Adhyaya 115: The Arising of Diverse Dharmas: Devotional Observances and Varṇa-Based Duties

Verse 1

अथ विविधधर्मोत्पत्तिः ॥ ततो महीवचः श्रुत्वा देवो नारायणोऽब्रवीत् ॥ कथयिष्यामि ते देवि कर्म स्वर्गसुखावहम्

এতিয়া নানাবিধ ধৰ্মৰ উৎপত্তি। তাৰ পাছত মহী (পৃথিৱী)ৰ বাক্য শুনি দেৱ নাৰায়ণে ক’লে: “হে দেবি, মই তোমাক স্বৰ্গসুখ প্ৰদানকাৰী কৰ্ম ক’ম।”

Verse 2

यत्त्वया पृच्छ्यते देवि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ स्थितिं सत्तां तु मर्त्यानां भक्त्या ये च व्यवस्थिताः

হে দেবী, তুমি যি সুধিছা, হে বসুন্ধৰা, সেয়া শুনা। মই মৰ্ত্যলোকীয়সকলৰ অৱস্থা আৰু সত্তা, আৰু ভক্তিত স্থিত লোকসকলৰ কথাও ক’ম।

Verse 3

नाहं दानसहस्रेण नाहं यज्ञशतैरपि ॥ तुष्यामि न तु वित्तेन ये नराः स्वल्पचेतसः

মই হাজাৰ দানেও তুষ্ট নহওঁ, শত যজ্ঞেও নহওঁ; ধন-সম্পদেও নহওঁ—যি স্বল্পবুদ্ধিৰ লোকসকলে অনুসৰণ কৰে।

Verse 4

एकचित्तं समाधाय यो मां जानाति माधवि ॥ नित्यं तुष्यामि तस्याहं पुरुषं बहुदोषकम्

হে মাধৱী, যি একাগ্ৰচিত্তে মন স্থিৰ কৰি মোক জানে, মই সেই ব্যক্তিত সদায় তুষ্ট থাকোঁ—যদিও তাত বহু দোষ থাকে।

Verse 5

यच्च पृच्छसि मां भद्रे कर्म स्वर्गसुखावहम् ॥ तच्छृणुष्व वरारोहॆ गदतो मे शुचिस्मिते

হে ভদ্ৰে, তুমি যি মোক সুধিছা—স্বৰ্গসুখ আনে এনে কৰ্মৰ বিষয়ে—সেয়া শুনা। হে সুন্দৰ নিতম্বিনী, হে শুচি-স্মিতে, মই কোৱা কথা শুনা।

Verse 6

ये नमस्यति मां नित्यं पुरुषा बहुचेतसः ॥ अर्द्धरात्रेऽन्धकारे च मध्याह्ने वापराह्णके

যিসকল পুৰুষ বহু-চিত্ত হ’লেও মোক নিত্য নমস্কাৰ কৰে—অৰ্ধৰাত্ৰিৰ অন্ধকাৰত, বা মধ্যাহ্নত, বা অপৰাহ্ণ সময়ত।

Verse 7

यस्य चित्तं न नश्येत मम भक्तिव्यवस्थितम् ॥ द्वादश्यामुपवासं तु यः कुर्यान्मम तत्परः ॥

যাৰ চিত্ত মোৰ ভক্তিত দৃঢ়ভাৱে স্থিত হৈ কেতিয়াও নঢলে—সেইজন মোৰ প্ৰতি তৎপৰ ভক্তে যদি দ্বাদশীত উপবাস কৰে।

Verse 8

ते मामेव प्रपश्यन्ति मयि भक्तिपरायणाः ॥ लब्धचेतो गुणज्ञश्च नरो भक्तिव्यवस्थितः ॥

যিসকল একাগ্ৰ ভক্তিত মোৰ প্ৰতি পৰায়ণ, তেওঁলোকে কেৱল মোকেই দৰ্শন কৰে; ভক্তিত স্থিত নৰৰ চিত্ত স্থিৰ হয় আৰু গুণ-বিবেচনাত নিপুণ হয়।

Verse 9

इच्छया अपि भवेद्भद्रे स्वर्गे वसति सुन्दरि ॥ स्वल्पकेन न गम्यन्ते दुष्प्राप्योऽहं वरानने ॥

কেৱল ইচ্ছামাত্ৰে, হে ভদ্ৰে—হে সুন্দৰি—স্বৰ্গত বাস লাভ হ’ব পাৰে; কিন্তু তুচ্ছ উপায়ে মোক পোৱা নাযায়, হে সুমুখী, কিয়নো মই দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 10

