Adhyaya 218: Index of Topics and Reading Protocols (Anukramaṇikā Chapter)
Anukramaṇikā (Purāṇapaṭhanādiviṣayānukramaṇikādhyāyaḥ)
Textual-Index / Ritual-Manual / Sacred-Geography (Māhātmya)
এই অধ্যায়খন অনুক্ৰমণিকা ৰূপে বৰাহ পুৰাণৰ মুখ্য কাহিনী আৰু উপদেশমূলক অংশসমূহ শৃঙ্খলাবদ্ধভাৱে পুনৰসংকলন কৰে; বৰাহৰ শিক্ষামূলক বাণী পৃথিৱীক ধৰ্ম আৰু ভূ-সংৰক্ষণৰ লাভভোগী হিচাপে ধৰে। ইয়াত আদি-সৃষ্টি, দেৱতা আৰু বিশ্বতত্ত্বৰ উৎপত্তি-কথা, আৰু অৱতাৰ-ধাৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন ব্ৰত আৰু দ্বাদশী-অনুষ্ঠান তালিকাভুক্ত। তাৰ পিছত প্ৰকৃতি-নিৰ্ণয়, ভূৱনকোষ, অপৰাধৰ শ্ৰেণীবিভাগ, ভোজ্য/অভোজ্য বিধান, আৰু শুচিতা-নিয়ম তথা সামাজিক আচৰণ নিয়ন্ত্ৰণকাৰী বিস্তৃত প্ৰায়শ্চিত্ত বিধি উল্লেখিত। বৃহৎ অংশত তীৰ্থ-মাহাত্ম্য—নদী, ক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰ পৰিবেশ—সূচীবদ্ধ কৰি পবিত্ৰ ভূগোলক জগতৰ শৃঙ্খলা আৰু পৃথিৱীৰ স্থিতিৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। শেষত সমাপ্তি-বাক্য আৰু লিপিকাৰৰ বিশ্বস্ততাৰ টীকা থাকে।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 218
Verse 1
यमुनोद्भेदमहिमा कालिञ्जरसमुद्भवाः ॥ गङ्गोद्भेदस्य महिमा शापः स्याम्बस्य वै तथा
যমুনাৰ উৎপত্তিৰ মহিমা আৰু কালিঞ্জৰৰ উদ্ভৱ; গংগাৰ উৎপত্তিৰ মহিমা আৰু শাম্বৰ অভিশাপ।
Verse 2
समाप्तमिदं वराहमहापुराणम् ॥ अथ पुराणपठनादिविषयानुक्रमणिकाध्यायः ॥ त्रिःसप्तषट्क्षितिमिते नृपविक्रमस्य काले गते भगवतो हरिबोधनस्य ॥ वीरेश्वरेण सह माधवभद्रनाम्ना काश्यां वराहकथितं लिखितं पुराणम् ॥
এই বৰাহ মহাপুৰাণ সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া পুৰাণ-পাঠ আদি বিষয়সমূহৰ অনুক্ৰমণিকা-অধ্যায় (সূচী) আৰম্ভ। নৃপ বিক্ৰমৰ কাল, ৩-৭-৬ মিতি (কালসংকেত) অনুসাৰে, অতিবাহিত হোৱাৰ পাছত, ভগৱান হৰিৰ বোধন (জাগৰণ) উপলক্ষে—বীৰেশ্বৰসহ, মাধৱভদ্ৰ নামৰ এই পুৰাণ, যি বৰাহে ক’ছিল, কাশীত লিখিত হ’ল।
Verse 3
समाप्तं वाराहं महापुराणं शुभम् ॥ यादृशं पुस्तके दृष्टं तादृशं लिखितं मया ॥ यदि शुद्धमशुद्धं वा मम दोषो न विद्यते ॥
