Adhyaya 121: Avoidance of Rebirth in the Womb: Ethical Conduct and the Prevention of Degraded Rebirth

Verse 1

अथ जन्माभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन गर्भं न गच्छेत तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ कथयिष्यामि ते ह्येवं सर्वधर्मविनिश्चयम् ॥

এতিয়া জন্মাভাৱ (পুনর্জন্ম-নিবৃত্তি)ৰ বিষয়। শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হে বসুন্ধৰে, শুনা—যাৰ দ্বাৰা পুনৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ নহয়; মই তোমাক এইদৰে সকলো ধৰ্মৰ নিৰ্ণায়ক সিদ্ধান্ত ক’ব।

Verse 2

कृत्वापि विपुलं कर्म आत्मानं न प्रशंसति ॥ करोति बहुकर्माणि शुद्धेनैवान्तरात्मना ॥

বহু পৰিমাণ কৰ্ম কৰি থাকিলেও সি নিজকে প্ৰশংসা নকৰে; শুদ্ধ অন্তৰাত্মাৰে সি নানাবিধ কৰ্ম সম্পাদন কৰে।

Verse 3

कृत्वा तु मम कर्माणि समर्थोऽनुग्रहे रतः ॥ कार्याकार्ये विजानाति सर्वधर्मेषु निष्ठितः ॥

মোৰে উপদেশ দিয়া কৰ্মসমূহ সম্পাদন কৰিলে মানুহ সক্ষম হয় আৰু অনুগ্ৰহময় আচৰণত ৰত থাকে; সকলো ধৰ্মত নিষ্ঠিত হৈ কি কৰণীয় আৰু কি অকৰণীয় সেয়া বিবেচনা কৰে।

Verse 4

शीतोष्णवातवर्षादिक्षुत्पिपासासहश्च यः ॥ यो दरिद्रो निरालस्यः सत्यवागनसूयकः ॥

যি শীত-উষ্ণ, বতাহ-বৰষুণ, আৰু তদুপৰি ক্ষুধা-পিপাসা সহ্য কৰে; যি দৰিদ্ৰ হ’লেও অলস নহয়; যাৰ বাক্য সত্য আৰু যি ঈৰ্ষামুক্ত—

Verse 5

स्वदारनिरतो नित्यं परदारविवर्जकः ॥ सत्यवादी विशुद्धात्मा नित्यं च भगवत्प्रियः ॥

যি সদায় নিজৰ পত্নীত ৰত থাকে আৰু পৰস্ত্ৰী পৰিহাৰ কৰে; যি সত্যবাদী, বিশুদ্ধচিত্ত, আৰু সদায় ভগৱানৰ প্ৰিয়—

Verse 6

संविभाज्य विशेषज्ञो नित्यं ब्राह्मणवत्सलः ॥ प्रियभाषी द्विजानां च मम कर्मपरायणः ॥

যি ভাগ-বতৰা কৰি দান কৰে, আচাৰ-বিচাৰত নিপুণ, আৰু সদায় ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি স্নেহশীল; যি দ্বিজসকলৰ সৈতে মধুৰভাষী আৰু মোৰ কৰ্মত পৰায়ণ—

Verse 7

कुयोनिं तु न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

এনে ব্যক্তি কুয়োনিত (অশুভ জন্মত) নাযায়; সি মোৰ লোক প্ৰাপ্ত কৰে। আৰু আনো তোমাক ক’ম—শুনা, হে বসুন্ধৰা।

Verse 8

यो वियोनिं न गच्छेत मम कर्मपरायणः ॥ जीवहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहितः शुचिः

যি মোৰ নিৰ্ধাৰিত কৰ্ম-ধৰ্মত পৰায়ণ হৈ অশুভ যোনিলৈ নাযায়; যি জীৱহিংসাৰ পৰা নিবৃত্ত, সকলো ভূতৰ হিতকাৰী আৰু শুচি।

Verse 9

सर्वत्र समतायुक्तः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥ बाल्ये स्थितोऽपि वयसि क्षान्तो दान्तः शुभे रतः

যি সৰ্বত্র সমতাযুক্ত—মাটি-ঢেলা, শিল আৰু সোণক একে দৃষ্টিতে দেখে; বয়স বাঢ়িলেও শিশুসুলভ সৰলতাত স্থিত থাকে; ক্ষমাশীল, দমিত আৰু শুভত ৰত।

Verse 10

व्यलीकाद्विनिवृत्तो यस्तथ्येतिकृतनिश्चयः ॥ नित्यं च वृत्तिमान्कश्चित्परोक्षेऽपि न चाक्षिपेत्