द्वादश्यामुपवासं तु ये च कुर्वन्ति ते नराः ॥ तेषामेव प्रपश्यन्ति मम भक्तिपरायणाः ॥

যিসকল নৰে দ্বাদশীত নিশ্চয় উপবাস কৰে—সেইসকল মোৰ ভক্তিপৰায়ণ ভক্ত; কেৱল তেওঁলোকৰ বাবেই (মোৰ) দৰ্শন হয়।

Verse 11

कृत्वा चैवोपवासं प्रगृह्य चैव जलाञ्जलिम् ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा आदित्यं चावलोकयेत् ॥

আৰু উপবাস সম্পন্ন কৰি, জলাঞ্জলি লৈ, ‘নমো নারায়ণ’ বুলি উচ্চাৰণ কৰি, আদিত্য (সূৰ্য) দৰ্শন কৰিব লাগে।

Verse 12

यावन्तो बिन्दवः किञ्चित्पतन्त्येवाञ्जलेर्जलात् ॥ तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥

অঞ্জলিত থকা জলৰ পৰা যিমানেই সৰু সৰু বিন্দু পৰে, সিমানেই সহস্ৰ সহস্ৰ বছৰ স্বৰ্গলোকত মানুহে সন্মান আৰু মহিমা লাভ কৰে।

Verse 13

अथ चैव तु द्वादश्यां पुरुषा धर्मवादकाः ॥ विधिना च प्रयत्नेन ये मां कुर्वन्ति मानुषाः ॥

আৰু তদুপৰি, দ্বাদশীত ধৰ্মবক্তা সেই সকল ব্যক্তি—যিসকলে মানৱ হৈ বিধি অনুসাৰে আৰু প্ৰচেষ্টাৰে মোক পূজা কৰে—

Verse 14

पाण्डुरैश्चैव पुष्पैश्च मृष्टैर्धूपैस्तु धूपयेत् ॥ यो मे धारयते भूमौ तस्यापि शृणु या गतिः ॥

পাণ্ডুৰ (শ্বেত) ফুলেৰে আৰু সুগন্ধি ধূপেৰে ধূপ দিয়া উচিত। আৰু যিয়ে মোৰ প্ৰতিমা বা চিহ্ন ভূমিত স্থাপন/সমৰ্থন কৰে, তাৰো গতি কি হয় সেয়া শুনা।

Verse 15

दत्त्वा शिरसि पुष्पाणि इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ हृदि कृत्वा तु मन्त्रांश्च शुक्लाम्बरधरो धरे ॥

মূৰত ফুল ৰাখি এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব। আৰু মন্ত্ৰসমূহ হৃদয়ত স্থাপন কৰি, শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, আচাৰ/ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিব।

Verse 16

सुमान्यः सुमना गृह्य प्रीयतां भगवान्हरिः ॥

সুন্দৰ ফুল লৈ, শান্তচিত্তে: “ভগৱান হৰি প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 17

नमोऽस्तु विष्णवे व्यक्ताव्यक्तगन्धिगन्धान्सुगन्धान्वा गृह्ण गृह्ण नमो भगवते विष्णवे ॥ अनेन मन्त्रेण गन्धं दद्यात् ॥ श्रुत्वा प्रत्यागतमाधारसवनं पतये भवं प्रविष्टं मे धूप धूपनं गृह्णातु मे भगवाञ्च्युतः ॥ अनेन मन्त्रेण धूपं दद्यात् ॥

বিষ্ণৱলৈ নমস্কাৰ—প্ৰকাশিত বা অপ্ৰকাশিত, সুগন্ধি বা অসুগন্ধি, সকলো গন্ধ গ্ৰহণ কৰক, গ্ৰহণ কৰক; ভগৱান বিষ্ণৱলৈ নমো। এই মন্ত্ৰেৰে গন্ধ (ইতৰ) অৰ্পণ কৰিব। বিধি শুনি আৰু যজ্ঞৰ আধাৰ-স্থানলৈ উভতি আহি, পতি (স্বামী)ৰ হিতৰ বাবে এই অৰ্পণত প্ৰৱিষ্ট মোৰ ধূপ-ধূপন ভগৱান অচ্যুত গ্ৰহণ কৰক। এই মন্ত্ৰেৰে ধূপ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 18

श्रुत्वा चैवं च शास्त्राणि यो मामेव तु कारयेत् ॥ मम लोकं च गच्छेत जायेतैव चतुर्भुजः ॥