শুভ বাৰাহ মহাপুৰাণ সমাপ্ত হ’ল। পুথিখনত যিদৰে আদৰ্শ দেখিলোঁ, তেনেদৰেই মই লিখিলোঁ। ই শুদ্ধ হওক বা অশুদ্ধ, মোৰ কোনো দোষ নাই (অৰ্থাৎ নকলকাৰৰ দায়িত্ব কেৱল বিশ্বস্ত নকললৈকে)।
Verse 4
वराहस्य पुराणस्य वृत्तान्तान् प्रब्रवीम्यहम् ॥ आदौ सम्बन्धकथनं वृत्तान्तश्चादिकल्पकः ॥
মই বৰাহ-পুৰাণৰ বৃত্তান্তসমূহ বৰ্ণনা কৰিম। প্ৰথমে সংযোগ-প্ৰসঙ্গ স্থাপনকাৰী কথন, তাৰ পাছত আদিকল্পৰ আৰম্ভণি-সম্বন্ধীয় বৃত্তান্ত।
Verse 5
आदिसृष्टिस्ततः प्रोक्ता चरितं दुर्जनस्य च ॥ वृत्तान्तोद्देशभागश्च श्राद्धकल्पस्ततः परम् ॥
তাৰ পাছত আদিসৃষ্টি বৰ্ণিত হয়, আৰু দুৰ্জনৰ চৰিত্ৰ-সম্বন্ধীয় বৃত্তান্তো কোৱা হয়। তাৰ পিছত বৃত্তান্তসমূহৰ সংক্ষিপ্ত সূচনাভাগ, আৰু তাৰ পৰে শ্রাদ্ধ-কল্পৰ বিধি।
Verse 6
आदिवृत्तान्तकथने सारमाख्यानमेव च ॥ महातपोपाख्यानं च अग्न्युत्पत्तिस्ततः परम् ॥
আদি বৃত্তান্ত-কথনৰ ভিতৰত এক সাৰ-আখ্যানো (সংক্ষিপ্ত কাহিনী) আছে। লগতে মহাতপ—মহান তপস্যাৰ উপাখ্যান, আৰু তাৰ পাছত অগ্নিৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত।
Verse 7
अश्विनोरपि चोत्पत्तिः गौर्युत्पत्तिस्तथैव च ॥ विनायकस्य चोत्पत्तिर्नागोत्पत्तिस्तथैव च ॥
অশ্বিনদ্বয়ৰ উৎপত্তিও, আৰু তেনেদৰে গৌৰীৰ উৎপত্তিও আছে। বিনায়কৰ উৎপত্তি, আৰু তেনেদৰে নাগসকলৰ উৎপত্তিও বৰ্ণিত।
Verse 8
स्कन्दोत्पत्तिश्च भानोष्च उत्पत्तिः समुदाहृता ॥ कामादीनां तथोत्पत्तिः देव्युत्पत्तिस्तथैव च ॥
স্কন্দৰ উৎপত্তি, আৰু ভানু (সূৰ্য) ৰ উৎপত্তিও বৰ্ণিত। তেনেদৰে কাম আদি সত্তাসকলৰ উৎপত্তি, আৰু দেৱীৰ উৎপত্তিও কোৱা হৈছে।
Verse 9
धनदस्य तथोत्पत्तिः परापरविनिर्णयः ॥ धर्मोत्पत्तिस्तथोत्पत्ती रुद्रस्य च ततः स्मृता ॥
তদ্ৰূপে ধনদ (কুবেৰ)ৰ উৎপত্তি আৰু পৰ-অপৰ (উচ্চ-নীচ)ৰ নিৰ্ণয়; ধৰ্মৰ উৎপত্তি, আৰু তাৰ পাছত ৰুদ্ৰৰ উৎপত্তিও স্মৃতিত উল্লেখিত।
Verse 10
सोमोत्पत्तिरहस्यं च क्षितेश्चापि समासतः ॥ उक्तः प्रागितिहासश्च व्याधोपाख्यानमेव च ॥
আৰু সোমৰ উৎপত্তি-সম্পৰ্কীয় গোপন উপদেশ, আৰু সংক্ষেপে পৃথিৱী-সম্বন্ধীয় বিষয়; প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বৰ্ণনা আৰু ব্যাধ (শিকাৰী)ৰ উপাখ্যানো কোৱা হয়।
Verse 11
ततः सत्यतपोपाख्या मत्स्यद्वादशिका तथा ॥ कूर्मद्वादशिका चापि वराहद्वादशी तथा ॥
