Adhyaya 139: The Glory of Varāha’s Rite: Merits of Cow-dung Plastering, Sweeping, Singing, Instrumental Music, and Dance (with a Truth-Vow Exemplum)

Verse 1

अथ सौकरमाहात्म्यम्॥ श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि लिप्यमानस्य यत्फलम्॥ सर्वं ते कथयिष्यामि यथा प्राप्नोति मानवः॥

এতিয়া সৌকৰ-মাহাত্ম্য আৰম্ভ। শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হে দেবী, তত্ত্বসহ মোৰ কথা শুনা—লিখিত/অঙ্কিত কৰ্মৰ যি ফল; মই তোমাক সকলো ক’ম, মানুহে তাক কেনেকৈ লাভ কৰে।

Verse 2

गृहीत्वा गोमयं भूमे मम वेश्मोपलेपयेत्॥ न्यस्तानि तत्र यावन्ति पदानि च विलिम्पतः॥

হে ভূমি, গোবৰ লৈ মোৰ গৃহ লেপন কৰিব লাগে; তাত লেপন কৰোঁতে যিমান পদচিহ্ন স্থাপন হয়—সিমানেই (ফল) তাত নিৰ্ধাৰিত হয়।

Verse 3

तावद्वर्षसहस्राणि दिव्यानि दिवि मोदते॥ यदि द्वादशवर्षाणि लिप्यते मम कर्मसु॥

যদি কোনো জনে মোৰ কৰ্ম-অনুষ্ঠানসম্বন্ধীয় লিখন/লিপ্যন্তৰত বাৰ বছৰ নিয়োজিত থাকে, তেন্তে সি তত সহস্ৰ দিৱ্য বছৰৰ পৰ্যন্ত স্বৰ্গত আনন্দেৰে মুদিত হয়।

Verse 4

जायते विपुले शुद्धे धनधान्यसमाकुले॥ दिव्यैर्नमस्कृतो देवि कुशद्वीपं च गच्छति॥

হে দেবি, সি বিস্তৃত আৰু শুদ্ধ দেশত জন্ম লয়, যি ধন-ধান্যৰে পৰিপূৰ্ণ; দিৱ্য সত্তাসকলৰ দ্বাৰা নমস্কৃত/সম্মানিত হৈ সি কুশদ্বীপলৈও গমন কৰে।

Verse 5

कुशद्वीपमनुप्राप्य सहस्राणि च जीवति॥ दश चैव तु वर्षाणां मम भक्तो महाञ्छुचिः॥

কুশদ্বীপত উপনীত হৈ সি সহস্ৰ সহস্ৰ বছৰ জীয়াই থাকে; আৰু মোৰ ভক্ত নিশ্চয়েই দহ বছৰ ধৰি মহান আৰু শুচি থাকে।

Verse 6

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो मम कर्मपरायणः॥ राजा वै जायते सुभ्रु सर्वधर्मेषु निष्ठितः॥

কুশদ্বীপৰ পৰা পতিত/বিচ্যুত হ’লেও, মোৰ কৰ্মত পৰায়ণ জন, হে সুন্দৰ-ভ্ৰূৱতী, নিশ্চয়েই ৰজা ৰূপে জন্ম লয় আৰু সকলো ধৰ্মত নিষ্ঠিত থাকে।

Verse 7

तेन तस्य प्रभावेण मम कर्मपरायणः॥ भक्तौ व्यवस्थितश्चापि सर्वशास्त्राणि पृच्छति॥

সেই ফলৰ প্ৰভাৱবলে, মোৰ কৰ্মত পৰায়ণ হৈ আৰু ভক্তিতো দৃঢ়ভাৱে স্থিত হৈ, সি সকলো শাস্ত্ৰৰ বিষয়ে অনুসন্ধান/প্ৰশ্ন কৰে।

Verse 8

देवि कारयते सर्वं मम चायतनानि च॥ कारयित्वा यथान्यायं मम लोकं स गच्छति॥

হে দেবি, যি সকলো কাৰ্য কৰোৱায়—মোৰ আয়তন তথা মন্দিৰসমূহো—সেইবোৰ বিধি-নিয়ম অনুসাৰে যথাযথভাৱে সম্পন্ন কৰাই, সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 9

गोमयस्य तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ गोमयन्तु समासाद्य यावल्लोकोऽनुगच्छति॥

এতিয়া মই গোবৰ বিষয়ে ক’ম; হে বসুন্ধৰা, শুনা। গোবৰ লাভ কৰিলে, তাৰ পুণ্য জগত যিমান দিন থাকে সিমান দিনলৈ সঙ্গী হৈ থাকে।

Verse 10

गोमयानां च नेता वै स्वर्गलोके महीयते॥ ततः स शाल्मले द्वीपे रमते च मुदा युतः॥

আৰু গোবৰ যোগান/ব্যৱহাৰত যি নেতা হয়, সি স্বৰ্গলোকে নিশ্চয় মহিমান্বিত হয়। তাৰ পিছত সি আনন্দেৰে যুক্ত হৈ শাল্মল-দ্বীপত ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 11

एकादशसहस्राणि एकादशशतानि च॥ शाल्मलात्तु परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥

এগাৰ হাজাৰ আৰু এগাৰ শ (বছৰ) পৰ্যন্ত; তাৰ পিছত শাল্মল (লোক/দ্বীপ)ৰ পৰা পতিত হৈ সি ধৰ্মিক ৰজা হয়।

Verse 12

मद्भक्तश्चैव जायेत सर्वधर्मविदां वरः॥ अथ द्वादशवर्षाणि मच्छ्रितः सुदृढव्रतः॥

আৰু সি মোৰ ভক্ত ৰূপে জন্ম লয়—সকলো ধৰ্ম জানোতাসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। তাৰ পিছত বাৰ বছৰ ধৰি, মোৰ শৰণ লৈ, সি দৃঢ় ব্ৰতধাৰী হয়।

Verse 13

वहते गोमयं सुष्ठु मम लोकं स गच्छति॥ स्नानोपलेपने भूमे सलिलं यो ददाति च॥

যি গোবৰ সঠিকভাৱে বহন কৰে, সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে। আৰু হে পৃথিৱী, যি স্নানৰ বাবে আৰু ভূমি লেপনৰ বাবে জল দান কৰে,

Verse 14

तस्य पुण्यं महाभागे शृणु तत्त्वेन निष्कलम्॥ यावन्तो बिन्दवस्तत्र पानीयस्य वसुन्धरे॥

হে মহাভাগে, তাৰ পুণ্য তত্ত্বৰূপে, সম্পূৰ্ণভাৱে শুনা। হে বসুন্ধৰা, তাত পানীয় জলৰ যিমান বিন্দু আছে,

