Adhyaya 141: The Sacred Greatness of Badarikāśrama (Badrinath Region)

Verse 1

अथ बदरिकाश्रममाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ तस्मिन् हिमवतः पृष्ठे परं गुह्यमतः शृणु ॥ बदरीति च विख्याता देवानामपि दुर्लभा ॥

এতিয়া বদৰিকাশ্ৰমৰ মাহাত্ম্য। শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হিমৱতৰ উত্তৰ-পৃষ্ঠত এই পৰম গোপন বিষয় শুনা। ‘বদৰী’ নামে খ্যাত এই স্থান দেৱতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 2

न तत्प्राप्नोति मनुजः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ प्राप्नुवन्ति च भक्ताः ये बदरीं विश्वतारिणीम् ॥

মানুহে অতি দুষ্কৰ কৰ্ম কৰি হলেও সেই লক্ষ্য নাপায়; কিন্তু যিসকল ভক্ত ‘বিশ্ব-তাৰিণী’ বদৰীত উপনীত হয়, তেওঁলোকেই তাক লাভ কৰে।

Verse 3

दुर्लभं तन्मम क्षेत्रं हिमकूटशिलातले ॥ यस्तत्प्राप्नोति हि क्षेत्रं कृतकृत्यो भवेन नरः ॥

হিমকূটৰ শিলাময় ঢালত মোৰ সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ দুষ্প্ৰাপ্য। যি মানুহে সেই ক্ষেত্ৰ লাভ কৰে, সি নিশ্চয় কৃতকৃত্য—কৰ্তব্য সম্পন্ন—হয়।

Verse 4

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातमास्ते तत्र शिलोच्चये ॥ हिमसंस्थं तथात्मानं कृत्वा तिष्ठामि माधवि ॥

তাত শিলাময় উচ্চভূমিত ‘ব্ৰহ্মকুণ্ড’ নামে খ্যাত কুণ্ড অৱস্থিত। হে মাধৱী, হিমৰ মাজত নিজকে স্থাপন কৰি মই তাতেই অৱস্থান কৰোঁ।

Verse 5

मुञ्चेत्प्राणांस्तत्र यदि व्रतनिष्ठो जितेन्द्रियः ॥ सत्यलोकमतिक्रंम्य मम लोकं च गच्छति ॥

যদি কোনো ব্যক্তি ব্ৰত-নিষ্ঠ আৰু ইন্দ্ৰিয়-জয়ী হৈ তাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে সি সত্যলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 6

अग्निसत्यपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ शृङ्गत्रयात्पतन्त्यत्र धारा मुसलसन्निभाः ॥

মোৰ সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘অগ্নিসত্যপদ’ নামে মোৰ এক পৰম স্থান আছে; ত্ৰিশৃঙ্গৰ পৰা তাত মুসল সদৃশ বল আৰু আকাৰৰ ধাৰা পতিত হয়।

Verse 7

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ सत्यवादी भवेद्दक्षो मम कर्मपरायणः ॥

যি নৰ ত্ৰিৰাত্ৰ উপবাস কৰি তাত স্নান কৰে, সি বাক্যত সত্যবাদী, দক্ষ আৰু মোৰ বিধিত কৰ্ম-ধৰ্মত পৰায়ণ হয়।

Verse 8

स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥

যি নৰ ত্ৰিৰাত্ৰ উপবাস কৰি তাত স্নান কৰে, সি অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 9

यस्तत्र मुञ्चते प्राणान्यदि कृत्वा जलाशयम् ॥ सत्यलोकमतिक्रंम्य मम लोके स मोदते ॥

যদি কোনো ব্যক্তি জলাশয়—সেই পবিত্ৰ কুণ্ডৰ আশ্ৰয় লৈ তাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে সি সত্যলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত আনন্দ কৰে।

Verse 10

तत्र चैव तु शृङ्गेभ्यः स्थूलधारा पतॆत्पुनः ॥ स्थूले शिलातले तत्र मम धर्मो व्यवस्थितः ॥