তাৰ পাছত সত্য তপস্যাৰ উপাখ্যান আহে; তদ্ৰূপে মৎস্য দ্বাদশিকা, কূৰ্ম দ্বাদশিকা, আৰু বৰাহ দ্বাদশী-ব্ৰতো।
Verse 12
कृष्णद्वादशिका चापि बुद्धद्वादशिका तथा ॥ कल्कि द्वादशिका चापि पद्मनाभस्य द्वादशी ॥
আৰু কৃষ্ণ দ্বাদশিকা, তদ্ৰূপে বুদ্ধ দ্বাদশিকা; কল্কি দ্বাদশিকাও, আৰু পদ্মনাভৰ দ্বাদশী-ব্ৰতো।
Verse 13
ततो व्रतं धराण्याश्च गीतागस्त्यस्य चोत्तमा ॥ पशुपालस्य चाख्यानं भर्तृप्राप्तिव्रतं तथा ॥
তাৰ পাছত ধাৰাণীৰ ব্ৰত, আৰু অগস্ত্যৰ উত্তম গীতা/উপদেশ; পশুপাল (গোপাল)ৰ আখ্যান, আৰু স্বামী-প্ৰাপ্তিৰ ব্ৰতো।
Verse 14
शुभव्रतं धन्यव्रतं कान्तिव्रतमतः स्मृतम् ॥ सौभाग्यव्रतमाख्यातमविघ्नव्रतमेव च
তাৰ পাছত ‘শুভব্ৰত’, ‘ধন্যব্ৰত’ আৰু ‘কান্তিব্ৰত’ নামে ব্ৰতসমূহ স্মৃতিত উল্লেখ কৰা হৈছে; লগতে ‘সৌভাগ্যব্ৰত’ আৰু ‘অৱিঘ্নব্ৰত’ (বিঘ্ন নাশক ব্ৰত) বুলিও ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 15
शान्तिव्रतं कामव्रतमारोग्यव्रतमेव च ॥ पुत्रप्राप्तिव्रतं शौर्यव्रतं वै सार्वभौमिकम्
তদুপৰি ‘শান্তিব্ৰত’, ‘কামব্ৰত’ আৰু ‘আরোগ্যব্ৰত’ও তালিকাভুক্ত; তেনেদৰে ‘পুত্ৰপ্ৰাপ্তিব্ৰত’ আৰু ‘শৌৰ্যব্ৰত’—যাক নিশ্চয়েই সর্বভৌমিক, অৰ্থাৎ সৰ্বজনীন বুলিয়া বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Verse 16
पुराणस्तवनं चैव नारायणेश्वरेण च ॥ रुद्रगीता ततः पुंसां प्रकृतिश्चापि निर्णयः
তাৰ পাছত পুৰাণৰ স্তৱন (প্ৰশস্তি-গীত) আছে, আৰু নাৰায়ণেশ্বৰ-সম্পৰ্কীয় অংশও আছে; তাৰ অনন্তৰ ৰুদ্ৰগীতা, আৰু মানুহৰ বাবে প্ৰকৃতি-সম্বন্ধীয় নিৰ্ণয়—তত্ত্বগত সিদ্ধান্ত—উপস্থাপিত হৈছে।
Verse 17
ततो भुवनकोशस्य वर्णनं समुदाहृतम् ॥ जम्बूद्वीपस्य मर्यादावर्णनं परिकार्तितम्
তাৰ পাছত ভুৱনকোষ (বিশ্ব-আবৰণ/কোষ)ৰ বৰ্ণনা উচ্চাৰিত হৈছে; আৰু জম্বূদ্বীপৰ মৰ্যাদা—তাৰ সীমা আৰু বিন্যাস—বিশদভাৱে কীৰ্তিত হৈছে।
Verse 18
भारतादिसमुद्देशः सृष्टिसम्भाग एव च ॥ नारदस्य च संवादो महिषेण प्रकीर्तितः
ভাৰত আদি দেশসমূহৰ উদ্দেশ্য (উল্লেখ/গণনা) আৰু সৃষ্টিৰ বিভাগসমূহৰ বিৱৰণো আছে; আৰু মহিষে উচ্চাৰিত নাৰদৰ সংবাদো ইয়াত প্ৰকীৰ্তিত হৈছে।
Verse 19
शक्तिमाहात्म्यकथनं महिषासुरघातनम् ॥ रुद्रमाहात्म्यकथनं पर्वाध्यायस्ततः परम्
