Adhyaya 25: The Birth of Ahaṅkāra as Guha/Skanda and His Appointment as Divine Commander

Verse 1

प्रजापाल उवाच । अहंकारात् कथं जज्ञे कार्त्तिकेयो द्विजोत्तम । एतन्मे संशयं छिन्धि पृच्छतो वै महामुने ॥ २५.१ ॥

প্ৰজাপাল ক’লে—হে দ্বিজোত্তম, অহংকাৰৰ পৰা কাৰ্ত্তিকেয় কেনেকৈ জন্মিল? হে মহামুনি, মোৰ এই সংশয় ছেদন কৰক।

Verse 2

महातपा उवाच । सर्वेषामेव तत्त्वानां यः परः पुरुषः स्मृतः । तस्मादव्यक्तमुत्पन्नं तत्त्वादि त्रिविधं तु तत् ॥ २५.२ ॥

মহাতপা ক’লে—সকলো তত্ত্বৰ অতীত যি পৰম পুৰুষ স্মৃত; তেঁওৰ পৰাই অব্যক্ত উৎপন্ন হ’ল, আৰু তত্ত্বাদি সেই মূল বিভাগ ত্ৰিবিধ বুলি কোৱা হয়।

Verse 3

पुरुषाव्यक्तयोर्मध्ये महत्त्वं समपद्यत । स चाहङ्कार इत्युक्तो यो महान् समुदाहृतः ॥ २५.३ ॥

পুৰুষ আৰু অব্যক্তৰ মাজৰ পৰা মহত্তত্ত্ব উদ্ভৱ হয়; সেই তত্ত্বকেই ‘অহংকাৰ’ বুলি কোৱা হয়, আৰু তাক ‘মহান্’ বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

Verse 4

पुरुषो विष्णुरित्युक्तः शिवो वा नामतः स्मृतः । अव्यक्तं तु उमा देवी श्रीर्वा पद्मनिभेक्षणा ॥ २५.४ ॥

‘পুৰুষ’ক বিষ্ণু বুলি কোৱা হৈছে, আৰু নামতঃ তাকেই শিৱ বুলিও স্মৰণ কৰা হয়; ‘অব্যক্ত’ তু দেবী উমা, অথবা পদ্মনয়না শ্ৰী।

Verse 5

तत्संयोगादहंकारः स च सेनापतिर्गुहः । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु राजन् महामते ॥ २५.५ ॥

সেই সংযোগৰ পৰা অহংকাৰ উদ্ভৱ হয়, আৰু সি দেবসেনাপতি গুহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত; তেওঁৰ উৎপত্তি মই ক’ম—হে মহামতি ৰাজন, শুনা।

Verse 6

आद्यो नारायणो देवस्तस्माद् ब्रह्मा ततोऽभवत् । अतः स्वयम्भुवश्चान्ये मरीच्याद्यार्कसम्भवाः ॥ २५.६ ॥

আদি দেব নাৰায়ণ; তেওঁৰ পৰা ব্ৰহ্মা উদ্ভৱ হয়। তাৰপিছত স্বয়ম্ভুব মনু আৰু মৰীচি আদি অন্যসকলো—অৰ্ক (সূৰ্য)ৰ পৰা জাত—উদ্ভূত হয়।

Verse 7

तेष्वारभ्य सुरा दैत्या गन्धर्वा मानुषाः खगाः । पशवः सर्वभूतानि सृष्टिरेषा प्रकीर्तिता ॥ २५.७ ॥

তেওঁলোকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দেৱ, দৈত্য, গন্ধৰ্ব, মানুহ, খগ, পশু আৰু সকলো ভূত-প্ৰাণী—এই সৃষ্টিৰ বৰ্ণনা এইদৰে কোৱা হৈছে।

Verse 8

सृष्ट्यां विस्तारितायां तु देवदैत्याः महाबलाः । सापत्न्यं भावमास्थाय युयुधुर्विजिगीषवः ॥ २५.८ ॥

