Adhyaya 177: The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णस्य अन्यद्विचेष्टितम् ॥ द्वारकां वसमानस्य साम्बशापादिकं शृणु ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হে সুন্দৰ নিতম্বাৱতী, আৰু শুনা—কৃষ্ণৰ আন এক আচৰণ-কথা। দ্বাৰকাত বাস কৰোঁতে সাম্বলৈ হোৱা শাপ আদি ঘটনাৰ বিৱৰণ শুনা।

Verse 2

सुखासीनस्य कृष्णस्य पुत्रदारसुतैः सह ॥ आगतो नारदस्तत्र यदृच्छागमनो मुनिः ॥ पाद्यमर्घ्यं च आसनं च मधुपर्कं सभाजनम् ॥ गां च दत्त्वा यथान्यायं कृतं संवादमुत्तमम् ॥

কৃষ্ণ সুখাসনত পুত্ৰ-পত্নী আৰু সন্তানসহ বহি থাকোঁতে, যদৃচ্ছাভাৱে আগমন কৰা মুনি নাৰদ তাত উপস্থিত হ’ল। পাদ্য, অৰ্ঘ্য, আসন, মধুপৰ্ক আৰু বিধিমতে সন্মান-সত্কাৰ দিয়া হ’ল; আৰু ন্যায়ানুসাৰে গৰু দান কৰি এক উৎকৃষ্ট সংলাপ সংঘটিত হ’ল।

Verse 3

एकान्ते प्राप्य कृष्णं च विज्ञप्तिमकरोत्प्रभुः ॥ कृष्ण किञ्चिद्वक्तुकामस्तत्त्वं शृणु महामते ॥ साम्बनाम तव युवा पुत्रो वाग्मी तु रूपवान् ॥ स्पृहणीयः सदा कान्तः स्त्रीजनस्य सुरेश्वर ॥

একান্তত কৃষ্ণক লগ পাই সেই পূজনীয়জনে নিবেদন কৰিলে—‘হে কৃষ্ণ, মই কিঞ্চিৎ ক’ব খোজোঁ; হে মহামতে, তত্ত্ব শুনা। তোমাৰ যুৱ পুত্ৰ সাম্ব নামৰ, বাক্‌পটু আৰু ৰূপৱান; হে সুৰেশ্বৰ, সি সদায় স্ত্ৰীসমাজৰ বাবে আকাঙ্ক্ষণীয় আৰু মনোহৰ।’

Verse 4

एतास्तु वरनार्यो वै क्रीडार्थं हि सुरेश्वरः । देवयोन्यो ददुस्तुभ्यं सहस्राणि च षोडश ॥

হে সুৰেশ্বৰ, এই উৎকৃষ্ট নাৰীসকল—দেৱযোনিৰ—ক্ৰীড়া-আনন্দৰ নিমিত্তে তোমাক দিয়া হৈছিল; সংখ্যা ষোলো হাজাৰ।

Verse 5

साम्बं दृष्ट्वा च सर्वासां क्षुभ्यते च मनः प्रभो ॥ एतत्तु ब्रह्मलोके च गीयते दैवतैः स्वयम् ॥

হে প্ৰভু, সাম্বক দেখিলে সিহঁতৰ সকলোৰে মন ক্ষুব্ধ হৈ উঠে। এই কথাই ব্ৰহ্মলোকে দেৱতাসকলে নিজেই গীতৰূপে গায়।

Verse 6

त्वत्प्रियार्थं समायातः कथितुं ते सुरोत्तम ॥ श्रूयते चार्थ विद्रूपः श्लोको द्वैपायनेन वै ॥

তোমাৰ প্ৰিয় হিতৰ বাবে মই আহিছোঁ, হে সুৰোত্তম, এই কথা তোমাক ক’বলৈ। আৰু শুনা যায় যে দ্বৈপায়নে এক শ্লোক উচ্চাৰণ কৰিছিল, যাৰ অৰ্থ তীক্ষ্ণ আৰু বিস্ময়কৰ।