তাতেই পুনৰ পৰ্বতৰ শৃংগসমূহৰ পৰা স্থূল ধাৰা পতিত হয়। তাত থকা বিস্তৃত শিলাতলত মোৰ ধৰ্ম দৃঢ়ভাৱে প্রতিষ্ঠিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 11

स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥ सत्यवादी शुचिर्भूत्वा सत्यलोके महीयते ॥

যি নৰ তাত এক ৰাতি অৱস্থান কৰি স্নান কৰে, সি সত্যবাদী আৰু শুচি হৈ সত্যলোকত সন্মানিত হয়।

Verse 12

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा चानाशकं व्रतम् ॥ सत्यलोकमतिग्रम्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अस्ति पञ्चशिखं नाम बदर्याश्रमतीर्थकम् ॥ यत्र धाराः पतन्त्यत्र पञ्चशृङ्गसमाश्रिताः ॥

এতিয়া যি জনে অনাশক (উপবাস) ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি ইয়াত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি সত্যলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকসমূহত নিবাস কৰে। বদৰ্যাশ্ৰমত পঞ্চশিখা নামৰ তীৰ্থ আছে, য’ত পাঁচ শৃংগৰ আশ্ৰয়ে ধাৰাসমূহ পতিত হয়।

Verse 13

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चस्रोतसि मानवः ॥ अश्वमेधफलं प्राप्य देवैश्च सह मोदते ॥

যি মানুহে তাত পঞ্চস্ৰোতত স্নান কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰি দেৱতাসকলৰ সৈতে আনন্দ কৰে।

Verse 14

यद्यत्र मुञ्चते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ स्वर्गलोकमतिग्रम्य मम लोके महीयते ॥

যদি কোনো জনে ইয়াত অতি দুৰূহ কৰ্ম সম্পন্ন কৰি প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে সি স্বৰ্গলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 15

चतुःस्रोत इति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ चतुर्धाराः पतन्त्यत्र चतस्रो दिश आश्रिताः ॥

মোৰ সেই পৰম ক্ষেত্ৰত ই ‘চতুঃস্ৰোত’ বুলি খ্যাত। তাত চাৰিধাৰা চাৰিও দিশ আশ্ৰয় কৰি পতিত হয়।

Verse 16

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः ॥ मोदते नाकपृष्ठे तु मम भक्तश्च जायते ॥

যি নৰ তাত এক ৰাতি অৱস্থান কৰি স্নান কৰে, সি নাকপৃষ্ঠে (স্বৰ্গতলত) আনন্দিত হয় আৰু মোৰ ভক্ত হৈ উঠে।

Verse 17

अथ प्राणान्परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ नाकपृष्ठमतिग्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

তাৰ পাছত, অতি দুৰূহ কৰ্ম সম্পন্ন কৰি প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে, সি নাকপৃষ্ঠ অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 18

तत्रैव हिमवत्पृष्ठे चतुःशृङ्गाद्बृहत्तराः ॥ चतुर्धाराः पतन्त्यत्र विषमाश्च शिलोच्चये ॥

তাতেই হিমৱতৰ পৃষ্ঠত, চতুঃশৃঙ্গ পৰ্বতৰ পৰা অধিক বৃহৎ চাৰিধাৰা পাথুৰে উচ্চভূমিত অসমভাৱে পতিত হয়।

Verse 19

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतूरात्रोषितो नरः ॥ चतुर्णामपि वेदानां ग्रहणे कारणं भवेत् ॥

যি নৰ তাত চাৰি ৰাতি অৱস্থান কৰি স্নান কৰে, সি চাৰিও বেদৰ গ্ৰহণ (অধিগম/বোধ)ৰ কাৰণ হৈ উঠে।

Verse 20

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपथे स्थितः । देवलोकमत्क्रम्य मम लोकं प्रतिष्ठते ॥

এতিয়া যি মোৰ কৰ্ম-পথত স্থিত হৈ ইয়াত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি দেৱলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

Verse 21

द्वादशादित्यकुण्डेति तस्मिन्क्षेत्रे परे मम । यत्र ते द्वादशादित्या देवि संस्थापिता मया ॥