সৃষ্টি বিস্তাৰিত হোৱাত মহাবলী দেৱ আৰু দৈত্যসকলে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ ভাব ধৰি জয়লাভৰ ইচ্ছাৰে পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 9

दैत्यानां बलिनः सन्ति नायका युद्धदुर्मदाः । हिरण्यकशिपुः पूर्वं हिरण्याक्षो महाबलः । विप्रचित्तिर्विचित्तिश्च भीमाक्षः क्रौञ्च एव च ॥ २५.९ ॥

দৈত্যসকলৰ মাজত যুদ্ধত দুৰ্মদ বহু বলবান নায়ক আছে—প্ৰথমে হিৰণ্যকশিপু, তাৰপিছত মহাবলী হিৰণ্যাক্ষ; লগতে বিপ্ৰচিত্তি, বিচিত্তি, ভীমাক্ষ আৰু ক্রৌঞ্চো।

Verse 10

एतेऽतिबलिनः शूरा देवसैन्यं महामृधे । अनारतं सितैर्बाणैर्जयन्तेऽनुदिनं मृधे ॥ २५.१० ॥

এই অতিবলবান শূৰসকলে মহাযুদ্ধত শুভ্ৰ বাণেৰে অবিৰত, দিনেদিনে, দেৱসেনাক সমৰত পৰাভূত কৰি থাকিল।

Verse 11

तेषां पराजयं दृष्ट्वा देवानां तु बृहस्पतिः । उवाच हीनं वः सैन्यं नायकेन विना सुराः ॥ २५.११ ॥

দেৱসকলৰ পৰাজয় দেখি বৃহস্পতিয়ে ক’লে—“হে সুৰসকল, নায়ক নথকাত তোমালোকৰ সেনা হীন আৰু অপূৰ্ণ।”

Verse 12

एकेनेन्द्रेण दिव्यं तु सैन्यं पातुं न शक्यते । अतः सेनापतिं किञ्चिदन्वेषयत माचिरम् ॥ २५.१२ ॥

কেৱল ইন্দ্ৰ একাই দিব্য সেনাক ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে; সেয়ে বিলম্ব নকৰি উপযুক্ত সেনাপতি বিচাৰি উলিয়াওক।

Verse 13

एवमुक्तास्ततो देवा जग्मुर्लोकपितामहम् । सेनापतिं च नो देहि वाक्यमूचुः ससम्भ्रमम् ॥ २५.१३ ॥

এইদৰে কোৱা হোৱাৰ পিছত দেৱসকলে লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ ব্যাকুলতাৰে ক’লে—“আমালৈ এজন সেনাপতি দান কৰক।”

Verse 14

ततो दध्यौ चतुर्वक्त्रः किमेषां क्रियते मया । ब्रह्मा । अथ चिन्तयामास रुद्रं प्रति मनोगतम् ॥ २५.१४ ॥

তেতিয়া চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাই ভাবিলে—“ইহঁতৰ বাবে মই কি কৰিম?” তাৰ পিছত মনৰ ভাব ৰুদ্ৰৰ প্ৰতি নিবদ্ধ কৰি ধ্যান কৰিলে।

Verse 15

ततो देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । ब्रह्माणं पुरतः कृत्वा जग्मुः कैलासपर्वतम् ॥ २५.१५ ॥

তাৰ পিছত দেৱসকল গন্ধৰ্বসহ, ঋষি, সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলৰ সৈতে, ব্ৰহ্মাক আগত ৰাখি কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 16

तत्र दृष्ट्वा महादेवं शिवं पशुपतिं विभुम् । तुष्टवुर्विविधैस्तोत्रैः शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः ॥ २५.१६ ॥

তাত মহাদেৱ—শিৱ, পশুপতি, সৰ্বব্যাপী বিভু—ক দেখি, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি ত্ৰিদিববাসী দেৱসকলে নানা স্তোত্ৰে স্তৱ কৰিলে।

Verse 17

देवा ऊचुः । नमाम सर्वे शरणार्थिनो वयं महेश्वरं त्र्यम्बकभूतभावनम् । उमापते विश्वपते मरुत्पते जगत्पते शङ्कर पाहि नः स्वयम् ॥ २५.१७ ॥