Verse 15

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः क्रौचद्वीपं च गच्छति॥

সেই পৰিমাণ সহস্ৰ বৎসৰলৈকে সি স্বৰ্গলোকত সন্মানিত হয়। তাৰ পাছত স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হৈ সি ক্ৰৌঞ্চ-দ্বীপলৈও গমন কৰে।

Verse 16

क्रौञ्चद्वीपात्परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥ तेनैव गुणयोगेन श्वेतद्वीपं च गच्छति॥

ক্ৰৌঞ্চ-দ্বীপৰ পৰা পতিত হৈ সি ধৰ্মপৰায়ণ ৰজা হয়। সেই একে গুণ-সংযোগৰ বলতেই সি শ্বেত-দ্বীপলৈও গমন কৰে।

Verse 17

सम्मार्जनं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यां गतिं पुरुषा यान्ति स्त्रियो वा कर्मसु स्थिताः॥

মই ঝাড়ু দিয়া পৰিষ্কাৰ কৰাৰ বিষয় ব্যাখ্যা কৰিম; হে বসুন্ধৰে, সেয়া শুনা। এই কৰ্মসমূহত নিয়োজিত পুৰুষ বা স্ত্ৰী যি গতি লাভ কৰে,

Verse 18

शुचिर्भागवतः शुद्धोऽपराधविवर्जितः ॥ यावन्तः पांसवो भूमेरुड्डीयन्ते तु चालिताः

যি ভগৱানৰ ভক্ত, পৱিত্ৰ, শুদ্ধ আৰু অপৰাধবিহীন—ভূমি নাড়িলে যিমান ধূলিকণা উৰি উঠে, সিমান (বছৰ/মাপ) পৰ্যন্ত সি পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 19

तत्र स्थित्वा चिरङ्कालं राजा भवति धार्मिकः ॥ ततो भुक्त्वा सर्वभोगान्स्थित्वा संसारसागरे

তাত বহুকাল অৱস্থিত থাকি সি ধৰ্মিক ৰজা হয়; তাৰ পাছত সকলো ভোগ উপভোগ কৰি, সংসাৰ-সাগৰতেই অৱস্থান কৰি থাকে।

Verse 20

श्वेतद्वीपं ततो गच्छेन्मत्कर्मनिरतः शुचिः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व गदतो मम

তাৰ পাছত যি শুচি আৰু মোৰ কৰ্মকাণ্ডত নিবিষ্ট, সি শ্বেতদ্বীপলৈ যাব। আৰু অধিকো মই তোমাক ক’ম—মই কোৱা কথা শুনা।

Verse 21

गायनं ये प्रकुर्वन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ तेषां यद्यत्फलं भूमे शृणुष्व गदतो मम

যিসকলে মোৰ কৰ্মকাণ্ডত পৰায়ণ হৈ গীত-গায়ন কৰে—হে ভূমি, মই কোৱা কথা শুনা; তেওঁলোকৰ যি যি ফল হয়, সেয়া মই ক’ম।

Verse 22

गीयमानस्य गीतस्य यावदक्षरपङ्क्तयः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि इन्द्रलोके महीयते

গীয়মান গীতত যিমান অক্ষৰ-পংক্তি আছে, সিমান সহস্ৰ বছৰ ইন্দ্ৰলোকত সি সন্মানিত হয়।

Verse 23

रूपवाग्गुणवान् सिद्धः सर्ववेदविदां वरः ॥ नित्यं पश्यति तत्रस्थो देवराजं न संशयः

ৰূপ আৰু গুণে বিভূষিত, সিদ্ধ আৰু সকলো বেদ-বিদৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—সেই ঠাইত অৱস্থিত হৈ তেওঁ সদায় দেৱৰাজ ইন্দ্ৰক দৰ্শন কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 24

मद्भक्तश्चैव जायेत इन्द्रलोकपथे स्थितः ॥ सर्वकर्मगुणश्रेष्ठस्तत्रापि मम पूजकः

সেইজন মোৰ ভক্ত হৈয়ে জন্ম লয়, ইন্দ্ৰলোকলৈ যোৱা পথত অৱস্থিত থাকে; সকলো কৰ্ম আৰু গুণত শ্ৰেষ্ঠ হৈ, তাতো মোৰেই পূজক হয়।

Verse 25

इन्द्रलोकात्परिभ्रष्टो मम गीतपरायणः ॥ नन्दनोपवने रम्ये रमन्देवगणैः सह

ইন্দ্ৰলোকৰ পৰা পতিত হলেও, যি মোৰ গীত-স্তৱত পৰায়ণ, সি মনোৰম নন্দন উপবনত দেৱগণৰ সৈতে আনন্দ কৰে।

Verse 26

ततः स भूमौ जायेत वैष्णवैः सह संस्थितः ॥ गायन्मम यशो नित्यं भक्त्या परमया युतः

তাৰ পিছত সি পৃথিৱীত জন্ম লয়, বৈষ্ণৱসকলৰ সঙ্গত বাস কৰে; পৰম ভক্তিৰে যুক্ত হৈ মোৰ যশ সদায় গায়।

Verse 27

मत्प्रसादात्स शुद्धात्मा मम लोकं हि गच्छति

মোৰ কৃপাৰ দ্বাৰা সেই শুদ্ধাত্মা নিশ্চয়েই মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 28

धरन्युवाच ॥ अहो गीतप्रभावो वै यस्त्वया कीर्त्तितो महान् ॥ के च गीतप्रभावेण सिद्धिं प्राप्ता महौजसः ॥

ধৰণীয়ে ক’লে: “আহা! আপুনি যি পৱিত্ৰ গীত-গায়নৰ মহৎ প্ৰভাৱ কীৰ্তন কৰিলে, সেয়া নিশ্চয়েই মহান। আৰু এই গীতৰ প্ৰভাৱত কোন কোন মহাতেজস্বী সিদ্ধি লাভ কৰিছে?”