মোৰ সেই পৰম পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘দ্বাদশাদিত্য-কুণ্ড’ নামে এক স্থান আছে, হে দেৱী—য’ত মই তোমাৰ বাবে বাৰজন আদিত্যক স্থাপন কৰিছিলোঁ।

Verse 22

तत्र पर्वतशृङ्गे तु स्थूलमूले शिलातले । द्वादश पतन्ति धारा मम कर्मसुखावहाः ॥

তাত পৰ্বতৰ শৃংগত, বহল মূল থকা শিলাতলত, বাৰটা ধাৰা পৰে—মোৰ কৰ্ম-সম্বন্ধীয় সুখ আনয়নকাৰী।

Verse 23

यस्तत्र कुरुते स्नानं यां काञ्चिद्द्वादशीं यदि । यत्र ते द्वादशादित्या स्तत्र गच्छेन्न संशयः ॥

যি কোনোবাই তাত যিকোনো দ্বাদশীত স্নান কৰে, সি নিঃসন্দেহে সেই লোকলৈ যায় য’ত সেই বাৰজন আদিত্য আছে।

Verse 24

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मणि संस्थितः । समतिक्रम्य चादित्यान्मम लोके महीयते ॥

এতিয়া যি ইয়াত মোৰ কৰ্মত স্থিত হৈ প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি আদিত্যসকলকো অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 25

लोकपालमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम । तत्र ते लोकपाला स्तु मया संस्थापिताः पुरा ॥

মোৰ সেই পৰম পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘লোকপাল’ নামে এক স্থান খ্যাত; তাত তোমালোকৰ নিমিত্তে মই পূৰ্বে লোকপালসকলক স্থাপন কৰিছিলোঁ।

Verse 26

तत्र पर्वतमध्ये तु स्थल कुण्डं बृहन्मम । भित्वा पर्वतमुद्गीर्णं यत्र सोमसमुद्भवः ॥

তাত পৰ্বতৰ মাজত মোৰ বিস্তৃত ‘স্থল-কুণ্ড’ আছে; পৰ্বত ভেদি উত্থিত হৈ ওলাই আহে—য’ত সোম-উদ্ভৱ উৎসৰ উৎপত্তি হয়।

Verse 27

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु तत्परः । लोकपालानतिक्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

এতিয়া যি জনে মোৰ কৰ্মকাণ্ডত নিবিষ্ট হৈ ইয়াত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি লোকপালসকলক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত প্ৰৱেশ লাভ কৰে।

Verse 28

अस्ति मेरोरवरं नाम तस्मिन्गुह्यं परं मम । तत्र स्थितेन वै भूमे मेरुः संस्थापितः स्वयम् ॥

‘মেৰোৰ-ৱৰ’ নামে এক স্থান আছে; হে ভূমি, তাত মোৰ পৰম গোপন তত্ত্ব নিহিত। তাত অৱস্থিত থাকিলে যেন স্বয়ং মেরু পৰ্বত স্থাপিত হয়।

Verse 29

धारास्तिस्रः पतन्त्यत्र सुवर्णसदृशप्रभाः । पतत्तु तज्जलं भूमौ व्यक्तिं नैवोपलभ्यते ॥

ইয়াত তিনিধাৰা পতিত হয়, সোণৰ সদৃশ জ্যোতিৰে দীপ্ত; কিন্তু সেই জল ভূমিত পৰিলে কোনো প্ৰকাশ্য ৰূপে ধৰা নপৰে।

Verse 30

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ मोदते मेरुशृङ्गेषु मम भक्तश्च जायते ॥

যি নৰ তাত তিনিৰাতি উপবাস কৰি স্নান কৰে, সি মেৰুৰ শিখৰত আনন্দ লাভ কৰে আৰু মোৰ ভক্ত হৈ উঠে।

Verse 31

अथ तत्र मृतो देवि तस्मिन्गुह्ये परे मम ॥ मेरुपृष्ठमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥

হে দেবী, যি তাত—মোৰ সেই পৰম গুহ্য স্থানত—মৰে, সি মেৰুৰ পৃষ্ঠ অতিক্ৰম কৰি নিশ্চয় মোৰ লোকলৈ যায়।