দেৱসকলে ক’লে—শৰণাৰ্থী আমি সকলোৱে মহেশ্বৰ ত্ৰ্যম্বক, ভূতভাবনক নমস্কাৰ কৰোঁ। হে উমাপতে, বিশ্বপতে, মৰুত্পতে, জগত্পতে—হে শংকৰ, আপুনি স্বয়ং আমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 18

जटाकलापाग्रशशाङ्कदीधिति-प्रकाशिताशेषजगत्त्रयामल । त्रिशूलपाणे पुरुषोत्तमाच्युत प्रपाहि दैत्याच्च जगत्त्रयोदरे ॥ २५.१८ ॥

হে ত্ৰিশূলধাৰী পুৰুষোত্তম অচ্যুত! যাঁৰ জটাকলাপৰ শীৰ্ষত চন্দ্ৰকিৰণ দীপ্ত আৰু যাঁৰ প্ৰভাৰে ত্ৰিলোক পবিত্ৰ হয়—ত্ৰিলোকগৰ্ভস্থিত দৈত্যৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 19

त्वमादिदेवः पुरुषोत्तमो हरिर्भवो महेशस्त्रिपुरान्तको विभुः । भगाक्षिहा दैत्यरिपुः पुरातनो वृषध्वजः पाहि सुरोत्तमोत्तम ॥ २५.१९ ॥

তুমিয়েই আদিদেৱ—পুৰুষোত্তম হৰি, ভব, মহেশ, ত্ৰিপুৰান্তক বিভু; ভগৰ চকু হৰণকাৰী, প্ৰাচীন দৈত্যশত্রু, বৃষধ্বজ। হে সুৰোত্তমোত্তম, আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 20

गिरीशजानाथ गिरिप्रियाप्रिय प्रभो समस्तामरलोकपूजित । गणेश भूतेश शिवाक्षयाव्यय प्रपाहि नो दैत्यवरान्तकाच्युत ॥ २५.२० ॥

হে গিৰীশজ-নাথ, হে প্ৰভু! গিৰিপ্ৰিয়া (পাৰ্বতী)ৰ প্ৰিয়-অপ্ৰিয়, সমস্ত অমৰলোকৰ পূজিত। হে গণেশ, ভূতেশ, শিৱ, অক্ষয়-অব্যয়! হে দৈত্যবরান্তক অচ্যুত, আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 21

पृथ्व्यादितत्त्वेषु भवान् प्रतिष्ठितो ध्वनिस्वरूपो गगने विशेषतः । वायौ द्विधा तेजसि च त्रिधा जले चतुः क्षितौ पञ्चगुणः प्रपाहि नः ॥ २५.२१ ॥

তুমি পৃথিৱী আদি তত্ত্বসমূহত প্ৰতিষ্ঠিত; বিশেষকৈ আকাশত তুমি ধ্বনিস্বৰূপ। বায়ুত দ্বিবিধ, তেজত ত্ৰিবিধ, জলত চতুৰ্বিধ আৰু ক্ষিতিত পঞ্চগুণ—আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 22

अग्निस्वरूपोऽसि तरौ तथोपले सत्त्वस्वरूपोऽसि तथा जलेष्वपि । तेजःस्वरूपो भगवान् महेश्वरः प्रपाहि नो दैत्यगणार्दितान् हर ॥ २५.२२ ॥

তুমি গছত আৰু শিলাত অগ্নিস্বৰূপ; জলসমূহতো তুমি সত্ত্বস্বৰূপ। তেজঃস্বরূপ ভগবান মহেশ্বৰ! হে হৰ, দৈত্যগণে পীড়িত আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 23

नासीद्यदा अकाण्डमिदं त्रिलोचन प्रभाकरेंद्रद्रविणाधिपाः कुतः । तदा भवान् एव विरुद्धलोचन प्रमाणबाधादिविवर्जितः स्थितः ॥ २५.२३ ॥