Verse 7

क्रियातः स्वर्गवासोऽस्ति नरकस्तद्विपर्ययात् ॥ पुण्यरूपं तु यत्कर्म दिशो भूमिं च संस्पृशेत्

সৎক্ৰিয়াৰ ফলত স্বৰ্গবাস লাভ হয়; তাৰ বিপৰীত আচৰণৰ পৰা নৰক। যি কৰ্ম পুণ্যস্বৰূপ, সেয়া দিশসমূহ আৰু পৃথিৱীত নিজৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 8

नरके पुरुषः प्रोक्तो विपरीतो मनीषिभिः ॥ तस्मात्साम्बं समाहूय तथा देवीगणं च तम्

যি ব্যক্তি ধৰ্মাচৰণৰ বিপৰীত হয়, তাক মনীষীসকলে নৰকগামী বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। সেয়ে সাম্বক আহ্বান কৰি, তদুপৰি সেই দেৱীগণৰ সমাবেশকো মাতিলে।

Verse 9

आसनेषूपविष्टानां तासां क्षोभं च तत्त्वतः ॥ लक्षयिष्याम्यहं सर्वं सत्यं चासत्यमेव च

তেওঁলোকে নিজৰ নিজৰ আসনত বহাৰ পাছত, মই তত্ত্বতঃ তেওঁলোকৰ অস্থিৰতা সত্যই চিনাক্ত কৰিম; মই সকলো লক্ষ্য কৰিম—সত্যও আৰু অসত্যও।

Verse 10

तावत्सभ्यासनान्येव स्वास्तीर्य च विभागशः ॥ सर्वास्तास्तु समाहूय आसने चोपवेश्य च

ইফালে, সভাৰ আসনসমূহ মাত্ৰ বিছাই বিভাগ অনুসাৰে সজোৱা হ’ল; তাৰ পাছত তেওঁলোক সকলোকে আহ্বান কৰি নিজ নিজ আসনত বহুৱালে।

Verse 11

पश्चात्साम्बः समायातस्तस्याग्रे करसंपुटम् ॥ कृत्वा स्थितो मुहूर्तं तु किमाज्ञापयसि प्रभो

তাৰ পাছত সাম্ব আহিল; তেওঁৰ সন্মুখত কৰযোৰ কৰি কিছুমান মুহূৰ্ত থিয় হৈ ক’লে— “প্ৰভু, আপুনি কি আজ্ঞা দিছে?”

Verse 12

दृष्ट्वा रूपमतीवास्य साम्बस्यैव वरस्त्रियः ॥ चुक्षुभुः सकला देव्यो कृष्णस्यैव तु पश्यतः

সাম্বাৰ অতিশয় সুন্দৰ ৰূপ দেখি উত্তম কুলৰ নাৰীসকল—অৰ্থাৎ সকলো দেৱী—কৃষ্ণে চাই থকা অৱস্থাতেই বিচলিত হৈ উঠিল।

Verse 13

उत्तिष्ठत प्रियाः सर्वा गच्छत स्वनिवेशनम् ॥ कृष्णवाक्यात्तदा देव्यो जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम्

(তেওঁ ক’লে:) ‘উঠা, হে প্ৰিয়াসকল, তোমালোক সকলোৱে; নিজ নিজ নিবাসলৈ যোৱা।’ তেতিয়া কৃষ্ণৰ বাক্যত দেৱীসকল নিজৰ নিজৰ নিবাসলৈ গ’ল।

Verse 14

साम्बस्तत्रैव संतस्थौ वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ स कृष्णो नारदं वीक्ष्य लज्जयावाङ्मुखोऽभवत्

সাম্বা তাতেই থিয় হৈ ৰ’ল, কঁপনি উঠি, কৃতাঞ্জলি কৰি। কৃষ্ণে নাৰদক দেখি লজ্জাত বাক্য আৰু মুখ নিম্ন কৰি পেলালে।