Verse 32

मानसोद्भेदमिति च तत्रान्यत्तीर्थमुत्तमम् ॥ पृथ्वीमुद्भिद्य मध्ये तु जलं गच्छति सत्वरम् ॥

আৰু তাত ‘মানসোদ্ভেদ’ নামে আন এটা উত্তম তীৰ্থ আছে; পৃথিৱী ভেদি তাৰ জল সত্বৰে ভিতৰলৈ গতি কৰে।

Verse 33

देवा अपि न जानन्ति तं देशं तत्र संस्थितम् ॥ मानुषा हि विजानन्ति भूम्यां पतति तज्जलम् ॥

তাত অৱস্থিত সেই দেশক দেবতাসকলেও নাজানে; কিন্তু মানুহে জানে—তাৰ জল ভূমিত পৰে।

Verse 34

यस्तत्र कुरुते स्नानमहोऱात्रोषितो नरः ॥ मोदते मानसे दिव्ये मम भक्तश्च जायते ॥

যি নৰ তাত দিন-ৰাতি উপবাস কৰি স্নান কৰে, সি দিব্য মানসত আনন্দ লাভ কৰে আৰু মোৰ ভক্ত হৈ উঠে।

Verse 35

अस्ति पञ्चशिरं नाम तस्मिन्गुह्यं परं मम ॥ ब्रह्मणा छिद्यते यत्र शिरश्चैव महाद्युति ॥

তাত মোৰ এক গুহ্য আৰু পৰম ধাম আছে, যাৰ নাম পঞ্চশিৰ; য’ত ব্ৰহ্মাই মহাদ্যুতি-সম্পন্ন শিৰচ্ছেদ কৰে।

Verse 36

यत्र तन्मध्यमं कुण्डं छिन्नमेव स्वयम्भुवा ॥ तत्र रक्तजला भूमिर्दृश्यते धारसंकुला ॥

য’ত সেই মধ্যম কুণ্ড স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা) দ্বাৰা নিশ্চয়েই ছিন্ন কৰা হৈছে, তাত ভূমি ৰক্তিম জলৰে, ধাৰা-সমূহেৰে ভৰপূৰ দেখা যায়।

Verse 37

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥ मोदते ब्रह्मलोकस्थो मम भक्तश्च जायते ॥

যি নৰ তাত পঞ্চৰাত্ৰি উপবাস কৰি স্নান কৰে, সি ব্ৰহ্মলোকত বাস কৰি আনন্দিত হয় আৰু মোৰ ভক্ত হৈ উঠে।

Verse 38

तथात्र मुञ्चते प्राणान् गुह्ये पञ्चशिरे मम ॥ जलचन्द्रायणं कृत्वा मम कर्मसु निष्ठितः ॥

তদ্ৰূপে মোৰ গুহ্য পঞ্চশিৰত, জল-চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰি আৰু মোৰ বিধিবদ্ধ কৰ্মত নিষ্ঠিত হৈ, মানুহে তাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে।

Verse 39

बुद्धिमान्मतिमांश्चैव रागमोहविवर्जितः ॥ ब्रह्मलोकमत्क्रम्य मम लोकं स गच्छति ॥

বুদ্ধিমান আৰু বিবেচক, ৰাগ-মোহবিহীন হৈ, সি ব্ৰহ্মলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 40

अस्ति सोमाभिषेकेति तीर्थमन्यत्परं मम। राजत्वे ब्राह्मणानां तु मया सोमोऽभिषेचितः॥

মোৰ আন এক পৰম তীৰ্থ আছে, যাৰ নাম ‘সোমাভিষেক’। ব্ৰাহ্মণসকলৰ ৰাজত্বকালত মই সোমক অভিষেক কৰি অভিষিক্ত কৰিছিলোঁ।

Verse 41

तत्राहं तोषितस्तेन अत्रिपुत्रेण माधवि। नवपञ्चककोट्यस्तु कृत्वा कर्म सुदुष्करम्॥

তাত, হে মাধৱী, অত্রিৰ সেই পুত্ৰে নৱ আৰু পঞ্চ কোটিৰ মানৰ অতি দুৰূহ কৰ্ম সম্পন্ন কৰি মোক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 42