যি ছল-কপটৰ পৰা নিবৃত্ত আৰু সত্যৰ বাবে দৃঢ় সংকল্প কৰিছে; আৰু যি সদায় সদাচাৰী হৈ, পৰোক্ষতেও কাকো নিন্দা নকৰে।

Verse 11

ऋतुकालेऽपि गच्छेद्यः अपत्यार्थे स्वकां स्त्रियम् ॥ ईदृशास्तु नरा भद्रे मम कर्मपरायणाः

যি নিজৰ পত্নীৰ ওচৰলৈ কেৱল ঋতুকালত, আৰু সন্তান-উদ্দেশ্যে যায়—হে ভদ্ৰে, তেনে নৰ মোৰ নিৰ্ধাৰিত কৰ্ম-ধৰ্মত পৰায়ণ।

Verse 12

ते वियोनिं न गच्छन्ति मम गच्छन्ति सुन्दरी ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

হে সুন্দৰী, তেওঁলোকে অশুভ যোনিলৈ নাযায়; মোৰেই প্ৰাপ্তি লাভ কৰে। এতিয়া মই পুনৰ আন কথা ক’ম—হে বসুন্ধৰা (পৃথিৱী), সেয়া শুনা।

Verse 13

पुरुषाणां प्रसन्नानां यश्च धर्मः सनातनः ॥ मनुनाप्यन्यथा दृष्टो ह्यन्यथाङ्गिरसेन च

শান্ত আৰু প্ৰসন্ন স্বভাৱৰ পুৰুষসকলৰ যি সনাতন ধৰ্ম, সেয়া মনুৱে এক প্ৰকাৰেদি দেখিছে, আৰু অঙ্গিৰসেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে।

Verse 14

शुक्रेण चान्यथा दृष्टो गौतमेनापि चान्यथा ॥ सोमेन चान्यथा दृष्टो रुद्रेणाप्यन्यथा पुनः

এই ধৰ্ম শুক্ৰে আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে, গৌতমেও আন প্ৰকাৰেদি; সোমেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে, আৰু পুনৰ ৰুদ্ৰেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে।

Verse 15

अग्निना वायुनाचैव दृष्टो धर्मोऽन्यथा धरे ॥ यमेन चान्यथा दृष्ट इन्द्रेण वरुणेन च

হে ধৰা! অগ্নি আৰু বায়ুৱে ধৰ্মক আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে; যমেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে, আৰু ইন্দ্ৰ আৰু বৰুণেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে।

Verse 16

कुबेरॆणान्यथा दृष्टः शाण्डिल्येनापि चान्यथा ॥ पुलस्त्येनान्यथा दृष्ट आदित्येनापि चान्यथा

এই ধৰ্ম কুবেৰেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে, আৰু শাণ্ডিল্যেও আন প্ৰকাৰেদি; পুলস্ত্যেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে, আৰু আদিত্যেও আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে।

Verse 17

पितृभिश्चान्यथा दृष्टो ह्यन्यथापि स्वयम्भुवा ॥ आत्मनात्मनि धर्मेण ये नरा निश्चितव्रताः

পিতৃসকলেও ইয়াক আন প্ৰকাৰেদি দেখিছে, আৰু স্বয়ম্ভূ (স্বয়ং-উৎপন্ন)য়েও আন প্ৰকাৰেদি। যিসকল নৰ নিশ্চিত ব্ৰতধাৰী, তেওঁলোকে আত্মাই আত্মাৰ ভিতৰত ধৰ্মৰ দ্বাৰাই স্থিৰ হৈ থাকে।

Verse 18

न निन्देद्धर्मकार्याणि आत्मधर्मपथे स्थितः ॥ एभिर्गुणैः समायुक्तो मम कर्माणि कारयेत् ॥

নিজ ধৰ্মৰ পথত স্থিত হৈ ধৰ্মকাৰ্যসমূহক নিন্দা নকৰিব। এই গুণসমূহেৰে সমন্বিত হৈ মোৰ আদিষ্ট কৰ্মসমূহ সম্পাদন কৰিব।

Verse 19

वियोनिं स न गच्छेत मम लोकाय गच्छति ॥ पुनरन्यत्तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्वेह माधवि ॥

সেয়া নীচ যোনিত নাযায়; সি মোৰ লোকলৈ যায়। পুনৰো মই আন কথা ক’ম—ইয়াতে শুনা, হে মাধৱী।