Verse 29

वराह उवाच ॥ तत्रैव चाश्रमे भद्रे चाण्डालः कृतनिश्चयः ॥ दूराज्जागरने याति मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥

ৱৰাহে ক’লে: “সেই ঠাইতেই, হে ভদ্ৰে, আশ্ৰমত এজন চাণ্ডাল—দৃঢ় সংকল্পে স্থিৰ—দূৰৰ পৰা ৰাত্ৰি-জাগৰণ কৰিবলৈ আহিছিল, মোৰ ভক্তিত সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হৈ।”

Verse 30

गायमानश्च गीतानि संवत्सरगणान्बहून् ॥ श्वपाकः स गुणज्ञश्च मद्भक्तश्चैव सुन्दरी ॥

“বহু বহু বছৰ-চক্ৰ ধৰি গীত গাই থাকি, সেই শ্বপাক গুণ-বিচাৰক আছিল আৰু, হে সুন্দৰী, মোৰ ভক্তও আছিল।”

Verse 31

कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ सुप्ते गते येन जाते वीणामादाय चङ्क्रमात् ॥

“তাৰ পাছত কৌমুদ নামৰ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ দ্বাদশীত, নিদ্ৰা কাটি উঠি যেতিয়া সি জাগিল, তেতিয়া সি বীণা হাতত লৈ খোজ কাঢ়িবলৈ ধৰিলে।”

Verse 32

जाग्रंस्तत्र स चाण्डालो गृहीतो ब्रह्मरक्षसा ॥ अल्पप्राणः श्वपाको वै बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

“সেই ঠাইত জাগৰণ কৰি থাকোঁতে সেই চাণ্ডালক এজন ব্ৰহ্মৰাক্ষসে ধৰি পেলালে। সেই শ্বপাকৰ শ্বাস ক্ষীণ হৈ আহিল, কিন্তু ব্ৰহ্মৰাক্ষস আছিল বলৱান।”

Verse 33

दुःखशोकेन सन्तप्तो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥ तेन प्रोक्तः श्वपाकेण बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

দুখ আৰু শোকে দগ্ধ হৈ সি একো চলাচল কৰিব নোৱাৰিলে। তেতিয়া সেই শ্বপাকে সেই বলৱান ব্ৰহ্মৰাক্ষসক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 34

किं त्वया चेष्टितं मह्यं यस्त्वेवं परिधावसि ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तेन वै ब्रह्मरक्षसा ॥

তুমি মোৰ প্ৰতি কি কৰিলা যে তুমি এইদৰে দৌৰি ফুৰিছা? শ্বপাকৰ বাক্য শুনি সেই ব্ৰহ্মৰাক্ষসে (উত্তৰ দিলে)।

Verse 35

ततः प्रोवाच तं श्वादं मानुषाहारलोलुपः ॥ अथेह दशरात्रं मे निराहारस्य तिष्ठतः ॥

তাৰ পাছত মানুহৰ আহাৰৰ লোভত পৰি সি সেই শ্বাদক ক’লে— “ইয়াত মই দহ ৰাতি ধৰি নিৰাহাৰে থাকি আছোঁ…”

Verse 36

विधात्रा विहितस्त्वं वा आहारः पारणाविधौ ॥ अद्य तां भक्षयिष्यामि सवसामांसशोणितैः ॥

বিধাতৃয়ে উপবাস ভাঙনি-বিধিত তোমাকেই মোৰ আহাৰ ৰূপে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। আজি মই তোমাক চর্বি, মাংস আৰু ৰক্তসহ ভক্ষণ কৰিম।

Verse 37

राक्षसं छन्दयामास मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ एवमेतन्महाभाग भक्ष्योऽहं समुपागतः ॥

মোৰ ভক্তিত অটল হৈ সি ৰাক্ষসক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে— “এয়াই সত্য, হে মহাভাগ! ভক্ষণীয় ৰূপে মই ইয়ালৈ আহি উপস্থিত হৈছোঁ।”

Verse 38

अवश्यमेतत्कर्तव्यं धात्रा दत्तं यथा तव ॥ किं त्वहं देवदेवस्य भक्त्या गातुं च जागरे ॥

এইটো নিশ্চয় কৰ্তব্য, যিদৰে ধাতা (স্ৰষ্টা) তোমাৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিছে। কিন্তু মই দেৱদেৱৰ ভক্তিত মোৰ ব্ৰত ৰক্ষাৰ্থে জাগৰণ কৰিবলৈ আৰু যাবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 39

उद्यंस्तत्र गत्वाहमुपास्य विधिना हरिम् ॥ पश्चात्खादस्व मां रक्षो जागराद्विनिवर्तितम् ॥

প্ৰভাতত মই তাত গৈ বিধি অনুসাৰে হৰিক উপাসনা কৰিম। তাৰ পিছত, হে ৰাক্ষস, জাগৰণৰ পৰা উভতি অহাৰ পাছত মোক ভক্ষণ কৰা।

Verse 40

विष्णोः सन्तोषणार्थाय यतो मे व्रतमास्थितम् ॥ जागरे विनिवृत्ते मां भक्षय त्वं यदीच्छति ॥

বিষ্ণুক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ মই এই ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিছোঁ। জাগৰণ সম্পূৰ্ণ হ’লে, তেতিয়া তুমি মোক ভক্ষণ কৰা—যদি তোমাৰ ইচ্ছা হয়।

Verse 41

श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच पुरुषं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम् ॥

শ্বপাকৰ বাক্য শুনি, ক্ষুধাত কাতৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষস তৎক্ষণাৎ সেই মানুহজন—শ্বপাকক—এই বাক্য ক’লে।

Verse 42

मिथ्या किं भाषसे मूढ पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ मृत्योर्मुखमनुप्राप्य पुनर्जीवति मानवः ॥

মূৰ্খ, তুমি মিছা কিয় কোৱা? মই পুনৰ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিম। মৃত্যুৰ মুখত উপনীত হৈ মানুহে কি পুনৰ জীয়াই উঠে নে?

Verse 43

रक्षसो मुखविभ्रष्टः पुनरागन्तुमिच्छसि ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालस्तमथाब्रवीत् ॥

“ৰাক্ষসৰ মুখৰ পৰা সৰি পৰি, তুমি পুনৰ ঘূৰি আহিব খোজা নেকি?” ৰাক্ষসৰ বাক্য শুনি চাণ্ডালে তেতিয়া তাক উত্তৰ দিলে।

Verse 44

यद्यप्यहं हि चाण्डालः पूर्वकर्मविदूषितः ॥ सम्प्राप्तो मानुषं भावं विहितेनान्तरात्मना ॥

“যদিও মই নিশ্চয় চাণ্ডাল, পূৰ্বকৰ্মে দুষিত; তথাপি বিধিবদ্ধ অন্তৰাত্মাৰ সংকল্পে মই মানৱ-ভাৱ লাভ কৰিছোঁ।”

Verse 45

शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥ दूराज्जागरनं कृत्वा लोकस्य द्विजराक्षस ॥

“হে ৰক্ষস, মোৰ প্ৰতিজ্ঞা শুনা—যাৰ বলত মই পুনৰ ঘূৰি আহিম। লোকহিতৰ বাবে দূৰৰ পৰা জাগৰণ কৰি, হে ‘দ্বিজ ৰক্ষস’ (ব্ৰহ্মৰাক্ষস)…”

Verse 46

सत्येन सिद्धिं प्राप्ता हि ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥

“সত্যৰ দ্বাৰাই ব্ৰহ্মবাদী ঋষিসকলে নিশ্চয় সিদ্ধি লাভ কৰিলে। সত্যৰ দ্বাৰাই কন্যাদান (বিবাহ) হয়; সত্যৰ দ্বাৰাই ব্ৰাহ্মণসকলে বাক্য উচ্চাৰে।”

Verse 47

सत्यं जयन्ति राजानस्त्रीण्येतान्यब्रुवन्नृतम् ॥ सत्येन गम्यते स्वर्गो मोक्षः सत्येन चाप्यते ॥

“সত্যৰ দ্বাৰাই ৰজাসকলে জয় লাভ কৰে—এই তিনিও মিছা নকয়। সত্যৰ দ্বাৰাই স্বৰ্গলৈ গম্য হয়; আৰু মোক্ষো সত্যৰ দ্বাৰাই লাভ হয়।”

Verse 48

सत्येन तपते सूर्यः सोमः सत्येन राज्यते ॥ षष्ठ्यष्टमीममावास्यामुभे पक्षे चतुर्दशी ॥

সত্যে সূৰ্য তাপে; সত্যে সোম (চন্দ্ৰ) দীপ্তি পায় আৰু অধিপতি হয়। ষষ্ঠী, অষ্টমী, অমাৱস্যা আৰু উভয় পক্ষৰ চতুৰ্দশীত সত্যই ধৰ্মৰ আধাৰ বুলি ঘোষিত।

Verse 49

अस्नातानां गतिं यास्ये यद्यहं नागमे पुनः ॥ गुरुपत्नीं राजपत्नीं योऽभिगच्छति मोहितः ॥

“যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে স্নান নকৰাকৈ মৰাসকলৰ যি গতি, সেই গতি মই লাভ কৰোঁ—এই মোৰ সংকল্প। যি মোহবশত গুৰু-পত্নী বা ৰাজ-পত্নীৰ ওচৰলৈ যায়—”

Verse 50

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ याजकानां च ये लोका ये च मिथ्याभिभाषिणाम् ॥

“যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে মই সেই একে গতি লাভ কৰোঁ—দূষিত যাজকসকলৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট লোকসমূহ, আৰু মিছা কথা কোৱা লোকসকলৰ লোকসমূহ।”

Verse 51

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे वा स्तेने भग्नव्रते तथा ॥

“যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে মই সেই একে গতি লাভ কৰোঁ—ব্ৰাহ্মণ-হন্তাৰ গতি, বা সুৰাপানকাৰীৰ, বা চোৰৰ, আৰু তেনেদৰে ব্ৰতভঙ্গকাৰীৰ।”

Verse 52

तेषां गतिं प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तुष्टो ब्राह्मणराक्षसः ॥

“যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে মই তেওঁলোকৰ গতি প্ৰাপ্ত হওঁ।” শ্বপাক (অন্ত্যজ) ৰ বাক্য শুনি ব্ৰাহ্মণ-ৰাক্ষস সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 53

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्त्वा तु श्वपाकः कृतनिश्चयः ॥

তেওঁ মধুৰ বাক্য ক’লে: “শীঘ্ৰে যোৱা; তোমালৈ নমস্কাৰ।” এইদৰে ব্ৰহ্মৰাক্ষসক ক’লে, দৃঢ় সংকল্প শ্বপাক—

Verse 54

पुनर्गायति मह्यं वै मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभाते विमले गीते नृत्ये च जागरे ॥

তেওঁ মোৰ বাবে পুনৰ গাইলে, নিশ্চয়েই—মোৰ ভক্তিত স্থিৰ হৈ। তাৰপিছত নিৰ্মল প্ৰভাতত, গীত-নৃত্য আৰু সাৰাৰাতি জাগৰণৰ পাছত—

Verse 55

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालं कृतनिश्चयम् ॥ क्व यासि त्वरितः साधो न च त्वं गन्तुमर्हसि ॥

তেওঁ দৃঢ় সংকল্প চাণ্ডালক মধুৰ বাক্য ক’লে: “হে সাধু, ইমান ত্বৰিতে ক’লৈ যোৱা? তোমাৰ যোৱা উচিত নহয়।”

Verse 56

जानन्कौणपपं तं च न त्वं मर्त्तुमिहार्हसि ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालः पुनरब्रवीत् ॥

“জানি যে সি নীচ পাপী, তথাপি তুমি ইয়াত মৰিব নালাগে।” সেই পুৰুষৰ বাক্য শুনি চাণ্ডালে পুনৰ ক’লে:

Verse 57

समयो मे कृतः पूर्वं राक्षसेन हि भक्षता ॥ तेन तत्र गमिष्यामि सत्यं च परिपालयन् ॥

চাণ্ডালে ক’লে: “আগতেই মোৰ সময়-চুক্তি হৈছিল সেই ৰাক্ষসৰ সৈতে, যিয়ে মোক ভক্ষণ কৰিব। সেয়ে মই তাত যাম, আৰু সত্য পালন কৰিম।”

Verse 58

ततः स पद्मपत्राक्षः श्वपाकं प्रत्युवाच ह॥ मधुरां गिरमादाय विहितेनान्तरात्मना

তেতিয়া পদ্মপত্ৰ-নয়ন সেইজনাই শ্বপাকক সম্বোধন কৰিলে; বিধিমতে অন্তৰাত্মা সংযত কৰি মধুৰ বাক্য গ্ৰহণ কৰি ক’লে।

Verse 59

मा गच्छ तत्र चाण्डाल यत्रासौ पापराक्षसः॥ जीवितार्थाय सत्यस्य न दोषः परिहापनात्

“হে চাণ্ডাল, য’ত সেই পাপী ৰাক্ষস আছে তাত নাযাবা। জীৱন ৰক্ষাৰ নিমিত্তে সত্যবাক্যৰ পৰা আঁতৰি অহাত দোষ নাই।”

Verse 60

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः॥ उवाच मधुरं वाक्यं मरणे कृतनिश्चयः

তাঁৰ বাক্য শুনি, শ্বপাক—ব্ৰতত দৃঢ়—মৰণৰ সিদ্ধান্ত কৰি মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 61

नाहमेवं करिष्यामि यन्मां त्वं परिभाषसे॥ न चाहं नाशये सत्यमेतन्मे निश्चितं व्रतम्

“তুমি যি দৰে মোক ক’লা, মই তেনেদৰে নকৰোঁ; আৰু মই সত্য নষ্ট নকৰোঁ—এইটো মোৰ নিশ্চিত ব্ৰত।”

Verse 62

सत्यमूलं जगत्सर्वं कुलं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥ सत्यमेव परो धर्म आत्मा सत्ये प्रतिष्ठितः