प्राप्तश्च परमां सिद्धिं मत्प्रसादाद्वसुन्धरे। तदायत्तं जगत्सर्वं व्रीहयः परमौषधीः॥

আৰু, হে বসুন্ধৰা, মোৰ কৃপাৰ ফলত সি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে। তাৰ ওপৰতেই সমগ্ৰ জগত নিৰ্ভৰশীল—ধান্যৰ শস্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ ঔষধি উদ্ভিদসমূহ।

Verse 43

जायतेऽस्मिन्प्रलीयन्ते स्कन्देन्द्राः समरुद्गणाः। भूमे सोममयं सर्वं मम संस्थं भविष्यति॥

এই ক্ষেত্ৰত স্কন্দ আৰু ইন্দ্ৰ, মৰুতগণসহ, জন্ম লয় আৰু লয়প্ৰাপ্ত হয়। হে ভূমি, এই সকলো সোমময় হৈ মোৰ ভিতৰতেই প্ৰতিষ্ঠিত হ’ব।

Verse 44

तत्र सोमगिरिर्नाम यत्र धारा पतेद्भुवि। कुण्डेऽरण्ये विशालें तु एतत्ते कथितं मया॥

তাত ‘সোমগিৰি’ নামৰ এক স্থান আছে, য’ত ধাৰা ভূমিকাত পৰে। বিস্তৃত অৰণ্যৰ কুণ্ডৰ ওচৰত—এই কথা মই তোমাক ক’লোঁ।

Verse 45

अथात्र म्रियते देवि कृत्वा कर्म सुदुष्करम्। सोमलोकमतिगम्य मम लोकं प्रपद्यते॥

এতিয়া, হে দেবী, যি ইয়াত অতি দুঃসাধ্য কৰ্ম সম্পন্ন কৰি দেহ ত্যাগ কৰে, সি সোমলোক অতিক্ৰম কৰি মোৰ লোকত উপনীত হয়।

Verse 46

अस्ति चोर्वशिकुण्डेति गुह्यं क्षेत्रे परं मम। यत्र चैवोर्वशी भित्त्वा दक्षिणोरुमजायत॥

মোৰ এই ক্ষেত্ৰত ‘চোৰ্বশীকুণ্ড’ নামে এক গুহ্য আৰু পৰম পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে; য’ত উৰ্বশী সেয়া বিদীৰ্ণ কৰি দক্ষিণ উৰুৰ পৰা জন্ম লৈছিল।

Verse 47

तत्र तप्याम्यहं देवि देवानामपि कारणात्। न मां कश्चिद्विजानाति स्वात्मानो हि विजानते॥

তাত, হে দেবী, মই দেৱতাসকলৰ কাৰ্যৰ কাৰণেও তপস্যা কৰোঁ। কোনেও মোক চিনে নাপায়; কেৱল যিসকলে নিজৰ আত্মাক জানে, সিহঁতেই (মোক) জানে।

Verse 48

ततो मे तप्यमानस्य बहुवर्षव्यतिक्रमात्। देवा अपि न जानन्ति वज्रिब्रह्ममहेश्वराः॥

তাৰ পাছত, মই তপস্যাৰত থাকোঁতে আৰু বহু বছৰ পাৰ হোৱাত, বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰ, ব্ৰহ্মা আৰু মহেশ্বৰসহ দেৱতাসকলেও মোক নাজানিলে।

Verse 49

एकैकॆन फलेनात्र बदर्यां तु सुनिश्चितम्। बहुवर्षसहस्रं तु तपश्चीर्णं मया भुवि॥

ইয়াত, বদৰী-বনত, প্ৰতিটো একেকটা ফলৰ দ্বাৰাই—এইটো নিশ্চিত—মই পৃথিৱীত হাজাৰ হাজাৰ বছৰ তপস্যা আচৰণ কৰিছোঁ।

