত। ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা”—বুলি তেওঁলোকে অনুৰোধ কৰিলে।
Verse 21
एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दृष्ट्वा देवान्स्तदागतान् । चिन्तयामास देवस्य मायैयं विततं जगत् । नासुरा न सुराश्चात्र मायैयं कीदृशी मता ॥ २८.२१ ॥
এনেদৰে কোৱা হ’লে ব্ৰহ্মাই আহি পোৱা দেৱসকলক দেখি চিন্তা কৰিলে—“এই জগত দেৱৰ মায়াৰে বিস্তৃত। ইয়াত ন অসুৰ আছে ন সুৰ; এই মায়া কেনেকুৱা বুলি ধৰা হয়?”
Verse 22
एवं चिन्तयतस्तस्य प्रादुरासीदयोनिजा । शुक्लाम्बरधरा कन्या स्रक्किरीटोज्ज्वलानना । अष्टभिर्बाहुभिर्युक्ता दिव्यप्रहरणोद्यता ॥ २८.२२ ॥
এনেদৰে চিন্তা কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ সন্মুখত এক অযোনিজা কন্যা প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—শ্বেত বস্ত্ৰধাৰিণী, মালা আৰু কিৰীটে উজ্জ্বল মুখ, অষ্টভুজাযুক্ত, দিব্য অস্ত্ৰ ধাৰণত উদ্যত।
Verse 23
चक्रं शङ्खं गदां पाशं खङ्गं घण्टां तथा धनुः । धारयन्ती तथा चान्यान् बद्धतूणा जलाद् बहिः ॥ २८.२३ ॥
তেওঁ চক্র, শঙ্খ, গদা, পাশ, খড়্গ, ঘণ্টা আৰু ধনু—আৰু আন অস্ত্ৰসমূহো—ধাৰণ কৰি, বাঁধা তূণীৰসহ জলৰ বাহিৰত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 24
निष्चक्राम महादेवी सिंहवाहनवेगिता । युयुधे चासुरान् सर्वान् एकैव बहुधा स्थिता ॥ २८.२४ ॥
মহাদেৱী সিংহবাহনৰ বেগেৰে আগবাঢ়িল; আৰু তেওঁ সকলো অসুৰৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে—এগৰাকী হৈও যেন বহু ৰূপে অৱস্থিত আছিল।
Verse 25
दिव्यं वर्षसहस्रं तु दिव्यैरस्त्रैर्महाबलम् । युद्ध्वा कालात्यये देव्याः हतो वैत्रासुरो रणे । ततः किलकिलाशब्दो देवसैन्येऽभवन्महान् ॥ २८.२५ ॥
হাজাৰ দিব্য বছৰৰ বাবে সেই মহাবলী দিব্য অস্ত্ৰেৰে যুদ্ধ কৰিলে। তাৰ পিছত নিৰ্ধাৰিত সময় পাৰ হোৱাত দেৱীয়ে ৰণত বৈত্ৰাসুৰক বধ কৰিলে; তেতিয়া দেৱসেনাত মহান্ হর্ষধ্বনি উঠিল।
Verse 26
हते वैत्रासुरे भीमे तदा सर्वे दिवौकसः । प्रणेमुर्जय युद्धेति स्वयमीशः स्तुतिं जगौ ॥ २८.२६ ॥
ভয়ংকৰ বৈত্ৰাসুৰ বধ হোৱাত সকলো দিৱৌকসে প্ৰণাম কৰি ক’লে, “যুদ্ধত জয়!” তাৰ পিছত স্বয়ং ঈশ্বৰে স্তুতি গাইলে।
Verse 27
महेश्वर उवाच । जयस्व देवि गायत्रे महामाये महाप्रभे । महादेवि महाभागे महासत्त्वे महोत्सवे ॥ २८.२७ ॥
মহেশ্বৰে ক’লে—“জয়ী হওঁক, হে দেবী গায়ত্ৰী! হে মহামায়া, হে মহাপ্ৰভা! হে মহাদেৱী, হে মহাভাগ্যৱতী, হে মহাসত্ত্বৰূপিণী, হে মহোৎসৱৰূপিণী!”