ইয়াত শক্তিৰ মাহাত্ম্যৰ কথন আৰু মহিষাসুৰ-বধৰ বৰ্ণনা আছে; তাৰ পাছত ৰুদ্ৰৰ মাহাত্ম্য কোৱা হৈছে; আৰু তাৰ পৰে পৰ্ব, অৰ্থাৎ পৰ্বত-সম্পৰ্কীয় অধ্যায় উপস্থিত।
Verse 20
श्वेतोपाख्यानमत्रोक्तं तिलधेनुविधिस्ततः ॥ जलधेनोरसधेनोर्गुडधेनोर्विधिः परम्
ইয়াত ‘শ্বেত’ উপাখ্যান কোৱা হৈছে; তাৰ পাছত তিল-ধেনু (তিলৰ গাই) দানৰ বিধি দিয়া হৈছে; তাৰ পৰে জল-ধেনু, ৰস-ধেনু আৰু গুড়-ধেনু দানৰ বিধিসমূহ আছে।
Verse 21
धान्यधेनुश्च भगवच्छास्त्रलक्षणमेव च ॥ विष्णोस्तोत्रं ततो नाना प्रश्नाः प्रोक्ता हरिं प्रति
ইয়াত ধান্য-ধেনু (শস্যৰ গাই) দানৰ কথা আৰু ভগৱৎ-শাস্ত্ৰৰ লক্ষণসমূহো বৰ্ণিত; তাৰ পাছত বিষ্ণু-স্তোত্ৰ; আৰু তাৰ পৰে হৰিৰ প্ৰতি উদ্দেশ্য কৰি নানাবিধ প্ৰশ্ন কোৱা হৈছে।
Verse 22
ततो भागवतानां च लक्षणं परिकीर्तितम् ॥ लक्षणं सुखदुःखानां द्वात्रिंशदपराधकाः
তাৰ পাছত ভাগৱতসকলৰ লক্ষণসমূহ বিস্তাৰে কীৰ্তিত হৈছে; লগতে সুখ-দুখৰ লক্ষণ; আৰু বত্ৰিশ (৩২) প্ৰকাৰৰ অপৰাধৰ শ্ৰেণীবিভাগো গণনা কৰা হৈছে।
Verse 23
नानामन्त्रास्ततः प्रोक्ता देवोपकरणे विधिः ॥ भोज्याभोज्यस्य कथनं सन्ध्योपस्थानकारणम्
তাৰ পাছত নানাবিধ মন্ত্ৰ উপদেশ কৰা হৈছে আৰু দেব-উপকৰণ (পূজাৰ সামগ্ৰী) সম্পৰ্কীয় বিধি আছে; ভোজ্য-অভোজ্যৰ নিৰ্ণয় কোৱা হৈছে; আৰু সন্ধ্যা-উপস্থান (সন্ধ্যা-উপাসনা)ৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।
Verse 24
वियोनिगर्भमोक्षश्च कोकामुखप्रशंसनम् ॥ भगवच्छास्त्रकथने माहात्म्यं पुष्पगन्धयोः
ইয়াত অনুচিত যোনিত গৰ্ভধাৰণৰ অৱস্থাৰ পৰা মোক্ষ আৰু কোকামুখৰ প্ৰশংসা বৰ্ণিত; আৰু ভগৱানৰ শাস্ত্ৰ-কথনত পুষ্প আৰু সুগন্ধিৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশিত।
Verse 25
रूपकारणमत्रोक्तं मायाचक्रं ततः परम् ॥ कुब्जाम्रकस्य माहात्म्यं वर्णदीक्षा ततः परम्
ইয়াত ৰূপৰ কাৰণ কোৱা হৈছে; তাৰ পাছত মায়া-চক্ৰৰ বৰ্ণনা। তাৰ পিছত কুব্জাম্ৰকৰ মাহাত্ম্য, আৰু তাৰ পাছত বৰ্ণ-সম্পৰ্কীয় দীক্ষাৰ কথা আছে।
Verse 26
कङ्क्रीताञ्जनदर्पाणां मन्त्राः प्रोक्तास्ततः परम् ॥ राजान्नभक्षणे प्रायश्चित्तं प्रोक्तं ततः परम्
তাৰ পাছত কঙ্ক্ৰীতা, অঞ্জন (সুৰ্মা) আৰু দৰ্পণ সম্পৰ্কীয় মন্ত্ৰসমূহ উপদেশিত; আৰু তাৰ পাছত ‘ৰাজান্ন’ (ৰাজসিক/নিষিদ্ধ আহাৰ) ভক্ষণৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত কোৱা হৈছে।