“সমগ্ৰ জগত সত্যৰ মূলত স্থিত; কুল আৰু সামাজিক ধাৰাবাহিকতা সত্যতে প্ৰতিষ্ঠিত। সত্যই পৰম ধৰ্ম; আত্মাও সত্যতে প্ৰতিষ্ঠিত।”

Verse 63

न चैवाहं तदुत्सृज्य असत्यः स्यां कदाचन॥ नाहं मिथ्या चरिष्यामि गच्छ तात नमोऽस्तु ते

আৰু মই তাক ত্যাগ কৰি কেতিয়াও অসত্যবাদী নহ’ম। মই মিছা আচৰণ নকৰোঁ। যাওঁক, প্ৰিয় তাত; আপোনালৈ নমস্কাৰ।

Verse 64

आगतोऽस्मि महाभाग मा विलम्बय भक्षय॥ त्वत्प्रसादादहं गन्ता वैष्णवं स्थानमुत्तमम्

হে মহাভাগ, মই আহিছোঁ—বিলম্ব নকৰিবা; মোক ভক্ষণ কৰা। তোমাৰ প্ৰসাদে মই উত্তম বৈষ্ণৱ ধামলৈ যাম।

Verse 65

एतानि मम गात्राणि भक्षयस्व यथेष्टतः॥ पिबोष्णं रुधिरं मह्यं पीडितोऽसि क्षुधा भृशम्

মোৰ এই অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ তোমাৰ ইচ্ছামতে ভক্ষণ কৰা। মোৰ উষ্ণ ৰক্ত পান কৰা; তুমি ক্ষুধাত অতি পীড়িত।

Verse 66

तर्पयस्व स्वमात्मानं कुरुष्व मम वै हितम्॥ श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ततः स ब्रह्मराक्षसः

নিজকে তৃপ্ত কৰা; নিশ্চয়েই মোৰ হিত সাধন কৰা। শ্বপাকৰ বাক্য শুনি, তেতিয়া সেই ব্ৰহ্মৰাক্ষস…

Verse 67

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम्॥ साधु तुष्टोऽस्म्यहं वत्स सत्यं धर्मं च पालितम्

তাৰ পাছতেই সি শ্বপাকক মধুৰ বাক্য ক’লে: “সাধু, বৎস! মই সন্তুষ্ট—সত্য আৰু ধৰ্ম ৰক্ষা পালে।”

Verse 68

चण्डालस्याविधिज्ञस्य यस्य ते मतिरीदृशी॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः सत्यसङ्गरः॥

ব্ৰহ্মৰাক্ষসৰ বাক্য শুনি, সত্যত দৃঢ় শ্বপাকে ক’লে: “যি চণ্ডাল বিধি-নিয়ম নাজানে, তাৰ মন তোমাৰ দৰে কেনেকৈ হ’ব পাৰে?”

Verse 69

उवाच मधुरं वाक्यं ब्रह्मराक्षसमेव तु॥ यद्यप्यहं वै चाण्डालः सर्वकर्मविवर्जितः॥

তেতিয়া তেওঁ ব্ৰহ্মৰাক্ষসক মধুৰ বাক্য ক’লে: “যদিও মই নিশ্চয়েই চাণ্ডাল, আৰু সকলো (আচার-কৰ্ম)ৰ পৰা বঞ্চিত…।”

Verse 70

तथापि सत्यं वक्तव्यं ब्रह्मराक्षस नित्यशः॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो भयानकम्॥

“তথাপি, হে ব্ৰহ্মৰাক্ষস, সদায় সত্য ক’ব লাগিব।” শ্বপাকৰ বাক্য শুনি ভয়ংকৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষস (উত্তৰ দিলে)।

Verse 71

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं संहितव्रतम्॥ यत्त्वया गीयते रात्रौ विष्णोर्जागरणं प्रति॥

তেতিয়া তেওঁ সংযত-ব্ৰতধাৰী শ্বপাকক মধুৰ বাক্য ক’লে: “তুমি ৰাতি যি গাওঁ, বিষ্ণুৰ জাগৰণ-ব্ৰতৰ উদ্দেশ্যে…।”

Verse 72

फलं गीतस्य मे देहि यदीच्छेर्जীৱितं स्वकम्॥ ततो मोक्ष्यामि कल्याण भक्ष्यामि न च भीषणः॥

“যদি তুমি নিজৰ জীৱন বিচাৰা, তেন্তে তোমাৰ গীতৰ ফল (পুণ্য) মোক দিয়া। তেতিয়া, হে কল্যাণবান, মই তোমাক মুক্তি দিম; মই তোমাক নাখাম—ভয় নকৰিবা।”

Verse 73

भक्षयामीति चोक्त्वा मां गीतपुण्यं किमिच्छसि॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षोऽब्रवीत्पुनः॥

“মই তোমাক ভক্ষণ কৰিম,” বুলি কৈ সি ক’লে, “মোৰ গীতৰ পুণ্যৰ পৰা তুমি কি বিচাৰিছা?” শ্বপাকৰ বাক্য শুনি ব্ৰহ্মৰাক্ষসে পুনৰ ক’লে।

Verse 74

देहि मे त्वेकयामीयं पुण्यं गीतस्य वै परम्॥ ततो मोक्ष्यसि भक्ष्येण सङ्गतः पुत्रदारकैः॥

“মোক তোমাৰ গীতৰ পৰম পুণ্য দিয়া—এটা ৰাত্ৰি জাগৰণ-ব্ৰতৰ পুণ্য। তেতিয়া তুমি ভক্ষণ হোৱাৰ পৰা মুক্ত হ’বা আৰু পুত্ৰ-দাৰাৰ সৈতে মিলিত হ’বা।”

Verse 75

श्रुत्वा राक्षसवाक्यानि चाण्डालो गीतलोभितः॥ उवाच मधुरं वाक्यं राक्षसं कृतनिश्चयः॥

ৰাক্ষসৰ বাক্য শুনি, গীতৰ পুণ্য-লাভত লোভিত চাণ্ডালে দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি ৰাক্ষসক মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 76

न गायनफलṃ दद्मि ब्रह्मरक्षस्तवेप्सितम्॥ भक्षयस्व यथान्यायं रुधिरं पिब चेप्सितम्॥

“হে ব্ৰহ্মৰাক্ষস, তুমি যি গায়নৰ ফল কামনা কৰিছা, সেয়া মই নেদিওঁ। ন্যায় অনুসাৰে মোক ভক্ষণ কৰা; আৰু ইচ্ছা থাকিলে ৰক্তও পান কৰা।”

Verse 77

एतेन तारितोऽस्मीति तव गीतफलेन वै॥ श्रुत्वा वाक्यानि चाण्डालो राक्षसस्य निवारयन्॥

ৰাক্ষসৰ এই বাক্য শুনি—“তোমাৰ গীতৰ ফলৰ দ্বাৰাই মই নিস্তাৰ পাইলোঁ, সত্যই ৰক্ষা পালোঁ”—চাণ্ডালে তাক নিবাৰণ কৰি ৰাক্ষসক কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হ’বলৈ বাধা দিলে।