যেতিয়া এই জগত্-প্ৰপঞ্চ একেবাৰে নাছিল, হে ত্ৰিলোচন, তেতিয়া সূৰ্য, ইন্দ্ৰ আৰু ধনাধিপতি কুবেৰ ক’ৰ পৰা হ’ব? সেই সময়ত, হে বিশেষ-নয়নধাৰী, কেৱল আপুনিয়েই প্ৰমাণ-বাধা আদি দোষৰহিত হৈ স্থিত আছিল।

Verse 24

कपालमालिन् शशिखण्डशेखर श्मशानवासिन् सितभस्मगुण्ठित । फणीन्द्रसंवीततनॊऽन्तकापह प्रपाहि नो दक्षधिया सुरेश्वर ॥ २५.२४ ॥

হে কপালমালিন, শশিখণ্ডশেখৰ, শ্মশানবাসী, শুভ্ৰ ভস্মে আচ্ছাদিত; ফণীন্দ্ৰে বেষ্টিত দেহধাৰী, অন্তকভয়-নাশক—হে সুৰেশ্বৰ, সদ্বিবেক-বুদ্ধিৰে আমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 25

भवान् पुमान् शक्तिरियं गिरेः सुता सर्वाङ्गरूपा भगवंस्तथा त्वयि । त्रिशूलरूपेण जगत्त्रयं करे स्थितं त्रिनेत्रेषु मखाग्नयस्त्रयः ॥ २५.२५ ॥

আপুনি পুৰুষ-তত্ত্ব; এই শক্তি গিৰিসুতা, সৰ্বাঙ্গব্যাপী ৰূপধাৰিণী; আৰু হে ভগৱান, সেয়া আপোনাতেই অধিষ্ঠিত। ত্ৰিশূলৰূপে আপোনাৰ কৰতলত ত্ৰিলোক স্থিত, আৰু আপোনাৰ ত্ৰিনেত্ৰত তিন যজ্ঞাগ্নি প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 26

जटास्वरूपेण समस्तसागराः कुलाचलाः सिन्धुवहाश्च सर्वशः । शशी परं ज्ञानमिदं तव स्थितं न देव पश्यन्ति कुदृष्टयो जनाः ॥ २५.२६ ॥

আপোনাৰ জটাৰূপত সকলো সাগৰ, পৰ্বতমালা আৰু নদীবাহী স্ৰোতসমূহ সৰ্বত্র স্থিত। হে দেৱ, এই পৰম জ্ঞান আপোনাতেই নিহিত; কিন্তু কুদৃষ্টি থকা লোকসকলে তাক নেদেখে।

Verse 27

नारायणस्त्वं जगतां समुद्भवस् तथा भवः सैव चतुर्मुखो भवान् । सत्त्वादिभेदेन तथाग्निभेदतो युगादिभेदेन च संस्थितस्त्रिधा ॥ २५.२७ ॥

আপুনিয়েই নাৰায়ণ, যাৰ পৰা জগতসমূহৰ উদ্ভৱ; আপুনিয়েই ভব (শিৱ), আৰু আপুনিয়েই চতুৰ্মুখ (ব্ৰহ্মা)। সত্ত্বাদি গুণভেদে, অগ্নিভেদে আৰু যুগাদি বিভাগে আপুনি ত্ৰিবিধ ৰূপে প্রতিষ্ঠিত।

Verse 28

भवन्तमेतॆ सुरनायकाः प्रभो भवार्थिनोऽन्यस्य वदन्ति तोषयन् । यतस्ततो नो भव भूतिभूषण प्रपाहि विश्वेश्वर रुद्र ते नमः ॥ २५.२८ ॥

হে প্ৰভু! দেৱনায়কসকলে কল্যাণ কামনা কৰি আপোনাকেই—আন কাকো নহয়—প্ৰসন্ন কৰিবলৈ স্তৱ কৰে। সেয়ে হে ভব, ভস্মভূষণ! সকলোভাবে আমাক ৰক্ষা কৰক; হে বিশ্বেশ্বৰ ৰুদ্ৰ! আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 29