Verse 27
दन्तकाष्ठाद्यकरणे प्रायश्चित्तं ततः परम् ॥ शवादिस्पर्शने मन्त्रत्यागे चोक्तं ततः परम्
তাৰ পাছত দন্তকাঠ আদি কৰ্তব্য নকৰাৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত কোৱা হৈছে; আৰু তাৰ পাছত শৱ আদি স্পৰ্শ আৰু মন্ত্ৰ ত্যাগ সম্পৰ্কে যি বিধান, সেয়াও উল্লেখিত।
Verse 28
नीलवस्त्रपरिधाने क्रोधयुक्तस्य चार्चने ॥ रक्तवस्त्रपरिधाने अन्धकारे प्रपूजने
নীল বস্ত্ৰ পৰিধান আৰু ক্ৰোধযুক্ত ব্যক্তিৰ আৰ্চনা সম্পৰ্কে (নিয়ম) কোৱা হৈছে; ৰক্ত বস্ত্ৰ পৰিধান আৰু অন্ধকাৰত কৰা পূজা সম্পৰ্কেও (বিধান) আছে।
Verse 29
कृष्णवस्त्रपरिधाने धौतवस्त्रस्य धारणे ॥ क्रोडादिमांसभक्षे च प्रायश्चित्तं प्रकीर्तितम्
কৃষ্ণ বস্ত্ৰ পৰিধান, ধৌত বস্ত্ৰ ধাৰণ, আৰু ক্ৰোড়া-আদি জন্তুৰ মাংস ভক্ষণৰ বিষয়ে প্ৰায়শ্চিত্ত ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 30
पिण्याकभक्षणे चैव उपानद्गूढपादके ॥ भगवच्छास्त्रविहिताकरणे शोधने ततः
পিণ্যাক (তেল-খল) ভক্ষণ, উপানদ্ (জোতা) আৰু পাদ আৱৰণ কৰি ৰখা বিষয়েো বিধান আছে; তাৰ পাছত ভগৱৎ-শাস্ত্ৰে বিধিত কৰ্ম নকৰাৰ বাবে শোধন (শুদ্ধি) কোৱা হৈছে।
Verse 31
सूकरक्षेत्रमहिमा ततो जम्बूकगृध्रयोः ॥ खञ्जरीटस्य चाख्यानं पुनः कोकामुखस्य च
তাৰ পাছত সূকৰক্ষেত্ৰৰ মহিমা; তাৰ পাছত জম্বূক (শিয়াল) আৰু গৃধ্ৰ (গিধ) সম্পৰ্কীয় বৃত্তান্ত; খঞ্জৰীটৰ আখ্যানো, আৰু পুনৰ কোকামুখৰ কাহিনী।
Verse 32
बदरीषण्डमाहात्म्यं गुह्यधर्मप्रकीर्तनम् ॥ मन्दारगुह्यमहिमा शालग्रामप्रसंशनम्
বদৰী-ষণ্ডৰ মাহাত্ম্য, গুহ্য ধৰ্মৰ প্ৰকীৰ্তন; মন্দাৰ-গুহ্যৰ মহিমা, আৰু শালগ্ৰামৰ প্ৰশংসা।
Verse 33
सोमेश्वरस्य महिमा मुक्तिक्षेत्रस्य चापि हि ॥ त्रिवेण्याश्चैव माहात्म्यं माहात्म्यं गण्डकीभवम्
সোমেশ্বৰাৰ মহিমা, আৰু মুক্তিক্ষেত্ৰৰো মহিমা; তদ্ৰূপ ত্ৰিৱেণীৰ মাহাত্ম্য, আৰু গণ্ডকী নদীৰ পৰা উদ্ভূত মাহাত্ম্য।
Verse 34
चक्रतीर्थस्य महिमा हरिक्षेत्रसमुद्भवः ॥ देवरदस्य चाख्यानं रुरुक्षेत्रस्य चापि हि
ইয়াত হৰিক্ষেত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত চক্ৰতীৰ্থৰ মহিমা উদ্ভৱসহ বৰ্ণিত হৈছে; লগতে দেৱহ্ৰদৰ আখ্যায়িকা আৰু ৰুৰুক্ষেত্ৰৰ কথাও আছে।