Verse 78

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालो विस्मयान्वितः ॥ किं त्वया विकृतं कर्म तद्ब्रूहि मम राक्षस ॥

বিস্ময়ে পৰিপূৰ্ণ চাণ্ডালে মধুৰ বাক্য ক’লে: “তোমাৰ কোন কৰ্ম বিকৃত হ’ল? ক’বা মোক, হে ৰাক্ষস।”

Verse 79

कर्मणो यस्य दोषेण राक्षसत्वं समागतः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो महायशाः ॥

যি কৰ্মৰ দোষত সি ৰাক্ষসত্বলৈ উপনীত হৈছিল। শ্বপাকৰ বাক্য শুনি মহাযশস্বী ব্ৰহ্ম-ৰাক্ষসে (উত্তৰ দিলে)।

Verse 80

श्वपाकवचनं श्रुत्वा राक्षसः पुनरब्रवीत् ॥ एकगीतस्य मे देहि यत्त्वया विष्णुसंसदि ॥

শ্বপাকৰ বাক্য শুনি ৰাক্ষসে পুনৰ ক’লে: “বিষ্ণুৰ সংসদত তুমি যি একমাত্ৰ গীত গাইছিলা, সেয়া মোক দান কৰা।”

Verse 81

उवाच मधुरं वाक्यं दुःखसन्तप्तमानसः ॥ नाम्ना वै सोमशर्माहं चरको ब्रह्मयोनिजः ॥

দুঃখে দগ্ধ মন লৈ সি মধুৰ বাক্য ক’লে: “নামে মই সোমশর্মা; মই ব্ৰাহ্মণ বংশজাত এক ভ্ৰমণশীল তপস্বী (চৰক)।”

Verse 82

प्रवर्तमाने यज्ञे तु कदाचिद्दैवयोगतः ॥ उदरे जातशूलोऽहं तेन पञ्चत्वमागतः ॥

যজ্ঞ চলি থাকোঁতে, কেতিয়াবা দৈৱযোগত মোৰ উদৰত তীব্ৰ শূলবেদনা উঠিল; সেই কাৰণেই মই মৃত্যুপ্ৰাপ্ত হ’লোঁ।

Verse 83

अथ पञ्चमहाराात्रे ह्यसमाप्ते क्रतौ तथा ॥ अस्य यज्ञस्य दोषेण मातङ्ग शृणु मे वचः ॥

তাৰ পাছত পঞ্চম ৰাত্ৰিত, যজ্ঞ-ক্ৰিয়া এতিয়াও অসমাপ্ত থাকোঁতে, এই যজ্ঞৰ দোষৰ কাৰণে—হে মাতঙ্গ—মোৰ বাক্য শুনা।

Verse 84

राक्षसत्वमनुप्राप्तस्तेन दुष्टेन कर्मणा ॥ मन्त्रहीनं मया तत्र स्वरहीनं च तत्कृतम् ॥

সেই দুষ্ট কৰ্মৰ ফলত মই ৰাক্ষসত্ব লাভ কৰিলোঁ। তাত মই যি কৰিলোঁ সেয়া মন্ত্ৰবিহীন আৰু স্বৰ-উচ্চাৰণবিহীনো আছিল।

Verse 85

मोचयस्वाधमं पापाद्विष्णुगीतॆन सत्वरम् ॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः ॥

“বিষ্ণু-গীতেৰে সত্ত্বৰাই মোক—এই অধমক—পাপৰ পৰা মুক্ত কৰা।” ব্ৰহ্ম-ৰাক্ষসৰ বাক্য শুনি, শ্বপাক জনে, ব্ৰতত দৃঢ় হৈ, (উত্তৰ দিবলৈ প্ৰস্তুত হ’ল)।

Verse 86

सूत्रहीनं तथा तत्र प्राग्वंशादि कृतं मया ॥ परिमाणं च रूपं च मया तत्रोपलक्षितम् ॥

তাত মই প্ৰাগ্বংশ আদি গঠনসমূহো যথাযথ সূত্ৰ/ডোৰী নোহোৱাকৈ কৰিলোঁ; আৰু তাতেই মই পৰিমাপ আৰু ৰূপ (ভুলকৈ) নিৰ্ণয় কৰিলোঁ।

Verse 87

कृतस्य तस्य दोषेण योनिं प्राप्तोऽस्मि राक्षसीम् ॥ स्वगीतफलदानेन निस्तारयितुमर्हसि ॥

সেই কৰা কাৰ্যৰ দোষৰ কাৰণে মই ৰাক্ষসী যোনি লাভ কৰিছোঁ। তোমাৰ নিজৰ গীতৰ ফল দান কৰি মোক এই অৱস্থাৰ পৰা পাৰ কৰাবলৈ তুমি যোগ্য।

Verse 88

बाढमित्येव तद्वाक्यं राक्षसं प्राब्रवीत्तदा ॥ एतस्य मम गीतस्य सुस्वरस्य फलं तु यत्

তেতিয়া তেওঁ ৰাক্ষসক ক’লে, “বাঢম—এনেকৈয়ে হওক,” আৰু পুনৰ ক’লে: “এতিয়া মোৰ এই সুমধুৰ সুৰে গোৱা গীতৰ যি ফল—”

Verse 89

ददामि राक्षस त्वं चेन्मुच्यसे शुद्धमानसः ॥ यस्तु गायति संयुक्तं गीतकं विष्णुसन्निधौ

“হে ৰাক্ষস, মই এই দান দিম, যদি তুমি শুদ্ধ মন লৈ মুক্ত হওঁ। কিন্তু যি কোনোবাই বিষ্ণুৰ সন্নিধানত সুশৃঙ্খল গীত গায়—”

Verse 90

स तारयति दुर्गाणीत्युक्त्वा तद्दत्तवान् फलम् ॥ एवं तस्मात्फलं प्राप्य श्वपाकाद्राक्षसस्तदा

“সেইজনেই তেওঁ দুৰ্গতি-দুৰ্গমতা পাৰ কৰায়,” বুলি কৈ তেওঁ প্ৰতিশ্ৰুত ফল দান কৰিলে। এইদৰে সেই ফল লাভ কৰি, তেতিয়া সেই ৰাক্ষস—যি আগতে শ্বপাক সদৃশ নিন্দিত অৱস্থাত আছিল—সেই সময়ত…