Verse 15

कृष्णस्तु कथयामास नारदाय सविस्तरम् ॥ स्त्रीस्वभावं चरित्रं च आश्चर्यं पापकाकरकम्

তাৰ পাছত কৃষ্ণে নাৰদক সকলো কথা বিস্তাৰে ক’লে—নাৰীসকলৰ স্বভাৱ আৰু আচৰণ বিষয়ে—যি আশ্চৰ্যজনক আৰু পাপ উৎপন্নকাৰী।

Verse 16

क्षणो नास्ति रहो नास्ति नास्ति कृत्ये विभावना ॥ तेन नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते

এটা কোনো অৱকাশৰ ক্ষণ নহয়, গোপনীয়তা নাই, কৰ্তব্যত বিচাৰ-বিবেচনাও নাই; সেয়ে, হে নাৰদ, নাৰীসকলৰ সतीত্ব (পতিব্ৰতা)ৰ কথা প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

Verse 17

सुरूपं पुरुषं दृष्ट्वा क्षरन्ति मुनिसत्तम ॥ स्वभाव एष नारीणां साम्बस्य शृणु कारणम् ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! সুৰুপ পুৰুষক দেখি নাৰীৰ দেহত ৰসস্ৰাৱ হয়; ই নাৰীস্বভাৱ। এতিয়া সাম্বাৰ বিষয়ে ইয়াৰ কাৰণ শুনা।

Verse 18

अतीव मानी तेजस्वी धार्मिकॊऽतिगुणान्वितः ॥ रूपकारणमुद्दिश्य गतः क्षोभं कथञ्चन ॥

সেইজন অতি অহংকাৰী, তেজস্বী আৰু ধৰ্মিষ্ঠ, বহু গুণে বিভূষিত আছিল; তথাপি ৰূপ-সম্পৰ্কীয় এক কাৰণত কোনোভাবে ক্ষোভত পৰিল।

Verse 19

नारदस्त्वेवमेवं च प्रतिपूज्य हरेर्वचः ॥ अन्तरज्ञ उवाचेदं साम्बशापकरेण तथा ॥

নাৰদে এইদৰে হৰিৰ বচন যথাযথভাৱে সন্মান কৰি, অন্তৰ্যামীভাৱে বিষয় বুজি, সাম্বাৰ শাপ ঘটোৱা এই বৃত্তান্ত ক’লে।

Verse 20

यथा एकेन चक्रेण रथस्य न गतिर्भवेत् ॥ पुरुषास्वादनाच्चैवं क्षरन्ति सततं स्त्रियः ॥

যেনেকৈ এটা চক্ৰেৰে ৰথৰ গতি নহয়, তেনেকৈ পুৰুষ-আস্বাদনৰ দ্বাৰা স্ত্ৰীসকল সদায় ৰসস্ৰাৱ কৰে।

Verse 21

पुंसः सुदृष्टिपातेन कृतकृत्या भवन्ति ताः ॥ प्रद्युम्नं वीक्ष्य नार्यस्तु लज्जामापुः सुपुष्कलाम् ॥

পুৰুষৰ সুদৰ্শন দৃষ্টিপাত মাত্ৰতেই সিহঁতে নিজকে কৃতকৃত্য বুলিয়ে ভাবে; কিন্তু প্ৰদ্যুম্নক দেখি নাৰীসকল অতিশয় লজ্জাত আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 22

साम्बं दृष्ट्वैव ताः सर्वा अनङ्गेन प्रपीडिताः ॥ उद्दीपनविभावोऽयं तासां गन्धादिकं यथा ॥

সাম্বক কেৱল দেখামাত্ৰেই সিহঁত সকলোৱে অনঙ্গ (কামদেৱ)ৰ তাপে পীড়িত হ’ল। ই সিহঁতৰ বাবে উদ্দীপন-বিভাৱ—যেনে সুগন্ধ আদি।