Verse 35
गोनिष्क्रमस्य महिमा द्वारवत्यास्ततः परम् ॥ तत्रत्य तीर्थमहिमा लौहार्गलमतः परम्
তাৰ পাছত গোনিষ্ক্ৰমৰ মহিমা, তদুপৰি দ্বাৰৱতীৰ বিৱৰণ; তাত থকা স্থানীয় তীৰ্থসমূহৰ মহিমা, আৰু তাৰ পাছত লৌহাৰ্গলৰ মহিমা বৰ্ণিত হয়।
Verse 36
मथुरातीर्थमाहात्म्यं प्रादुर्भावस्तथैव च ॥ यमुनातीर्थमाहात्म्यमक्रूरस्य च तीर्थकम्
তাৰ পাছত মথুৰা তীৰ্থৰ পবিত্ৰ মহিমা আৰু তাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ; তেনেদৰে যমুনা তীৰ্থৰ মহিমা, আৰু অক্রূৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তীৰ্থৰ কথাও বৰ্ণিত হয়।
Verse 37
देवारण्यस्य माहात्म्यं चक्रतीर्थस्य चोत्तमम् ॥ कपिलस्यापि महिमा तथा गोवर्धनस्य च
তাৰ পাছত দেৱাৰণ্যৰ মহিমা আৰু চক্ৰতীৰ্থৰ উত্তম মহিমা; কপিল-সম্পৰ্কিত মহিমা, আৰু তেনেদৰে গোবৰ্ধনৰ মহিমাও বৰ্ণিত হয়।
Verse 38
तथा आख्यायिकायुक्तं विश्रान्तेश्च ततः परम् ॥ गोकर्णस्य च माहात्म्यं सरस्वत्यास्तथैव च
তেনেদৰে আখ্যায়িকা-প্ৰসঙ্গযুক্ত বিৱৰণ; তাৰ পাছত বিশ্ৰান্তিৰ কথা; আৰু তাৰ পাছত গোকৰ্ণৰ মহিমা, লগতে সৰস্বতী নদীৰ মহিমাও বৰ্ণিত হয়।
Verse 39
मधुकप्रतिमायाश्च स्थापनाṃ संप्रकीर्तितम् ॥ शैलार्च्चा स्थापनाṃ चापि मृण्मयार्च्चास्थितिस्तथा
মধুক-প্ৰতিমাৰ প্ৰতিষ্ঠা সম্পূৰ্ণৰূপে বৰ্ণিত হৈছে; তদ্ৰূপ শৈল (পাথৰ) মূৰ্তিৰ প্ৰতিষ্ঠা, আৰু একেদৰে মৃণ্ময় (মাটিৰ) মূৰ্তিৰ বিধিসম্মত স্থাপনাও কোৱা হৈছে।
Verse 40
ताम्रार्चास्थापनं चापि कांस्यार्चास्थापनं तथा ॥ रौप्यर्चास्थापनं चाथ सौवर्णप्रतिमास्थितिः
তাম্ৰৰ মূৰ্তিৰ প্ৰতিষ্ঠাও, আৰু কাঁস (ব্ৰোঞ্জ) মূৰ্তিৰ প্ৰতিষ্ঠাও তদ্ৰূপ; তাৰ পিছত ৰূপাৰ মূৰ্তিৰ প্ৰতিষ্ঠা, আৰু সোণৰ প্ৰতিমাৰ বিধিসম্মত স্থাপনাও বৰ্ণিত।
Verse 41
श्राद्धोत्पत्ति स्ततः प्रोक्तं पिण्डं संकल्प एव च ॥ पिण्डोत्पत्तिस्ततः प्रोक्ता पितृयज्ञविनिर्णयः
তাৰ পিছত শ্রাদ্ধ-কৰ্মৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে; লগতে পিণ্ড আৰু সংকল্প (নিশ্চয়-সংকল্প) ক্ৰিয়াও। তাৰপিছত পিণ্ডৰ উৎপত্তি কোৱা হৈছে আৰু পিতৃযজ্ঞৰ (পিতৃ-অৰ্পণ) নিৰ্ণয়।
Verse 42
मधुपर्कफलṃ दाने संसारचक्रवर्णनम् ॥ दुष्कृत्यकरणं चैव सुखवर्णनमेव च