Verse 91

कृत्वा सुविपुलं कर्म स ब्रह्मत्वमुपागतः ॥ एतद्गीतफलं देवि प्राप्नोति मनुजो भुवि

অতি মহান কৰ্ম সম্পাদন কৰি তেওঁ ব্ৰহ্মত্ব অৱস্থালৈ উপনীত হ’ল। হে দেবী, এই গীতৰ ফল এনে যে মানুহে পৃথিৱীতেই ইয়াক লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 92

मह्यं जागरतो भद्रे गीयमानं मनस्विनि ॥ यस्तु गायति सुश्रोणि कौमुदीं द्वादशीं प्रति

“হে ভদ্ৰে, মই জাগৰণ কৰি থাকোঁতে, হে মনস্বিনী—হে সুশ্ৰোণি, যি কোনোবাই কৌমুদী ঋতুৰ দ্বাদশীত গায়—”

Verse 93

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ यस्तु गायति गीतानि मम जागरणे सदा

সকলো আসক্তি আৰু সঙ্গ ত্যাগ কৰি সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে। আৰু যি মোৰ জাগৰণত সদায় গীত-ভজন গায়—

Verse 94

सर्वसङ्गात्प्रमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥ एतत्ते कथितं देवि गायनस्य फलं महत्

সকলো সঙ্গৰ পৰা মুক্ত হৈ সি নিশ্চয় মোৰ লোকলৈ গমন কৰে। হে দেবী, গায়নৰ মহৎ ফল এইদৰে তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 95

यस्य गीतस्य शब्देन तरेत्संसारसागरम् ॥ वादित्रस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

যাৰ গীতৰ শব্দে সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হ’ব পৰা যায়। এতিয়া মই বাদ্যযন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ/পুণ্য ক’ম; হে বসুন্ধৰা, সেয়া শুনা।

Verse 96

प्राप्तवान्मानुषो येन देवेभ्यः सबलां स्वयम् ॥ शम्पातालप्रयोगेण सन्निपातेन वा पुनः

যাৰ দ্বাৰা এজন মানুহে নিজেই দেৱতাসকলৰ পৰা ‘সবলā’ (সমৃদ্ধ দান/গাই) লাভ কৰিছে। সেয়া ‘শম্পাতাল’ প্ৰয়োগে হওক বা পুনৰ ‘সন্নিপাত’ (সমূহ সমাবেশ) দ্বাৰাই হওক।

Verse 97

नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च ॥ कुबेरभवनं गत्वा मोदते वै यदृच्छया

নৱ হাজাৰ বছৰ আৰু নৱ শ বছৰো, কুবেৰাৰ ভৱনলৈ গৈ সি নিশ্চয় আনন্দ কৰে, যেন সৌভাগ্যবশতঃ।

Verse 98

कुबेरभवनाद्भ्रष्टः स्वच्छन्दगमनालयः॥ शम्यादितालसंपातैर्मम लोकं स गच्छति॥

কুবেৰাৰ ভৱনৰ পৰা পতিত হ’লেও, যাৰ বাসস্থান স্বেচ্ছা-গমনৰ উপযোগী—শ্যাম্যা আদি তালৰ আঘাতে সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 99

नृत्यमानस्य वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे। मानवो येन गच्छेत् तु छित्त्वा संसारबन्धनम्॥

নৃত্যকাৰীৰ ফল মই ক’ম; শুনা, হে বসুন্ধৰা—যাৰ দ্বাৰা মানুহে সংসাৰৰ বন্ধন ছিন্ন কৰি আগবাঢ়িব পাৰে।

Verse 100

फलं प्राप्नोति सुश्रोणि मम कर्मपरायणः॥ रूपवान् गुणवान् शूरः शीलवान् सत्पथे स्थितः॥

হে সুশ্ৰোণি, মোৰ কাৰ্যত পৰায়ণ জনে ফল লাভ কৰে; সি ৰূপৱান, গুণৱান, শূৰ, শীলৱান আৰু সৎপথত স্থিত হয়।

Verse 101

मद्भक्तश्चैव जायेत संसारपरिमोचितः॥ यस्तु जागरितो नित्यं गीतवाद्येन नर्तकः॥

আৰু সি মোৰ ভক্ত ৰূপে জন্ম লয়, সংসাৰৰ পৰা মুক্ত—বিশেষকৈ সেই নর্তক, যি গীত-বাদ্যসহ সদা জাগ্ৰত থাকে।

Verse 102

जम्बूद्वीपं समासाद्य राजराजस्तु जायते॥ सर्वकर्मसमायुक्तो रक्षिता वै महीपतिः॥

জম্বূদ্বীপত উপনীত হৈ সি ৰাজাৰাজ ৰূপে জন্ম লয়; সকলো কৰ্মত সক্ষম, নিশ্চয়েই ৰক্ষক, পৃথিৱীৰ অধিপতি।

Verse 103

मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः॥ उपहार्याणि पुष्पाणि मम कर्मपरायणः॥

সেইজন মোৰ ভক্ত হৈ জন্ম লয় আৰু মোৰ বাবে কৰা কৰ্মত পৰায়ণ থাকে; অৰ্ঘ্যযোগ্য পুষ্পসমূহ অৰ্ঘ্য ৰূপে অৰ্পণ কৰে—পুনৰো মোৰ কৰ্মত নিৱিষ্ট থাকে।

Verse 104

यो मामुपनयेद्भूमे मम कर्मपथे स्थितः॥ पुष्पाणि तत्र यावन्ति मम मूर्द्धनि धारयेत्॥

হে ভূমি! যি জন মোৰ বাবে কৰ্মপথত স্থিত হৈ মোক অৰ্ঘ্য আনে, তাত যিমান পুষ্প থাকে, সিমানেই মোৰ মূৰ্ধ্নিত স্থাপন কৰিব।

Verse 105

स कृत्वा पुष्कलं कर्म मम लोकं स गच्छति॥ एतत्ते कथितं देवि भक्तानां तु महौजसाम्॥

সেইজন প্ৰচুৰ উৎকৃষ্ট কৰ্ম কৰি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে। হে দেবী! মহৌজস্বী ভক্তসকলৰ বিষয়ে এই কথা তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 106

मम भक्तसुखार्थाय सर्वसंसारमोक्षणम्॥ य एतत्पठते भूमे कल्यमुत्थाय मानवः॥

মোৰ ভক্তসকলৰ সুখাৰ্থে—এই উপদেশ সমগ্ৰ সংসাৰবন্ধনৰ পৰা মোক্ষৰ উপায়। হে ভূমি! যি মানুহে শুভ সময়ত উঠি এইটো পাঠ কৰে…

Verse 107

स तु तारयते जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान्॥ न पठेन्मूर्खमध्ये तु पिशुनानां पुरो न च॥