Verse 23

तस्मात्साम्बस्तु दुष्टात्मा तव स्त्रीणां विनाशकृत् ॥ सत्यलोके प्रवादो यस्तव जातो दुरत्ययः ॥

সেইহেতু দুষ্টচিত্ত সাম্ব তোমাৰ স্ত্ৰীসকলৰ বিনাশৰ কাৰণ হয়; আৰু সত্যলোকত তোমাৰ বিষয়ে উঠা প্ৰবাদ অতিক্ৰম কৰাটো দুষ্কৰ।

Verse 24

मया श्रुतस्तु लोकेभ्यो ब्रह्मर्षिभ्यो मुहुर्मुहुः ॥ साम्बत्यागात्प्रमार्ष्टुं त्वमयशः कुलनाशकम् ॥

মই লোকসমূহৰ পৰা আৰু ব্ৰহ্মর্ষিসকলৰ পৰা বাৰে বাৰে শুনিছোঁ—সাম্বক ত্যাগ কৰি তুমি সেই অযশ মচি পেলোৱা, যি কুলনাশক।

Verse 25

त्वमिहार्हस्यमेयात्मन् मया नु कथितं हितम् ॥ इत्युक्त्वा वचनं तत्र नारदो मौनमास्थितः ॥

হে অমেয়াত্মন, ইয়াত তুমি এই অনুসাৰে কৰ্ম কৰিবলৈ যোগ্য; মই নিশ্চয় হিতকৰ কথা কৈছোঁ। এই কথা কৈ নাৰদে তাত মৌন অৱলম্বন কৰিলে।

Verse 26

शरीरात्तु गलद्रक्तं पूतिगन्धयुतं सदा ॥ पशुवत्कर्तितो यस्तु तद्वद्देहोऽस्य दृश्यते ॥

তাৰ শৰীৰৰ পৰা সদায় গলিত ৰক্ত ঝৰে, আৰু তাৰ সৈতে পচা দুৰ্গন্ধ থাকে। যেনে কটা-পচা পশুৰ দৰে, তেনেকুৱাই তাৰ দেহ অৱস্থা দেখা যায়।

Verse 27

ततस्तु नारदेनैव साम्बशापविनाशकः ॥ समादिष्टो महान्धर्म आदित्यआराधनं प्रति

তেতিয়া নাৰদে নিজেই তেওঁক সাঁবৰ শাপ বিনাশকাৰী মহান ধৰ্ম উপদেশ দিলে—অর্থাৎ আদিত্য (সূৰ্য)ৰ আৰাধনাৰ বিধান।

Verse 28

साम्ब साम्ब महाबाहो शृणु जाम्बवतीसुत ॥ पूर्वाचले च पूर्वाह्ने उद्यन्तं तु विभावसुम्

‘সাঁব, সাঁব, মহাবাহু, জাম্বৱতীৰ পুত্ৰ—শুনা: পূৰ্ব পৰ্ব্বতত, পূৰ্বাহ্নত, উদয়মান বিভাৱসু (সূৰ্য)ক সন্মান কৰা।’

Verse 29

नमस्कुरु यथान्यायं वेदोपनिषदादिभिः ॥ त्वयोदितं रविः श्रुत्वा तुष्टिं यास्यति नान्यथा

‘বেদ, উপনিষদ আদি শাস্ত্ৰৰ মন্ত্রেৰে বিধিমতে নমস্কাৰ কৰা। তোমাৰ উচ্চাৰিত স্তৱ শুনি ৰবি (সূৰ্য) সন্তুষ্ট হ’ব; অন্যথা নহয়।’

Verse 30

साम्ब उवाच ॥ अगम्यगमनात्पापाद्व्याप्तो यः पुरुषो भवेत् ॥ तस्य देवः कथं तुष्टो भविष्यति स वै मुने

সাঁবে ক’লে: ‘হে মুনি, যি পুৰুষ অগম্যলৈ গমন কৰাৰ পৰা উৎপন্ন পাপেৰে আচ্ছন্ন হয়, তাৰ ওপৰত দেৱতা কেনেকৈ সন্তুষ্ট হ’ব?’