Verse 28
दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गि दिव्यस्रग्दामभूषिते । वेदमातर्नमस्तुभ्यं त्र्यक्षरस्ते महेश्वरि ॥ २८.२८ ॥
হে মহেশ্বৰী! যাঁৰ অঙ্গ দিব্য সুগন্ধে অনুলিপ্ত আৰু যি দিব্য মালা-হাৰে ভূষিতা—হে বেদমাতা, আপোনাক নমস্কাৰ; আপোনাৰ মন্ত্র ত্ৰ্যক্ষৰী।
Verse 29
त्रिलोकस्थे त्रितत्त्वस्थे त्रिवह्निस्थे त्रिशूलिनि । त्रिनेत्रे भीमवक्त्रे च भीमनेत्रे भयानके । कमलासनजे देवि सरस्वति नमोऽस्तु ते ॥ २८.२९ ॥
হে দেৱী সরস্বতী! ত্ৰিলোকত অৱস্থিতা, ত্ৰিতত্ত্বত প্ৰতিষ্ঠিতা, ত্ৰিবহ্নিত বিরাজিতা; ত্ৰিশূলধাৰিণী, ত্ৰিনেত্ৰী; ভীমমুখী, ভীমদৃষ্টিসম্পন্না, ভয়ংকৰী; কমলাসন (ব্ৰহ্মা)ৰ পৰা উৎপন্না—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 30
नमः पङ्कजपत्राक्षि महामायेऽमृतस्त्रवे । सर्वगे सर्वभूतेषि स्वाहाकारे स्वधेऽम्बिके ॥ २८.३० ॥
হে পদ্মপত্ৰনয়না! হে মহামায়া, অমৃতধাৰাস্বৰূপা—হে সৰ্বব্যাপিনী, সৰ্বভূতত অৱস্থিতা; হে অম্বিকে, ‘স্বাহা’ৰূপিণী আৰু ‘স্বধা’—আপোনাক নমঃ।
Verse 31
सम्पूर्णे पूर्णचन्द्राभे भास्वराङ्गे भवोद्भवे । महाविद्ये महावेद्ये महादैत्यविनाशिनि । महाबुद्ध्युद्भवे देवि वीतशोके किरातिनि ॥ २८.३१ ॥
হে দেৱী! আপুনি সম্পূৰ্ণ-পরিপূৰ্ণ, পূৰ্ণচন্দ্ৰসম প্ৰভাময়ী, দীপ্তদেহা, ভৱৰ পৰা উদ্ভূতা; মহাবিদ্যা, মহাবেদ্যা, মহাদৈত্যবিনাশিনী; মহাবুদ্ধিৰ উৎস, শোকহীনা, হে কিৰাতিনী—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 32
त्वं नीतिस्त्वं महाभागे त्वं गीत्स्त्वं गौस्त्वमक्षरम् । त्वं धीस्त्वं श्रीस्त्वमोङ्कारस्तत्त्वे चापि परिस्थिता । सर्वसत्त्वाहिते देवि नमस्ते परमेश्वरि ॥ २८.३२ ॥
হে মহাভাগে! আপুনিই নীতি, আপুনিই গীঃ (পবিত্ৰ বাণী), আপুনিই গৌ, আপুনিই অক্ষৰ (অবিনশ্বৰ)। আপুনিই ধী, আপুনিই শ্ৰী, আপুনিই ওংকাৰ, আৰু তত্ত্বতো আপুনি প্ৰতিষ্ঠিতা। সৰ্বসত্ত্বৰ হিতকামিনী দেৱী, হে পৰমেশ্বৰী, আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 33
इत्येवं संस्तुता देवी भवेन परमेष्ठिना । देवैरपि जयेत्युच्चैरित्युक्ता परमेश्वरी ॥ २८.३३ ॥
এইদৰে ভব আৰু পৰমেষ্ঠীৰ দ্বাৰা স্তুত হোৱা সেই পৰমেশ্বৰী দেৱীক দেৱতাসকলেও উচ্চস্বৰে “জয়” বুলি সম্বোধন কৰিলে।
Verse 34
यावदास्ते चतुर्वक्त्रस्तावदन्तर्जलाद्बहिः । निश्चक्राम ततो देवीं कृतकृत्यां ददर्श सः ॥ २८.३४ ॥
চতুৰ্মুখ (ব্ৰহ্মা) যিমান সময় তাত আছিল, সেই সময়তে তেওঁ জলৰ ভিতৰৰ পৰা বাহিৰ ওলাই আহিল; তাৰ পাছত তেওঁ কৃতকৃত্য দেৱীক দেখিলে।
Verse 35
तां दृष्ट्वा देवकार्यं च सिद्धं मत्वा पितामहः । भविष्यं कार्यमुद्दिश्य ततो वचनमब्रवीत् ॥ २८.३५ ॥
তাঁক দেখি দেৱকাৰ্য সিদ্ধ হৈছে বুলি ভাবি পিতামহে, ভৱিষ্যৎ কৰণীয় লক্ষ্য কৰি তেতিয়া এই বাক্য ক’লে।
Verse 36
ब्रह्मोवाच । इयं देवी वरारोहा यातु शैलं हिमोद्भवम् । तत्र यूयं सुराः सर्वे गत्वा नन्दत माचिरम् ॥ २८.३६ ॥
ব্ৰহ্মাই ক’লে—এই বৰাৰোহা দেৱী হিমোদ্ভৱ শৈল (হিমালয়)লৈ যাওক; তাত তোমালোক সকলো সুৰে গৈ বিলম্ব নকৰি আনন্দ কৰা।
Verse 37
नवम्यां च सदा पूज्या इयं देवी समाधिना । वरदा सर्वलोकानां भविष्यति न संशयः ॥ २८.३७ ॥
নৱমী তিথিতো এই দেৱীক সদায় একাগ্ৰ সমাধিভাৱে পূজা কৰিব লাগে; তেওঁ সকলো লোকৰ বৰদাত্রী হ’ব—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 38
नवम्यां यश्च पिष्टाशी भविष्यति हि मानवः । नारी वा तस्य सम्पन्नं भविष्यति मनोगतम् ॥ २८.३८ ॥