এইদৰে শাস্ত্ৰৰ উপদেশ শুনি যি কোনোবাই কেৱল মোৰ নামত এই বিধানসমূহ কৰোৱায়, সি মোৰ লোকলৈ যায় আৰু নিশ্চয়েই চাৰিভুজ ৰূপে জন্ম লাভ কৰে।

Verse 19

श्यामाकं स्वस्तिकं चैव गोधूमं मुद्गकं तथा ॥ शालयस्तु यवाश्चैव तथा नीवारकाङ्गुकाः ॥

শ্যামাক মিলেট, স্বস্তিক-শস্য, গোধূম (গম) আৰু মুদ্গ (সেউজীয়া মুগ); তদুপৰি ধানৰ প্ৰকাৰসমূহ, যৱ (যৱ) আৰু নীৱাৰ বনৰীয়া ধান, লগতে অঙ্গুকা শস্য।

Verse 20

एतानि यस्तु भुञ्जीत मम कर्मपरायणः ॥ शङ्खं चक्रं लाङ्गलं च मुसलं स च पश्यति ॥

কিন্তু যি কোনোবাই এই শস্যসমূহ ভোজন কৰে, মোৰ দ্বাৰা বিধেয় কৰ্মত নিষ্ঠাবান হৈ, সি শঙ্খ, চক্ৰ, লাঙল আৰু মুসল দর্শন কৰে।

Verse 21

ब्राह्मणस्य तु वक्ष्यामि शृणु कर्म वसुन्धरे ॥ यानि कर्माणि कुर्वीत मम भक्तिपरायणः ॥

এতিয়া মই ব্ৰাহ্মণৰ কৰ্তব্যসমূহ ক’ম; শুনা, হে বসুন্ধৰা: যি কৰ্মসমূহ মোৰ প্ৰতি ভক্তিত পৰায়ণ জনে কৰিব লাগে।

Verse 22

षट्कर्मनिरतो भूत्वा अहङ्कारविवर्जितः ॥ लाभालाभं परित्यज्य भिक्षाहारो जितेन्द्रियः ॥

ষড়কৰ্মত নিবিষ্ট হৈ, অহংকাৰবিহীন; লাভ-লোকচানৰ চিন্তা ত্যাগ কৰি, ভিক্ষা-আহাৰে জীৱন ধাৰে আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ সংযত ৰাখে।

Verse 23

मम कर्मसमायुक्तः पैशुन्येन विवर्जितः ॥ शास्त्रानुसारिमध्यस्थो नवृद्धशिशुचेतनः ॥

মোৰে কোৱা কৰ্মাচৰণত যুক্ত, নিন্দা-চুগলিৰ পৰা মুক্ত; শাস্ত্ৰানুসাৰী হৈ মধ্যস্থ থাকে আৰু শিশু-বৰ্ধক্যৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল হয়।

Verse 24

एतद्वै ब्रह्मणः कर्म एकचित्तो जितेन्द्रियः ॥ इष्टापूर्तं च कुरुते स मामेति वसुन्धरे ॥

হে বসুন্ধৰা! এইয়েই ব্ৰাহ্মণৰ কৰ্তব্য: একাগ্ৰচিত্ত, সংযত ইন্দ্ৰিয়সহ, ইষ্ট আৰু পূৰ্ত—যজ্ঞ আৰু লোকহিত পুণ্যকৰ্ম—সম্পাদন কৰে; সি মোৰ ওচৰলৈ আহে।

Verse 25

क्षत्रियाणां प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम् ॥ यानि कर्माणि कुर्वीत क्षत्रियो मध्यसंस्थितः ॥

মোৰে কোৱা কৰ্মপথত স্থিত ক্ষত্ৰিয়সকলৰ কৰ্তব্য মই ক’ম; মধ্যস্থ অৱস্থাত থকা ক্ষত্ৰিয়ে কোন কোন কৰ্ম কৰা উচিত, সেয়া বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 26

दानशूरश्च कर्मज्ञो यज्ञेषु कुशलः शुचिः ॥ मम कर्मसु मेधावी अहङ्कारविवर्जितः ॥

দানত বীৰ, কৰ্মধৰ্মত জ্ঞানী, যজ্ঞত নিপুণ আৰু শুচি; মোৰে কোৱা কৰ্মাচৰণত মেধাৱী আৰু অহংকাৰবিহীন হয়।