Verse 31

नारद उवाच ॥ भविष्यत्पुराणमिति तव वादाद्भविष्यति ॥ ब्रह्मलोके पठिष्यामि ब्रह्मणोऽग्रे त्वहं सदा

নাৰদে ক’লে: ‘তোমাৰ এই বাক্যৰ পৰা ই “ভৱিষ্যৎপুৰাণ” নামে পৰিচিত হ’ব। ব্ৰহ্মলোকত মই সদায় ব্ৰহ্মাৰ সন্মুখত ইয়াক পাঠ কৰিম।’

Verse 32

सुमन्तुर्मर्त्यलोके च मनोः प्र कथयिष्यति ॥ साम्ब उवाच ॥ कथं पूर्वाचले गत्वा मांसपिण्डोपमः प्रभो

(নাৰদে ক’লে:) ‘আৰু সুমন্তুৱে মৰ্ত্যলোকত মনুক এই কথা ক’ব।’ সাম্বে ক’লে: ‘হে প্ৰভু, মই মাংসপিণ্ড সদৃশ; তেন্তে পূৰ্বাচললৈ কেনেকৈ যাম?’

Verse 33

त्वत्प्रसादान्महद्दुःखं प्राप्तस्त्वहमकल्मषः ॥ नारद उवाच ॥ यथोदयाचले देवमाराध्य लभते फलम्

‘আপোনাৰ কৃপাৰে মই মহাদুঃখ লাভ কৰিলোঁ, তথাপি মই অকল্মষ—অশুদ্ধি-ৰহিত।’ নাৰদে ক’লে: ‘যেনে উদয়াচলত দেৱতাক আৰাধনা কৰিলে ফল লাভ হয়…’

Verse 34

मथुरायां तथा गत्वा षट्सूर्ये लभते फलम् ॥ मध्याह्ने च तथा देवं फलप्रियं अकल्मषम्

‘তদ্ৰূপে মথুৰালৈ গৈ ষট্সূৰ্য নামক স্থানে ফল লাভ হয়। আৰু মধ্যাহ্নত ফলপ্ৰিয়, অকল্মষ দেৱতাক আৰাধনা কৰা উচিত।’

Verse 35

मथुरायां तथा पुण्यमुदयास्तं रवेर् जपन् ॥ मध्याह्ने प्रयतो वाग्भिः जपन् मुच्येत पातकात्

‘তদ্ৰূপে মথুৰাত ৰবিৰ উদয়-অস্ত সময়ত জপ কৰিলে পুণ্য লাভ হয়। আৰু মধ্যাহ্নত বাক্-সংযমী হৈ জপ কৰিলে পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।’

Verse 36

कृष्णगङ्गोद्भवे स्नात्वा सूर्यं आराध्य यत्नतः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः कुष्ठादिभ्यो विमुच्यते

‘কৃষ্ণগঙ্গাৰ উদ্ভৱ/ধাৰাত স্নান কৰি আৰু যত্নসহ সূৰ্যদেৱক আৰাধনা কৰিলে, মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু কুষ্ঠ আদি ৰোগৰ পৰা নিস্কৃতি পায়।’

Verse 37

श्रीवराह उवाच ॥ ततः साम्बो महाबाहुः कृष्णाज्ञप्तो ययौ पुरीम् ॥ मथुरां मुक्तिफलदां रवेराराधनोत्सुकः ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: তেতিয়া মহাবাহু সাম্ব, কৃষ্ণৰ আজ্ঞাত, মুক্তি-ফলদায়িনী মথুৰা নগৰলৈ গ’ল, ৰবি (সূৰ্য)ৰ আৰাধনাত উৎসুক হৈ।