Verse 50

तत्राहं दश कोट्यस्तु दशवर्षं दशार्बुदम् ॥ दश भूमे तथान्यानि पद्मानि तपसि स्थितः

তাত মই দহ কোটি, দহ বছৰ, দহ অৰ্বুদ পৰ্যন্ত; আৰু দহ-দহ পৰিমাণে, হে পৃথিৱী, আৰু আন ‘পদ্ম’ পৰিমাণসমূহলৈও—তপস্যাত স্থিত হৈ অবিচল ৰৈছিলোঁ।

Verse 51

ततस्ते मां न पश्यन्ति देवा गुह्यपथे स्थितम् ॥ विस्मयं परमं जग्मुर्देवा दुःखपरायणाः

তাৰ পাছত দেৱতাসকলে মোক নেদেখিলে, যদিও মই গুপ্ত পথত স্থিত আছিলোঁ; আৰু দুখত নিমগ্ন দেৱসকলে পৰম বিস্ময়ত পতিত হ’ল।

Verse 52

अहं पश्यामि सर्वं वै तपःसंस्थो वसुन्धरे ॥ न मां सर्वे प्रपश्यन्ति योगमायासमावृताः

হে বসুন্ধৰা, তপস্যাত স্থিত হৈ মই নিশ্চয়েই সকলো দেখোঁ; কিন্তু সকলোৱে মোক নেদেখে, কিয়নো তেওঁলোক যোগ-মায়াৰে আৱৃত।

Verse 53

ततस्ता देवताः सर्वाः प्रत्य ऊचुश्च पितामहम् ॥ विष्णुना च विना लोके शान्तिं नैव लभामहे

তেতিয়া সকলো দেৱতাই পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ক উত্তৰ দিলে: ‘বিষ্ণু নাথাকিলে জগতত আমি একেবাৰেই শান্তি নাপাওঁ।’

Verse 54

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ तत्र जग्मुर्महाभागे तुष्यन्तः परमं मुदा

তাৰ পাছত দেৱতাসকল গন্ধৰ্বসহ, সিদ্ধসকল আৰু পৰম ঋষিসকলৰ সৈতে—হে মহাভাগে—সেই ঠাইলৈ গ’ল, আৰু পৰম আনন্দেৰে উল্লসিত হ’ল।

Verse 55

विभावयन्ति मां तत्र देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ त्वया नाथ परित्यक्ता दुःखिताः श्रमवर्जिताः

তাত ইন্দ্ৰ-প্ৰমুখ দেৱসকলে মোক ধ্যান কৰি ক’লে: ‘হে নাথ! তোমাৰ দ্বাৰা পৰিত্যক্ত হৈ আমি দুখিত, উদ্যম-শক্তিহীন হৈ পৰিছোঁ।’

Verse 56

त्रायस्व नो हृषीकेश परमाणुग्रहेण वै ॥ एतत्कृत्वा विशालाक्षि देवान् प्रणतिपूर्वकम्

‘হে হৃষীকেশ! পৰম অনুগ্ৰহে আমাক ৰক্ষা কৰা।’ এইদৰে কৰি—হে বিশালনেত্ৰে—তেওঁলোকে আগতে প্ৰণাম কৰি দেৱসকলৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 57

मया विलोकिताः सर्वे परां निर्वृतिमागताः ॥ एतस्मिन्नुर्वशी कुण्डे एकरात्रोषितो नरः

মই তেওঁলোকক দেখা মাত্ৰেই সকলোৱে পৰম নিৰ্বৃতি লাভ কৰিলে। এই উৰ্বশী-কুণ্ডত যি মানুহে এক ৰাতি বাস কৰে…

Verse 58

यः स्नाति सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ उर्वशीलोकमासाद्य क्रीडते कालमक्षयम्

যি ইয়াত স্নান কৰে সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। উৰ্বশী-লোক লাভ কৰি সি অক্ষয় কাললৈ আনন্দে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 59

यस्तत्रोत्सृजते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ पुण्यपापविनिर्मुक्तो याति मल्लीनतां प्रिये

আৰু যি তাত মোৰ কৰ্ম-অনুষ্ঠানত পৰায়ণ হৈ প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি পুণ্য-পাপ দুয়োৰ পৰা মুক্ত হৈ—হে প্ৰিয়ে—‘মল্লীনতা’লৈ যায়।