महातपा उवाच । एवं स्तुतस्तदा देवो रुद्रः पशुपतिः सुरैः । उवाच देवानव्यग्रः किं कार्यं ब्रूत मा चिरम् ॥ २५.२९ ॥

মহাতপা ক’লে—সেই সময়ত দেৱসকলে এইদৰে স্তৱ কৰিলে, দেৱ ৰুদ্ৰ—পশুপতি—অব্যগ্ৰ হৈ দেৱসকলক ক’লে: “কি কাৰ্য? কোৱা, দেৰী নকৰিবা।”

Verse 30

देवा ऊचुः । सेनापतिं नो देवेश देहि दैत्यवधाय वै । देवानां ब्रह्ममुख्यानामेतदेव हितं भवेत् ॥ २५.३० ॥

দেৱসকলে ক’লে—হে দেৱেশ! দৈত্যবধৰ বাবে আমাক নিশ্চয় এজন সেনাপতি দিয়ক। ব্ৰহ্মা-প্ৰধান দেৱসকলৰ বাবে এইটোৱেই হিতকৰ হ’ব।

Verse 31

रुद्र उवाच । ददामि सेनानाथं वो देवा भवत विज्वराः । भविष्य्यमस्ति पौराणं योगादीनामचिन्तयन् ॥ २५.३१ ॥

ৰুদ্ৰ ক’লে—হে দেৱসকল! মই তোমালোকক সেনাসকলৰ নাথ দিছোঁ; তোমালোক ক্লেশমুক্ত হওক। ভৱিষ্যতে যোগ আদি সাধনা চিন্তা কৰি থাকোঁতে ইয়াৰ এক পুৰাণীয় বৃত্তান্তো হ’ব।

Verse 32

एवमुक्त्वा हरो देवान् विसृज्य स्वाङ्गसंस्थिताम् । शक्तिं संक्षोभयामास पुत्रहेतोः परंतप ॥ २५.३२ ॥

এইদৰে কৈ হৰে দেৱসকলক বিদায় দিলে, তাৰপিছত পুত্ৰলাভৰ হেতু নিজৰ দেহত অৱস্থিত শক্তিক উদ্ৰেকিত/উদ্বেলিত কৰিলে, হে শত্রুতাপক!

Verse 33

तस्य क्षोभयतः शक्तिं ज्वलनार्कसमप्रभः । कुमारः सहजां शक्तिं बिभ्रज्ज्ञानैकशालिनीम् ॥ २५.३३ ॥

সেই শক্তিক ক্ষোভিত কৰোঁতে, অগ্নি আৰু সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান কুমাৰে জন্মসহজ, কেৱল জ্ঞানসমৃদ্ধ শক্তি ধাৰণ কৰিলে।

Verse 34

उत्पत्तिस्तस्य राजेन्द्र बहुरूपा व्यवस्थिताः । मन्वन्तरेष्वनेकेषु देवसेनापतिः किल ॥ २५.३४ ॥

হে ৰাজেন্দ্ৰ! তেওঁৰ উৎপত্তি বহু ৰূপত স্থাপিত; আৰু বহু মন্বন্তৰত তেওঁ দেৱসেনাৰ সেনাপতি বুলি কোৱা হয়।

Verse 35

योऽसौ शरीरगो देवः अहंकार इति कीर्तितः । प्रयोजनवशाद् देवः सैव सेनापतिर्विभो ॥ २५.३५ ॥

দেহৰ ভিতৰত অৱস্থিত যি দেৱতত্ত্ব, তাক ‘অহংকাৰ’ বুলি কীৰ্তিত কৰা হয়। কাৰ্যপ্ৰয়োজনবশত, হে বিভো, সেয়াই (ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ) সেনাপতি।

Verse 36

तस्मिन् जाते स्वयं ब्रह्मा सर्वदैवैः समन्वितः । पूजयामास देवेशं शिवं पशुपतिं तदा ॥ २५.३६ ॥