Verse 38

नारदोक्तेन विधिना साम्बो जाम्बवतीसुतः ॥ षट्सूर्यान्पूजयामास उदयन्तं दिवाकरम् ॥

নাৰদে কোৱা বিধি অনুসৰি, জাম্বৱতীৰ পুত্ৰ সাম্বে সূৰ্যৰ ছয় ৰূপৰ পূজা কৰিলে আৰু উদয়মান দিবাকৰক বন্দনা কৰিলে।

Verse 39

कृत्वा योगेन चात्मानं साम्बस्याग्रे रविस्तदा ॥ वरं वृणीष्व भद्रं ते मद्व्रतख्यापनाय च ॥

তাৰ পাছত ৰবিয়ে যোগশক্তিৰে সাম্বৰ আগত প্ৰকাশ পাই ক’লে: “বৰ বাছি লোৱা—তোমাৰ মঙ্গল হওক—আৰু মোৰ ব্ৰত প্ৰচাৰৰ বাবেও (বৰ) বাছা।”

Verse 40

यस्तोषितो नारदेन तद्वदस्व ममाग्रतः ॥ साम्ब पञ्चाशकैः श्लोकैर्वेदगृह्यपदाक्षरैः ॥

“নাৰদৰ দ্বাৰা যি (স্তৱ) কৈ মই সন্তুষ্ট হৈছিলোঁ, সেয়া মোৰ আগত কোৱা, হে সাম্ব; পঞ্চাশ শ্লোকত, বেদ আৰু গৃহ্য-পদৰ অনুৰূপ শব্দ-অক্ষৰেৰে।”

Verse 41

यः स्तुतोऽहं त्वया वीर तेन तुष्टोऽस्मि ते सदा ॥ स्पृष्टो देवेन सर्वाङ्गे तत्क्षणाद्दीप्तसच्छविः ॥

“হে বীৰ, তুমি যি স্তৱেৰে মোক স্তুতি কৰিলা, তাত মই সদায় তোমাৰ ওপৰত সন্তুষ্ট।” দেৱতাই তেওঁৰ সৰ্বাঙ্গ স্পৰ্শ কৰাত, সেই ক্ষণতে তেওঁ দীপ্ত কান্তিৰে উজ্জ্বল হৈ উঠিল।

Verse 42

व्यक्ताङ्गावयवः साक्षाद्द्वितीयोऽभूद्रविर्यथा ॥ मध्याह्ने याज्ञवल्क्यस्य यज्ञं माध्यन्दिनीयकम् ॥

অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ আৰু লক্ষণ স্পষ্ট হৈ তেওঁ যেন সাক্ষাৎ দৃশ্য ৰূপত দ্বিতীয় ৰবি হৈ উঠিল। মধ্যাহ্নত যাজ্ঞবল্ক্যৰ মধ্যাহ্নীয় যজ্ঞ—‘মাধ্যন্দিনীয়ক’—ৰ উল্লেখ আছে।

Verse 43

अध्यापयत्साम्बयुतो रविर्मध्यन्दिनोऽभवत् ॥ वैकुण्ठपश्चिमे पार्श्वे तीर्थं माध्यन्दिनीयकम् ॥

সাম্বসহিত ৰবিয়ে উপদেশ দিলে, আৰু তেনে কৰি তেওঁ মধ্যাহ্নীয় (মাধ্যন্দিন) পৰম্পৰাৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ল। বৈকুণ্ঠৰ পশ্চিম পাৰ্শ্বত ‘মাধ্যন্দিনীয়ক তীৰ্থ’ নামৰ এক পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে।

Verse 44

सायाह्ने कृष्णगङ्गाया दक्षिणे संस्थितस्तदा ॥ तत्र दृष्ट्वा तु सायाह्ने रविमस्तोदयं प्रभुम् ॥

তাৰ পাছত সায়াহ্নত তেওঁ কৃষ্ণ-গঙ্গাৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থান কৰিলে। তাত সায়াহ্ন সময়ত তেওঁ উদয়-অস্তৰ সন্ধিক্ষণত প্ৰভু ৰবিক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 45