Verse 27

अल्पभाषी गुणज्ञश्च नित्यं भागवतप्रियः ॥ गुरुविद्योऽनसूयश्च निन्द्यकर्मविवर्जितः ॥

সি অলপ কথা কয়, গুণ চিনে, আৰু সদায় ভাগৱতৰ ভক্তসকলক প্ৰিয় জানে; গুৰু আৰু বিদ্যাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাত শিক্ষিত, ঈৰ্ষামুক্ত, আৰু নিন্দনীয় কৰ্ম পৰিহাৰ কৰে।

Verse 28

भजते मम यो नित्यं मम लोकाय गच्छति ॥ वैश्यानां तु प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम् ॥

যি জনে মোক সদায় ভজনা কৰে, সি মোৰ লোকলৈ যায়। এতিয়া মই বৈশ্যসকলৰ কৰ্তব্য ক’ম—যিসকলে মোৰ বাবে বিধান কৰা কৰ্মত স্থিৰ থাকে।

Verse 29

यानि कर्माणि कुरुते मम भक्तिपथे स्थितः ॥ एतैर्गुणैः स्वधर्मेण लाभालाभविवर्जितः ॥

মোৰ ভক্তিপথত স্থিত হৈ সি যি যি কৰ্ম কৰে; এই গুণসমূহ আৰু নিজৰ স্বধৰ্মেৰে যুক্ত হৈ, লাভ-অলাভৰ আসক্তিৰ পৰা মুক্ত থাকে।

Verse 30

ऋतुकालाभिगामी च शान्तात्मा मोहवर्जितः ॥ शुचिर्दक्षो निराहारो मम कर्मरतः सदा ॥

সি কেৱল উপযুক্ত ঋতুকালত দাম্পত্য-সম্বন্ধলৈ যায়; মনত শান্ত আৰু মোহমুক্ত; শুচি, দক্ষ, আহাৰত সংযমী, আৰু সদায় মোৰ বাবে বিধান কৰা কৰ্মত ৰত থাকে।

Verse 31

गुरुसम्पूजको नित्यं युक्तो भक्तानुवत्सलः ॥ वैश्योऽप्येवं सुसंयुक्तो यस्तु कर्माणि कारयेत् ॥

যি জনে সদায় গুৰুৰ পূজা কৰে, সংযমী আৰু ভক্তসকলৰ প্ৰতি স্নেহশীল—এনে সুসংযুক্ত বৈশ্যও, যি বিধান কৰা কৰ্মসমূহ কৰোৱায়, সি যোগ্য।

Verse 32

तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ अथ शूद्रस्य वक्ष्यामि कर्माणि शृणु माधवि ॥

মই তাক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ, আৰু সিও মোক ত্যাগ নকৰে। এতিয়া মই শূদ্ৰৰ কৰ্তব্যসমূহ বৰ্ণনা কৰিম; হে মাধৱী, শুনা।

Verse 33

कर्माणि यानि कृत्वा ह शूद्रो मह्यं व्यवस्थितः ॥ दम्पती मम भक्तौ यो मम कर्म परायणौ ॥

যি যি কৰ্ম সম্পাদন কৰি শূদ্ৰ মোৰ প্ৰতি দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। যি দম্পতি মোৰ ভক্তিত নিবদ্ধ আৰু মোৰ নিৰ্দিষ্ট কৰ্মত পৰায়ণ—

Verse 34

उभौ भागवतौ भक्तौ मद्भक्तौ कर्मनिष्ठितौ ॥ देशकालौ च वानीतौ रजसा तमसोज्झितौ ॥

উভয়েই ভাগৱতৰ ভক্ত—মোৰ ভক্ত—কৰ্মত অচল নিষ্ঠাৱান; আৰু দেশ-কালৰ আচৰণত সুপথে চালিত, ৰজস আৰু তমস ত্যাগ কৰা।

Verse 35

निरहङ्कारशुद्धात्मा आतिथेयो विनीतवान् ॥ श्रद्धधानोऽतिपूतात्मा लोभमोहविवर्जितः ॥

অহংকাৰহীন শুদ্ধ আত্মাসম্পন্ন, অতিথিসেৱাত ৰত আৰু বিনীত; শ্ৰদ্ধাৱান, অতি পবিত্ৰ স্বভাৱৰ, আৰু লোভ-মোহবর্জিত।

Verse 36

नमस्कारप्रियो नित्यं मम चिन्ताव्यवस्थितः ॥ शूद्रः कर्माणि मे देवि य एवं सममाचरेत् ॥