সেইজন নিশ্চয় উদ্ধাৰ কৰে—দশজন পূৰ্বপুৰুষ আৰু দশজন পৰৱৰ্তীসকলক। কিন্তু মূৰ্খসকলৰ মাজত নপঢ়িব, আৰু নিন্দুকসকলৰ সন্মুখতো নহয়।

Verse 108

पठेद्भागवतानां च मध्ये मुक्तिरतात्मनाम्॥ अश्रद्दधाने क्रूरे वा न पठेद्देवले तथा॥

মুক্তিত ৰত ভক্তসকলৰ মাজত এই উপদেশ পাঠ কৰিব লাগে। কিন্তু অশ্ৰদ্ধাৱান বা নিষ্ঠুৰ ব্যক্তিৰ আগত, আৰু ইয়াত নিৰ্দিষ্ট মতে দেৱালয়ৰ পৰিসৰতও পাঠ নকৰিব।

Verse 109

मा पठेच्छास्त्रदूषाय अध्यायं वा कदाचन॥ यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोके महीयते॥

শাস্ত্ৰ দুষণকাৰীক কেতিয়াও এটা অধ্যায়ো পাঠ নকৰিব। যি পৰম সিদ্ধি কামনা কৰে, সি এনে সংযম-শৃঙ্খলাৰে মোৰ লোকত সন্মানিত হয়।

Verse 110

समीपे यदि वा दूरे गत्वा नयति गोमयम्॥ यावन्ति तत्पदान्यस्य तावद्वर्ष सहस्रकम्॥

ওচৰত হওক বা দূৰত গৈ হওক, যি নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যৰ বাবে গোবৰ বহি আনে, সি যিমান খোজ দিয়ে, সিমান হাজাৰ হাজাৰ বছৰৰ পুণ্যফল কোৱা হৈছে।

Verse 111

जातः सुविमलो भद्रे शरदीव यथा शशी॥ श्वपाकश्चापि सुश्रोणि मम चैवोपगायकः॥

হে ভদ্ৰে, সি সম্পূৰ্ণ নিৰ্মল হৈ জন্ম লয়—যেন শৰতৰ চন্দ্ৰ। হে সুশ্ৰোণি, শ্বপাকো নিশ্চয়েই মোৰ উপগায়ক-সেৱক হৈ পৰে।

Verse 112

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च॥ पुष्करद्वीपमासाद्य स्वच्छन्दगमनालयः॥

তিৰিশ হাজাৰ বছৰ আৰু তিৰিশ শত বছৰলৈ, পুষ্কৰ-দ্বীপত উপনীত হৈ, সি স্বেচ্ছামতে গমন-চলনকেই জীৱন-আবাসৰ ৰীতি কৰি তাত বাস কৰে।

Verse 113

यदीच्छेत्सिद्धिकल्यानं मङ्गलं च मम प्रियम्॥ धर्माणां परमो धर्मः क्रियाणां परमा क्रिया॥

যদি কোনো জনে সিদ্ধি, কল্যাণ আৰু মঙ্গল—যি মোৰ প্ৰিয়—ইচ্ছা কৰে, তেন্তে এইটো ধৰ্মসমূহৰ মাজত পৰম ধৰ্ম আৰু ক্ৰিয়াসমূহৰ মাজত পৰম ক্ৰিয়া।

Verse 114

तावद्वर्षशतान्याशु स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः शाकद्वीपं स गच्छति॥

সেইজন অতি শীঘ্ৰে স্বৰ্গলোকে শত শত বছৰলৈ সন্মানিত হয়। স্বৰ্গলোকৰ পৰা পতিত হৈ পাছত সি শাকদ্বীপলৈ গমন কৰে।

Verse 115

सूत उवाच॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माधवस्य यशस्विनी॥ कृताञ्जलिपुटा भूयः प्रत्युवाच वसुन्धरा॥

সূতে ক’লে: মাধৱৰ সেই বাক্য শুনি যশস্বিনী বসুন্ধৰা, কৰযোৰ কৰি পুনৰ উত্তৰ দিলে; পৃথিৱীয়ে প্ৰত্যুত্তৰ ক’লে।

Verse 116

तृप्तिं यास्यामि परमां विधात्रा विहितां मम॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाको गीतलालसः॥

“বিধাতাই মোৰ বাবে বিধান কৰা পৰম তৃপ্তি মই লাভ কৰিম।” ব্ৰহ্মৰক্ষসৰ বাক্য শুনি, গীতৰ প্ৰতি লালসিত শ্বপাকজনে (পৰৱৰ্তী কাহিনীত) প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিলে।

Verse 117

सत्येन पुनरेष्यामि मन्यसे यदि मुञ्च माम्॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं लोकाः सत्ये प्रतिष्ठिताः॥

“সত্যৰ বলত মই পুনৰ ঘূৰি আহিম; যদি তুমি মানা, তেন্তে মোক মুক্ত কৰা। সমগ্ৰ জগত সত্যমূল; লোকসমূহ সত্যতেই প্ৰতিষ্ঠিত।”

Verse 118

नमो नारायणायेति श्वपाकः परिवर्त्तते॥ ततस्त्वरितमागत्य पुमांस्तस्याग्रतः स्थितः॥

“নমো নাৰায়ণায়” বুলি উচ্চাৰি শ্বপাক (অন্ত্যজ) ঘূৰি চালে। তাৰ পাছত তৎক্ষণাৎ আহি এজন পুৰুষ তাৰ সন্মুখত থিয় হ’ল।

Verse 119

एवमुक्त्वा श्वपाकोऽपि नित्यं सत्यव्रते स्थितः॥ राक्षसं समनुप्राप्तस्तमुवाचाथ पूजयन्॥

এইদৰে কৈ শ্বপাকো, যি সদায় সত্যব্ৰতত অটল আছিল, ৰাক্ষসৰ ওচৰলৈ গৈ সন্মানসহ পূজা কৰি তাক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 120

ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः प्रत्युवाच ह॥ मनोऽज्ञातमिदं वाक्यं ब्रह्मरक्षो निभाषसे॥

ব্ৰহ্মৰাক্ষসৰ বাক্য শুনি শ্বপাকে উত্তৰ দিলে: “হে ব্ৰহ্মৰাক্ষস, তুমি যি কথা কোৱা, সেয়া মোৰ বোধৰ অগোচৰ।”

Verse 121

सूत्रमन्त्रपरिभ्रष्टो यज्ञकर्मसु निष्ठितः॥ ततोऽहं याजयाम्यज्ञान् लोभमोहप्रपीडितः॥

সূত্ৰ-মন্ত্ৰৰ পৰা বিচ্যুত হৈও মই যজ্ঞকৰ্মত লাগি থাকোঁ। তাৰ পাছত লোভ-মোহে পীড়িত হৈ মই অজ্ঞ লোকক যজ্ঞ কৰোৱাওঁ।