सर्वपापविशुद्धात्मा परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं साम्बस्य तुष्टेन मध्याह्ने तु नभस्तलात् ॥

যাৰ আত্মা সকলো পাপৰ পৰা বিশুদ্ধ হয়, সি পৰম ব্ৰহ্মক লাভ কৰে। শ্ৰী বৰাহ ক’লে: এইদৰে সাম্বাত সন্তুষ্ট হৈ, মধ্যাহ্নত, আকাশতলৰ পৰা (ঘটনা আগবাঢ়িল)।

Verse 46

द्विधाकृतात्मयोगेन साम्बकुष्ठमपोहितम् ॥ साम्बः प्रख्याततीर्थे तु तत्रैवान्तरधीयत ॥

আত্ম-যোগৰ দ্বিধাকৃত কৰ্মে সাম্বাৰ কুষ্ঠ ৰোগ দূৰ হ’ল। তাৰ পাছত সাম্বা সেই প্ৰখ্যাত তীৰ্থতেই তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 47

साम्बस्तु सह सूर्येण रथस्थेन दिवानिशम् ॥ रविं पप्रच्छ धर्मात्मा पुराणं सूर्यभाषितम्

সাম্বে সূৰ্যদেৱক ৰথস্থ কৰি দিন-ৰাতি সহিতে থাকি, ধৰ্মাত্মা ৰৱিক সূৰ্যভাষিত পুৰাণ-বচন বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 48

भविष्यमिति विख्यातं ख्यातं कृत्वा पुनर्नवम् ॥ साम्बः सूर्यप्रतिष्ठां च कारयामास तत्त्ववित्

‘ভৱিষ্য’ নামে যি প্ৰসিদ্ধ আছিল, তাক পুনৰ প্ৰসিদ্ধ কৰি নৱ ৰূপে নৱীকৰণ কৰিলে; তত্ত্ববিদ সাম্বে সূৰ্য-প্ৰতিষ্ঠা কৰোৱালে।

Verse 49

उदयाचलमाश्रित्य यमुनायाश्च दक्षिणे ॥ मध्ये कालप्रियं देवं मध्याह्ने स्थाप्य चोत्तमम्

উদয়াচল আশ্ৰয় কৰি আৰু যমুনাৰ দক্ষিণ তীৰত, তেওঁ মধ্যস্থানে—মধ্যাহ্ন সময়ত—কালপ্ৰিয় সেই উত্তম দেৱতাক স্থাপন কৰিলে।

Verse 50

मूलस्थानं ततः पश्चादस्तमानाचले रविम् ॥ स्थाप्य त्रिमूर्तिं साम्बस्तु प्रातर्मध्यापराह्णिकम्

তাৰ পাছত, অস্তমানাচল নামৰ পশ্চিম পৰ্ব্বতত ৰৱিক মূলস্থান ৰূপে স্থাপন কৰি, সাম্বে প্ৰাতঃ-মধ্যাহ্ন-অপরাহ্ণ অনুসাৰে ত্ৰিমূৰ্তি স্থাপন কৰিলে।

Verse 51

मथुरायां तथा चैकें स्थाप्य साम्बो वसुन्धरे ॥ स्वनाम्ना स्थापयामास पुराणविधिना स्वयम्

আৰু হে বসুন্ধৰা, তেনেদৰে মথুৰাতো এটা (মূর্তি/ধাম) স্থাপন কৰি, সাম্বে পুৰাণবিধি অনুসাৰে নিজ নামত নিজেই প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 52

गच्छन्ति तत्पदं शान्तं सूर्यमण्डलभेदकम् ॥ एतत्ते कथितं देवि साम्बशापसमुद्भवम्

তেওঁলোকে সেই শান্ত পদত উপনীত হয়, যাক ‘সূৰ্য-মণ্ডল ভেদ কৰা’ বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। হে দেবী, সাঁম্বৰ শাপৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই বৃত্তান্ত তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 53