সেয়া ঘটাৰ পাছত, স্বয়ং ব্ৰহ্মাই সকলো দেৱতাৰ সৈতে দেৱেশ শিৱ—পশুপতি—ক তেতিয়া পূজা কৰিলে।

Verse 37

सर्वैश्च देवै ऋषिभिश्च सिद्धैः सेनापतिर्वरदानेन तेन । आप्यायितः सोऽपि सुरानुवाच सखायार्थं क्रडने कार्यमेव ॥ २५.३७ ॥

সেই বৰদানৰ দ্বাৰা সকলো দেৱ, ঋষি আৰু সিদ্ধে সেনাপতিক সন্মান কৰিলে; তাতে তেওঁ বলৱান হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ দেৱতাসকলক ক’লে—“বন্ধুৰ হিতৰ বাবে, এই ক্ৰীড়া-প্ৰতিযোগিতাত কৰ্ম নিশ্চয় কৰিব লাগিব।”

Verse 38

श्रुत्वा वचस्तस्य महानुभावो महादेवो वाक्यमिदं जगाद । ददामि ते क्रीडनकं तु कुक्कुटं तथानुगौ शाखविशाखसंज्ञौ । कुमार भूतग्रहणायको भवान् भवस्व देवेश्वर सेनयापतिः ॥ २५.३८ ॥

তেওঁৰ বাক্য শুনি মহানুভাৱ মহাদেৱে ক’লে— “মই তোমাক ক্ৰীড়নক স্বৰূপে এটা কুক্কুট দিছোঁ, আৰু ‘শাখ’ ‘বিশাখ’ নামৰ দুজন অনুচৰো। হে কুমাৰ, তুমি ভূতগণৰ নায়ক আৰু দেৱেশ্বৰৰৰ সেনাৰ সেনাপতি হোৱা।”

Verse 39

एवमुक्त्वा ततो देवः सर्वे देवाश्च पार्थिव । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः स्कन्दं सेनापतिं तदा ॥ २५.३९ ॥

এনেদৰে ক’লে পাছত, হে ৰাজন, সেই দেৱ আৰু সকলো দেৱতাই সেই সময়ত সেনাপতি স্কন্দক প্ৰীতিকৰ আৰু ভক্তিপূৰ্ণ বাক্যৰে স্তৱ কৰিলে।

Verse 40

देवा ऊचुः । भवस्व देवसेनानीर्महेश्वरसुत प्रभो । षण्मुख स्कन्द विश्वेश कुक्कुटध्वज पावके ॥ २५.४० ॥

দেৱসকলে ক’লে— “হে প্ৰভু, মহেশ্বৰ-সুত! তুমি দেৱসেনাৰ সেনানায়ক হোৱা। হে ষণ্মুখ স্কন্দ, বিশ্বেশ, কুক্কুটধ্বজ, হে পাবক!”

Verse 41

कम्पितारे कुमारेश स्कन्द बालग्रहानुग । जितारे क्रौञ्चविध्वंस कृत्तिकासुत मातृर्ज ॥ २५.४१ ॥

হে স্কন্দ, কুমাৰেশ! বালগ্ৰহৰ অনুচৰসকলক কঁপাই তোলা; হে বিজয়ী, ক্রৌঞ্চ-বিধ্বংসক; হে কৃত্তিকাসুত, মাতৃগণ-জনিত—আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 42

भूतग्रहपतिश्रेष्ठ पावकि प्रियदर्शन । महाभूतपतेः पुत्र त्रिलोचन नमोऽस्तु ते ॥ २५.४२ ॥

হে ভূতগ্ৰহপতিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ! হে পাবকি, প্ৰিয়দৰ্শন! হে মহাভূতপতিৰ পুত্ৰ, হে ত্ৰিলোচন—আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 43

एवं स्तुतस्तदा देवैर्ववर्ध भवानन्दनः । द्वादशादित्यसंकाशो बभूवाद्भुतदर्शनः । त्रैलोक्यमपि तत्तेजस्तापयामास पार्थिव ॥ २५.४३ ॥