সদায় নমস্কাৰপ্ৰিয়, মোৰ চিন্তনত স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত। হে দেবী, যি শূদ্ৰে মোৰ কৰ্মসমূহ এইদৰে সমভাবৰে আচৰে—

Verse 37

एवं कर्मगुणाश्चैव येन भक्त्या व्यवस्थितः ॥ सर्ववर्णाश्च मां देवि अपरं क्षत्रिये शृणु ॥

এইদৰে কৰ্মৰ গুণসমূহৰ দ্বাৰা মানুহ ভক্তিত সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। হে দেবী, সকলো বৰ্ণে মোৰ পথ অনুসৰণ কৰিব পাৰে; এতিয়া আগলৈ, হে ক্ষত্ৰিয়, শুনা।

Verse 38

येन तत्प्राप्यते योगं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ त्यक्त्वा लाभमलाभं च मोहं कामं च वर्जयेत् ॥

হে বসুন্ধৰা, যি উপায়ে সেই যোগ লাভ হয় সেয়া শুনা। লাভ-অলাভ ত্যাগ কৰিব লাগে, আৰু মোহ আৰু কামনাক বর্জন কৰিব লাগে।

Verse 39

न शीतं च न चोष्णे च लब्धालब्धं विचिन्तयेत् ॥ न तिक्तेनास्ति कटुना मधुराम्लैर्न लावणैः ॥

শীত বা উষ্ণতা, আৰু লাভ বা অলাভ লৈ মনত চিন্তা নকৰিব। তিতা, ঝাল, মিঠা, টেঙা বা লৱণীয়া স্বাদৰ প্ৰতি আসক্তিত চালিত নহ’ব।

Verse 40

न कषायैः स्पृहा यस्य प्राप्नुयात्सिद्धिमुत्तमाम् ॥ भार्या पुत्राः पिता माता उपभोगार्थसंयुतम् ॥

যাৰ কষায় স্বাদৰ প্ৰতিও স্পৃহা নাই, সি উত্তম সিদ্ধি লাভ কৰে। কিন্তু পত্নী, পুত্ৰ, পিতা আৰু মাতা ভোগৰ উদ্দেশ্যৰ সৈতে যুক্ত হৈ থাকি আসক্তিৰ কাৰণ হয়।

Verse 41

य एतान् हि परित्यज्य मम कर्मरतः सदा ॥ धृतिज्ञः कुशलश्चैव श्रद्धधानो धृतव्रतः ॥

যি এই সকলো ত্যাগ কৰি সদায় মোৰ বাবে কৰ্মত ৰত থাকে, সি ধৈৰ্য বুজা, কুশল, শ্ৰদ্ধাৱান আৰু ব্ৰতত দৃঢ় হয়।

Verse 42

तत्परो नित्यमुद्युक्तः अन्यकार्यजुगुप्सकः ॥ बाले वयसि कल्पश्च अल्पभोगी कुलान्वितः ॥

সেই পৰম লক্ষ্যত নিবিষ্ট, সদায় উদ্যমী আৰু অন্য কাৰ্যৰ প্ৰতি বিমুখ, তেওঁ বাল্যকালৰ পৰা শৃঙ্খলাবদ্ধ, ভোগত সংযমী আৰু সৎ কুল-সমাজৰ ভিত্তিত স্থিত থাকে।

Verse 43

कारुण्यः सर्वसत्त्वानां प्रत्युत्थायी महाक्षमः ॥ काले मौनक्रियां कुर्याद्यावत्तत्कर्म कारयेत् ॥

সকলো সত্ত্বৰ প্ৰতি কৰুণাশীল, সেৱাৰ বাবে তৎক্ষণাৎ উঠি ধৰা আৰু মহাক্ষমাশীল—উচিত সময়ত তেওঁ মৌন-ব্ৰতৰ আচৰণ কৰিব, যিমান দিন সেই অনুশাসন পালন কৰিব লাগে।

Verse 44

त्रिकालं च दिशो भागं सदा कर्मपथि स्थितः ॥ उपपन्नानभुञ्जानः कर्माण्यभोजनानि च ॥

ত্ৰিকাল পালন কৰি আৰু দিশাৰ বিভাগ মনত ৰাখি, সদায় কৰ্মপথত স্থিত থাকে; অনুপযুক্ত বস্তু নাখায়, আৰু আহাৰ-ত্যাগসহ তপস্যামূলক কৰ্মসমূহো সম্পাদন কৰে।