Verse 20

तरन्ति पुरुषा येन गर्भसंसारसागरम् ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा लोभमोहविवर्जिताः ॥

ইয়াৰ দ্বাৰাই মানুহে গৰ্ভ-জন্মেৰে জড়িত সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হয়। তেওঁলোক ইন্দ্ৰিয়জয়ী, ক্ৰোধজয়ী, আৰু লোভ-মোহবিহীন।

Verse 21

आत्मोपकारका नित्यं देवातिथिगुरुप्रियाः ॥ हिंसादीनि न कुर्वन्ति मधुमांसविवर्जकाः ॥

তেওঁলোক সদায় উপকাৰী আচৰণত নিয়োজিত, দেৱতা-অতিথি-গুৰুক প্ৰিয়। তেওঁলোকে হিংসা আদি নকৰে আৰু মধু-মাংস ত্যাগ কৰে।

Verse 22

मनसा ब्राह्मणीं चैव यो गच्छेन्न कदाचन ॥ विप्राय कपिलां दद्याद्वृद्धवं सान्त्वेन पालयेत् ॥

যি মনতো কেতিয়াও ব্ৰাহ্মণী নাৰীৰ ওচৰলৈ নাযায়—সিয়ে বিদ্বান বিপ্ৰক কপিলা (তাম্ৰবৰ্ণ) গাই দান কৰিব, আৰু বৃদ্ধসকলক সান্ত্বনা সহিতে পালন-পোষণ কৰিব।

Verse 23

सर्वेषां चैव पुत्राणां न विशेषं करोति यः ॥ संक्रुद्धं ब्राह्मणं दृष्ट्वा यस्तु तत्र प्रसादयेत् ॥

যি নিজৰ সকলো পুত্ৰৰ মাজত কোনো ভেদ নকৰে; আৰু যি ক্ৰুদ্ধ ব্ৰাহ্মণক দেখি তাতেই তেওঁক প্ৰসন্ন কৰি শান্ত কৰে—

Verse 24

यः स्पृशेत्कपिलां भक्त्या कुमारिं न च दूषयेत् ॥ अग्निं न च क्रमेत्पद्भ्यां न च पुत्रेण भाषयेत् ॥

যি ভক্তিভাৱে কপিলা (তাম্ৰবৰ্ণ) গাইক স্পৰ্শ কৰে আৰু কুমাৰীজনীৰ পবিত্ৰতা নষ্ট নকৰে; যি পায়েৰে অগ্নিৰ ওপৰেদি নাযায় আৰু পুত্ৰক মধ্যস্থ কৰি কথা নকয়—

Verse 25

जलेन मेहेद्यस्तु गुरुभक्तो न जल्पकः ॥ एवं धर्मेण संयुक्तो यो नु मां प्रतिपद्यते ॥

কিন্তু যি পানীত মূত্ৰত্যাগ কৰে; (তথাপি) যি গুৰুভক্ত আৰু বাচাল নহয়—এনে ধৰ্মেৰে সংযুক্ত যি সত্যই মোক আশ্ৰয় লয়—

Verse 26

स च गर्भं न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥

আৰু সি পুনৰ গৰ্ভলৈ নাযায়; সি মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 27

शङ्खेन चान्यथा दृष्टो लिखितेनापि चान्यथा ॥ कश्यपेनान्यथा दृष्टो धर्मेणाप्यन्यथा धरे ॥

শঙ্খে এক প্ৰকাৰেদি দেখা হ’ল, আৰু লিখিত ৰূপতো আন প্ৰকাৰেদি; কশ্যপে আন প্ৰকাৰেদি দেখা হ’ল, আৰু হে ধৰা-ধাৰক! ধৰ্মেও আন প্ৰকাৰেদি।

Verse 28

नित्यं नैव विजानाति परेणापकृतं क्वचित् ॥ कर्त्तव्यं संस्मरेत्सर्वं मम सत्यं च जल्पति

মানুহে কেতিয়াও আনৰ কৰা অপকাৰ গণনা নকৰে; যি কৰ্তব্য তাকেই স্মৰণ কৰি, নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা স্বৰূপে সদায় সত্য কথা ক’ব লাগে।

Verse 29

स्वकं पालयते धर्मं स्वमतेनैव भाषितम् ॥ परवादं न कुर्वीत सर्वधर्मेषु निश्चितम्

নিজ বোধ অনুসাৰে উচ্চাৰিত নিজৰ ধৰ্মকেই পালন কৰিব লাগে; আনৰ নিন্দা-বাদ নকৰিব—এই নিয়ম সকলো ধৰ্মাচৰণত স্থিৰ।