Verse 60

श्रीबदर्याश्रमं पुण्यं यत्र यत्र स्थितः स्मरेत् ॥ स याति वैष्णवं स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितः ॥

যি কোনো ব্যক্তি য’তেই থাকক, পুণ্যময় শ্ৰী-বদৰ্যাশ্ৰমক স্মৰণ কৰিলে, সি বৈষ্ণৱ ধাম লাভ কৰে, পুনৰাগমন-ৰহিত।

Verse 61

य इदं शृणुयान्नित्यं मद्भक्तः सततं पठेत् ॥ ब्रह्मचारी जितक्रोधः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥

যি নিত্য এই কথা শোনে আৰু মোৰ ভক্ত হৈ সদায় পাঠ কৰে, সি ব্ৰহ্মচাৰী, ক্ৰোধজয়ী, সত্যবাদী আৰু ইন্দ্ৰিয়-সংযমী হয়।

Verse 62

ध्यानयोगरतो नित्यं स मुक्तिफलभाग्भवेत् ॥ यस्यैतद्विदितं सर्वं ध्यानयोगं वसुन्धरे ॥

যি নিত্য ধ্যানযোগত ৰত থাকে, সি মুক্তিফলৰ ভাগী হয়। হে বসুন্ধৰা, যাৰ বাবে ধ্যানযোগৰ এই সমগ্ৰ বিধান সম্পূৰ্ণৰূপে বিদিত।

Verse 63

इन्द्रलोकमिति ख्यातो बदर्यां च ममाश्रमः ॥ तत्राहं देवि शक्रेण निष्कलं परितोषितः ॥

বদৰীত মোৰ আশ্ৰম ‘ইন্দ্ৰলোক’ নামে খ্যাত। তাত, হে দেবী, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)য়ে মোক নিষ্কল ৰূপে সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 64

वेदधारमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ यत्र ब्रह्ममुखाद्भ्रष्टा वेदाश्चत्वार एव च ॥

মোৰ সেই পৰম পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘বেদধাৰা’ নামে খ্যাত এক স্থান আছে, য’ত ব্ৰহ্মাৰ মুখৰ পৰা চাৰিওটা বেদ পতিত হৈ প্ৰকাশ পাইছিল বুলি কোৱা হয়।

Verse 65

तत्र स्नानं तु कुर्वीत ज्येष्ठमासस्य द्वादशीम् ॥ मोदते लोकपालेषु मम भक्तश्च जायते ॥

তাত জ্যেষ্ঠ মাহৰ দ্বাদশীত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব লাগে; তেওঁ লোকপালসকলৰ মাজত আনন্দ কৰে আৰু মোৰ ভক্ত হৈ উঠে।

Verse 66

तत्र वै पञ्च कुण्डानि स्थूलशीर्षशिलोच्चये ॥ पञ्चात्र शिरसः स्थाने बहुधारासमन्विताः ॥

তাত স্থূলশীৰ্ষ নামৰ শিলাময় উচ্চভূমিত নিশ্চয় পঞ্চ কুণ্ড আছে; ইয়াত ‘শিৰৰ স্থান’ত সিহঁত বহু ধাৰা-প্ৰবাহেৰে সমন্বিত।

Verse 67

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ मोदते सोमलोकेषु एवमेतन्न संशयः ॥

যি নৰ ত্ৰিৰাত্ৰি উপবাস কৰি তাত স্নান কৰে, তেওঁ সোমলোকসমূহত আনন্দ কৰে; এইদৰে ই সত্য—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 68

देवानां तु वचः श्रुत्वा ब्रह्मा लोकापितामहः ॥ योगमायापटच्छन्नं कथयामास मां तदा ॥

দেৱতাসকলৰ বাক্য শুনি, লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই তেতিয়া যোগমায়াৰ আৱৰণে আচ্ছন্ন মোৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 69

योऽवगच्छति चात्मानं स गच्छेत्परमां गतिम् ॥

যি কোনোবাই আত্মাক উপলব্ধি কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।