Verse 45

अनुष्ठानपरश्चैव मम पार्श्वे मनश्चरः ॥ काले मूत्रपुरीषाणि विसृज्य स्नानवत्सलः ॥

অনুষ্ঠানত নিবিষ্ট আৰু মোৰ সান্নিধ্যলৈ মন গতি কৰা—উচিত সময়ত মূত্ৰ-পুৰীষ ত্যাগ কৰিব, আৰু স্নান-শৌচৰ প্ৰতি অনুৰাগী হ’ব।

Verse 46

पयसा यावकेनापि कदाचिद्वायुभक्षणः ॥ कदाचित्षष्ठकालेन क्वचिद्दृष्टमहाफलः ॥

কেতিয়াবা দুধে, কেতিয়াবা যৱাগু (যৱৰ পাতল খিচুড়ি) তে জীৱন ধাৰে; কেতিয়াবা বায়ুভক্ষণ (অতি উপবাস) কৰে; কেতিয়াবা ষষ্ঠ কালে মাত্ৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে—এইদৰে কিছুমান ক্ষেত্ৰত মহাফল দেখা যায় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 47

कदाचित्तु चतुर्थेन कदाचित्फलमेव च ॥ कदाचिद्दशमे भुञ्जेत्पक्षे मासे वसुन्धरे

কেতিয়াবা চতুৰ্থ দিনত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব, কেতিয়াবা কেৱল ফলেই থাকিব। কেতিয়াবা দশম দিনত আহাৰ কৰিব—হে বসুন্ধৰা (পৃথিৱী), পক্ষ বা মাহৰ ভিতৰত।

Verse 48

य एतत्सप्त जन्मानि मम कर्माणि कुर्वते ॥ योगिनस्तान्प्रपश्यन्ति पूर्वोक्तान्कर्मसु स्थितान्

যি কোনোবাই সাত জন্ম ধৰি মোৰ এই কৰ্মসমূহ কৰে, যোগীসকলে তেওঁলোকক দেখে—পূৰ্বে কোৱা কৰ্মসমূহত স্থিত হৈ থকা।

Verse 49

यानि कर्माणि कुर्वन्तु मां प्रपश्यन्ति माधवि ॥ तानि ते कथयिष्यामि येन भक्त्या व्यवस्थिताः

হে মাধৱী, যি কৰ্মসমূহ কৰি তেওঁলোকে মোক দর্শন কৰে, সেইবোৰ মই তোমাক ক’ম; সেইবোৰৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে ভক্তিত দৃঢ়ভাৱে স্থিত হয়।

Verse 50

एतत्ते कथितं देवि श्रेष्ठं चैव मम प्रियम् ॥ तव चैवं प्रियार्थाय मन्त्रपूजां सुखावहम्

হে দেবী, এই কথা তোমাক কোৱা হ’ল—ইহা শ্ৰেষ্ঠ আৰু মোৰ অতি প্ৰিয়। আৰু তোমাৰ প্ৰীতিৰ বাবে, মঙ্গল-সুখদায়িনী মন্ত্র-পূজাৰ বৰ্ণনাও কৰিলোঁ।

Verse 51

अभ्युत्थानादिकुशलः पैशुन्येन विवर्जितः ॥ एतैर्गुणैः समायुक्तो यो मां व्रजति क्षत्रियः

উঠি সন্মান জনোৱা আদি সেবাকৰ্মত নিপুণ আৰু নিন্দা-অপবাদৰ পৰা মুক্ত—এই গুণসমূহেৰে যুক্ত যি ক্ষত্ৰিয় মোৰ ওচৰলৈ আহে (সেইজন প্ৰশংসিত)।

Verse 52

त्यक्त्वा ऋषिसहस्राणि शूद्रमेव भजाम्यहम् ॥ चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि यत्त्वया परिपृच्छितम्

সহস্ৰ ঋষিক ত্যাগ কৰি মই এক শূদ্ৰকেই ভজোঁ; এতিয়া চাতুৰ্বৰ্ণ্যৰ কৰ্মসমূহ—তুমি যি সুধিছা—সেই বিষয়ে ক’ম।

Verse 53

पुष्पे गन्धे च धूपे च मत्कर्मणि सदा रतः ॥ कदाचित्कन्दमूलानि फलानि च कदाचन

ফুল, সুগন্ধি আৰু ধূপেৰে মোৰ বিধানত সদায় ৰত থাকে; কেতিয়াবা কন্দ-মূল, আৰু কেতিয়াবা ফলও গ্ৰহণ কৰে।