সেই সময় দেৱসকলে স্তৱ কৰিলে ভৱানন্দন বৃদ্ধি পালে। দ্বাদশ সূৰ্যৰ ন্যায় দীপ্তিমান হৈ সি এক আশ্চৰ্য দৰ্শন হ’ল। হে ৰাজন, সেই তেজে ত্ৰিলোককো তাপিত কৰিলে।

Verse 44

प्रजापाल उवाच । कथं तं कृत्तिकापुत्रमुक्तवन्तः सुरं गुरुम् । कथं च पावकिरसौ कथं वा मातृनन्दनः ॥ २५.४४ ॥

প্ৰজাপাল ক’লে—কৃত্তিকাপুত্ৰ সেই দেৱগুৰুক তেওঁলোকে কেনেকৈ সম্বোধন কৰিছিল? আৰু তেওঁ ‘পাৱকিৰ’ বুলি কেনেকৈ কোৱা হয়? অথবা ‘মাতৃনন্দন’ নামে কেনেকৈ খ্যাত?

Verse 45

महातपा उवाच । आदिमन्वन्तरे देव उत्पत्तिर्या मयोदिता । परोक्षदर्शिभिर्देवैरेवमेव स्तुतः प्रभुः ॥ २५.४५ ॥

মহাতপা ক’লে—হে দেৱ, আদিমন্বন্তৰত মই কোৱা উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত অনুসাৰেই, পৰোক্ষদৰ্শী দেৱসকলে প্ৰভুক তেনেদৰে স্তৱ কৰিছিল।

Verse 46

कृत्तिका पावकस्त्वन्यमातरो गिरिजा तथा । द्वितीयजन्मनि गुहस्यैते उत्पत्तिहेतवः ॥ २५.४६ ॥

কৃত্তিকাসকল, পাৱক (অগ্নি), অন্য মাতৃসকল আৰু গিৰিজা (পাৰ্বতী)—এইসকলেই গুহৰ দ্বিতীয় জন্মৰ উৎপত্তিহেতু।

Verse 47

एवमेतत् तवाख्यातं पृच्छतः पार्थिवोत्तम । आत्मविद्यामृतं गुह्यमहङ्कारस्य सम्भवः ॥ २५.४७ ॥

হে পাৰ্থিৱোত্তম, তুমি সুধাৰণৰ বাবে এইদৰে কোৱা হ’ল—আত্মবিদ্যাৰ গুহ্য অমৃত, অৰ্থাৎ অহংকাৰৰ সম্ভৱ।

Verse 48

स्वयं स्कन्दो महादेवः सर्वपापप्रणाशनः । तस्य षष्ठीं तिथिं प्रादादभिषेके पितामहः ॥ २५.४८ ॥

স্বয়ং স্কন্দেই মহাদেৱ, যি সকলো পাপ নাশ কৰে। তেওঁৰ অভিষেকৰ সময়ত পিতামহে তেওঁক পবিত্ৰ ষষ্ঠী তিথি দান কৰিছিল।

Verse 49

एतां फलाशनो यस्तु क्षयेन्नियतमानसः । अपुत्रोऽपि लभेत् पुत्रानधनोऽपि धनं लभेत् । यं यमिच्छेत मनसा तं तं लभति मानवः ॥ २५.४९ ॥

যি নিয়ত মনৰে ফলাহাৰ কৰি এই ব্ৰত সম্পন্ন কৰে, সি অপুত্ৰ হলেও পুত্ৰ লাভ কৰে, অধন হলেও ধন লাভ কৰে। মনত যি ইচ্ছা কৰে, মানুহে সেয়াই প্ৰাপ্ত কৰে।

Verse 50

यश्चैतत् पठति स्तोत्रं कार्त्तिकेयस्य मानवः । तस्य गेहे कुमाराणां क्षेमारोग्यं भविष्यति ॥ २५.५० ॥

যি মানুহে কাৰ্ত্তিকেয়ৰ এই স্তোত্ৰ পাঠ কৰে, তাৰ ঘৰত শিশুসকলৰ মঙ্গল আৰু নিৰোগতা হয়।