पापप्रशमनाख्यानं महापातक नाशनम्

এই আখ্যান পাপ প্ৰশমনকাৰী, আৰু মহাপাতকসমূহ নাশ কৰোৱা বুলি কোৱা হয়।

Verse 54

एवं साम्बपुरं नाम मथुरायां कुलेश्वरम् ॥ रथयात्रां तथा कृत्वा रविणा कथिता यदा

এইদৰে মথুৰাত ‘সাঁম্বপুৰ’ নামে এক স্থান আছে, য’ত কুলেশ্বৰ আছে। আৰু যেতিয়া তেনে ৰথযাত্ৰাও সম্পন্ন হ’ল, তেতিয়া ৰবি (সূৰ্যদেৱ)য়ে এই কথা ক’লে।

Verse 55

यावत्त स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ पुरुषश्चाविनाशी च कथ्यते शाश्वतोऽव्ययः

যিমানলৈকে সেই ‘শব্দ’ বিদ্যমান থাকে, সিমানলৈকে তাক ‘পুৰুষ’ বুলি কোৱা হয়। আৰু পুৰুষক অবিনাশী—শাশ্বত আৰু অব্যয়, অৰ্থাৎ ক্ষয়হীন বুলি কোৱা হয়।

Verse 56

एकवासास्तथा गौरी श्यामा वा वरवर्णिनी ॥ मध्यं गता प्रगल्भा च वयोऽतीतास्तथा स्त्रियः

স্ত্ৰীসকলেও তেনেদৰে একবস্ত্ৰধাৰী হ’ব পাৰে; গৌৰী (ফৰসা) বা শ্যামা (শ্যামবৰ্ণ), উত্তম বৰ্ণৰ। মধ্যবয়সীয়া, আত্মবিশ্বাসী আৰু প্ৰগল্ভ; আৰু যিসকলে যৌৱন অতিক্ৰম কৰিছে তেনেসকলিও।

Verse 57

कृष्णः शशाप साम्बं तु विरूपत्वं भविष्यति ॥ शापयुक्तः स साम्बस्तु कुष्ठयुक्तोऽभवत्क्षणात् ॥

তেতিয়া কৃষ্ণই সাম্বক শাপ দিলে: “তোমাৰ দেহত বিকৃতি হ’ব।” শাপ লাগি যেতিয়াই, সাম্ব মুহূৰ্ততে কুষ্ঠৰোগে আক্রান্ত হ’ল।

Verse 58

मथुरायां च मध्याह्ने मध्यन्दिन रवौ तथा ॥ अस्तङ्गते तथा देवं सद्यो राज्यफलं भवेत् ॥

মথুৰাত যদি কোনোবাই মধ্যাহ্নত—যেতিয়া সূৰ্য শিৰৰ ওপৰত থাকে—আৰু তদ্ৰূপ সূৰ্যাস্তত দেৱতাক পূজা কৰে, তেন্তে তৎক্ষণাৎ ৰাজ্যফল সদৃশ ফল লাভ হয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 59

स्नात्वा मध्यन्दिनं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ उदयास्ते ततो देवः साम्बेन सहितो विराट् ॥

স্নান কৰি মধ্যাহ্ন সূৰ্যক দৰ্শন কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। তাৰ পাছত সাম্বসহ সেই বিরাট, তেজস্বী দেৱতা উদয়-অস্ত হোৱা বুলি বৰ্ণিত।

Verse 60

माघमासस्य सप्तम्यां दिव्यं साम्बपुरं नराः ॥ रथयात्रां प्रकुर्वन्ति सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥

মাঘমাসৰ সপ্তমীত, দিৱ্য সাম্বপুৰ নগৰত মানুহে ৰথযাত্ৰা কৰে, আৰু সকলো দ্বন্দ্ব-বিৰোধৰ পৰা মুক্ত থাকে।