তাৰ পিছত মধুপাৰ্ক দানৰ ফল, সংসাৰ-চক্ৰৰ বৰ্ণনা; আৰু দুষ্কৃত্য কৰ্মৰ আখ্যান, লগতে সুখৰ বৰ্ণনাও কোৱা হৈছে।
Verse 43
कृतान्तदूतकथनं यातनारूपमेव च ॥ वर्णनं नरकाणां च किंकराणां च वर्णनम्
তাৰ পিছত কৃতান্ত (মৃত্যু)ৰ দূতসকলৰ কাহিনী আৰু যাতনাৰ ৰূপসমূহ; নৰকসমূহৰ বৰ্ণনা আৰু দণ্ডকাৰ্য সম্পাদন কৰা কিঙ্কৰসকলৰ (চাকৰ-প্ৰহৰী) বৰ্ণনাও আছে।
Verse 44
तथा कर्मविपाकं च यादृशं कर्म तादृशम् ॥ पापकृत्यस्य कथनं दूतप्रेषणकर्म च
ইয়াত কৰ্ম-বিপাকৰ কথাও আছে—যেনে কৰ্ম, তেনে ফল; লগতে পাপকৃত্যৰ বৰ্ণনা আৰু দূত প্ৰেৰণৰ কৰ্মো বৰ্ণিত।
Verse 45
शुभाशुभस्य कथनं शुभकर्मफलोदयम् ॥ लोभनं पुरुषस्यापि निमेराख्यानमद्भुतम्
শুভ-অশুভৰ ব্যাখ্যা, শুভ কৰ্মৰ ফল উদয় হোৱাঁৰ কথা, আৰু মানুহক লোভনীয় কৰি তোলাৰ বৃত্তান্ত; লগতে নিমিৰ আশ্চৰ্য আখ্যানো আছে।
Verse 46
पापनाशकथां दिव्यां गोकर्णेशसमुद्भवम् ॥ नन्दिना वरदानं च जलशैलेशयोस्तथा
পাপ নাশ কৰা দিব্য কথা—গোকৰ্ণেশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত উৎপত্তি; আৰু নন্দিনৰ বৰদান প্ৰদান, তদ্ৰূপে জল আৰু শৈলেশৰ প্ৰসংগত।
Verse 47
शृङ्गेश्वरस्य महिमा चैवं वृत्तान्तसंग्रहः ॥ एतच्छ्रुत्वाप्नुयान्मर्त्यो वाराहश्रुतिजं फलम्
এইদৰে শৃঙ্গেশ্বৰ মহিমা আৰু এই বৃত্তান্ত-সংগ্ৰহ; ই শুনিলে মর্ত্যই বাৰাহ-শ্ৰুতিৰ পৰা উদ্ভূত ফল লাভ কৰে।
Verse 48
इत्यनुक्रमणिका नाम अष्टादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে “অনুক্ৰমণিকা” নামৰ অধ্যায় সমাপ্ত—দুইশ আঠাৰতম অধ্যায়।
Verse 49
नृसिंहद्वादशी चापि वामनद्वादशी तथा ॥ भार्गवद्वादशी चापि श्रीरामद्वादशी तथा
আৰু নৃসিংহ-দ্বাদশী, তদ্ৰূপে বামন-দ্বাদশী; লগতে ভাৰ্গৱ-দ্বাদশীও, আৰু তদ্ৰূপে শ্ৰীৰাম-দ্বাদশী।
Verse 50
ततश्च शर्क्कराधेनोर्मधुधेनोस्ततः परम् ॥ दधिधेनोश्च लवणधेनोः कार्पासधेनुका
তাৰ পাছত শর্ক্কৰা-ধেনু (চিনি-গাই), তাৰ পিছত মধু-ধেনু (মধু-গাই); আৰু দধি-ধেনু, লৱণ-ধেনু, আৰু কাৰ্পাস-ধেনুকা (কপাহ-গাই)ৰ কথাও আছে।
Verse 51
दीपोच्छिष्टस्य तैलस्य करलेपेन पूजने ॥ श्मशानगमने स्पृष्टपूजने चैव शोधने
দীপৰ উচ্ছিষ্ট তেল হাতে লেপি কৰা পূজা; শ্মশানলৈ গমন; স্পৰ্শে দুষিত হোৱা পূজা; আৰু শোধন-শুদ্ধিৰ বিধানসমূহো (ইয়াত বৰ্ণিত)।
Verse 52