নৱমী তিথিত যি মানুহ পিহা ধান্য আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, তাৰ উত্তম পত্নী/সহচৰী লাভ হয় আৰু মনৰ কামনা সিদ্ধ হয়।
Verse 39
यश्च सायं तथा प्रातरिदं स्तोत्रं पठिष्यति । त्वयेरितं महादेव तस्य देव्याः समं भवान् ॥ २८.३९ ॥
যি সন্ধ্যা আৰু প্ৰভাতত এই স্তোত্ৰ পাঠ কৰে—হে মহাদেৱ, তোমাৰ বচন অনুসাৰে—তাৰ ওচৰত তুমি দেবীৰ সৈতে সন্নিহিত থাকিবা।
Verse 40
वरदो देव सर्वास्वापत्स्वप्युद्धरस्व तम् । एवमुक्त्वा भवं ब्रह्मा पुनर्देवीं स चाब्रवीत् ॥ २८.४० ॥
“হে বৰদ দেৱ, সকলো প্ৰকাৰ আপদতো তাক উদ্ধাৰ কৰা।” এইদৰে কৈ ব্ৰহ্মাই ভৱ (শিৱ)ক সম্বোধন কৰি পুনৰ দেৱীক ক’লে।
Verse 41
त्वया देवि महत्कार्यं कर्तव्यं चान्यदस्ति नः । भविष्यं महिषाख्यस्य असुरस्य विनाशनम् ॥ २८.४१ ॥
হে দেৱী, তোমাৰ দ্বাৰা এক মহান কাৰ্য সম্পন্ন হ’ব লাগিব; আমাৰ বাবে আন একো নাই। আগলৈ ‘মহিষ’ নামৰ অসুৰৰ বিনাশ ঘটিব।
Verse 42
एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा सर्वे देवाश्च पार्थिव । यथागतं ततो जग्मुर्देवीं स्थाप्य हि मे गिरौ । संस्थाप्य नन्दिता यस्मात् तस्मान्नन्दाऽभवत् तु सा ॥ २८.४२ ॥
এইদৰে কৈ ব্ৰহ্মা আৰু সকলো দেৱতা—হে ৰাজন—যেনেকৈ আহিছিল তেনেকৈয়ে উভতি গ’ল, মোৰ পৰ্বতত দেৱীক স্থাপন কৰি। স্থাপিত হৈ তেওঁ আনন্দিতা (নন্দিতা) হ’ল; সেয়ে তেওঁ ‘নন্দা’ নামে পৰিচিত হ’ল।
Verse 43
यश्चेदं शृणुयाज्जन्म देव्याः यश्च स्वयं पठेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमृच्छति ॥ २८.४३ ॥
যি দেৱীৰ জন্মকথা এইটো শ্ৰৱণ কৰে আৰু যি নিজে পাঠ কৰে—সেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰম নিৰ্বাণ লাভ কৰে।
The chapter presents protection of cosmic order as an ethical imperative: when power becomes destabilizing (asura conquest of lokapālas), the text models recourse to deliberation (Brahmā’s reflection on māyā), disciplined praise (stuti), and regulated ritual practice (Navamī worship) as legitimate means to restore balance and safeguard communities during crisis.
The text specifies Navamī (the ninth lunar day) as the recurring ritual marker: the Devī is to be worshipped on Navamī with focused attention (samādhi), and it also notes a food-discipline motif (piṣṭāśī on Navamī) linked to desired outcomes.
Environmental balance is encoded through cosmological-terrestrial analogies: a personified river (Vetravatī) becomes central to the narrative of disorder and its resolution, while the Devī’s installation on Hima-giri symbolizes re-grounding protective power in a stable landscape. The broader teaching aligns protection of the world (loka-saṃrakṣaṇa) with restoring equilibrium—an early ecological-ethical framing of stability across realms (waters, mountains, and inhabited world).
The narrative references Sindhudvīpa (a king/identity recurring across births), Tvaṣṭṛ (as a lineage marker in a previous birth), and major administrative-cosmological figures: Indra and other lokapālas (Agni, Yama, Nirr̥ti, Varuṇa, Vāyu, Dhanada/Kubera, Īśa), along with Brahmā and Maheśvara (Śiva). It also includes a dialogic chain of teachers/interlocutors (Prajāpāla–Mahātapā) preserving transmission.