यमुनोद्भेदमहिमा कालिञ्जरसमुद्भवाः ॥ गङ्गोद्भेदस्य महिमा शापः स्याम्बस्य वै तथा
যমুনাৰ উদ্ভৱ-মাহাত্ম্য আৰু কালিঞ্জৰ-সম্পৰ্কিত উৎপত্তিসমূহ; গঙ্গাৰ উদ্ভৱ-মাহাত্ম্য, আৰু তদ্ৰূপে স্যাম্বৰ শাপ।
Frequently Asked Questions
Rather than presenting a single new doctrine, the chapter indexes the text’s ethical architecture: dharma is maintained through regulated vrata practice, careful distinctions of permissible/impermissible conduct (bhojya–abhojya), and prāyaścitta procedures for repairing transgressions. The internal logic connects moral causality (karma-vipāka) with social order and the stability of the lived world.
The chapter explicitly highlights dvādaśī observances (the 12th lunar day) in a sequence associated with avatāra-themed dvādaśīs (e.g., Matsya, Kūrma, Varāha, Nṛsiṃha, Vāmana, Bhārgava, Śrīrāma, Kṛṣṇa, Buddha, Kalki, and Padmanābha). It also includes multiple vrata headings, implying calendrical scheduling, though detailed month-by-month timing is not specified in this index-style summary.
Environmental balance is implied through the catalog of tīrtha-māhātmya and river/region narratives (Gaṅgā, Yamunā, Sarasvatī, Gaṇḍakī; forests such as Devāraṇya; mountains such as Govardhana). By treating landscapes as ethically regulated spaces—maintained via pilgrimage norms, purity disciplines, and ritual stewardship—the text frames terrestrial well-being (Pṛthivī’s domain) as sustained by correct conduct and place-based care.
The opening colophon-style verse references a historical copying context linked to Kāśī and figures named Vīreśvara and Mādhavabhadra, and it also mentions a royal time-marker associated with “nṛpa Vikrama.” Within the indexed topics, culturally significant figures include Nārada, Akrūra, Kapila, Agastya, and Nandin, along with place-based divine epithets (e.g., Gokarṇeśa, Śṛṅgeśvara, Somēśvara).
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.