Adhyaya 102: The Merit and Ritual Procedure of Donating a Jaggery Cow (Guḍadhenu)

Verse 1

गुडधेनुमाहात्म्यम् होतॊवाच— गुडधेनुं प्रवक्ष्यामि सर्वकामार्थसाधिनीम् । अनु‍लिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशास्तृते ॥ १०२-१ ॥ तस्योपरिकृतं वस्त्रं गुडमानिय पुष्कलम् । कृत्वा गुडमयीं धेनुं सवसाङ्कास्यदेहिनीम् ॥

হোতৃ ক’লে— মই ‘গুড়ধেনু’ৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিম, যি সকলো কামনা-অৰ্থ সিদ্ধ কৰে। লেপা-সজোৱা ভূমিত, কৃষ্ণাজিন আৰু কুশা বিছাই, তাৰ ওপৰত বস্ত্ৰ পাতিব লাগে; তাৰপিছত প্ৰচুৰ গুড় আনি, অংগ-প্ৰত্যংগসহ দেহাকৃতি গুড়ময়ী ধেনু গঢ়িব লাগে।

Verse 2

सौवर्णे मुखशृङ्गे च दन्ताश्च मणिमौक्तिकैः । ग्रीवा रत्नमयी त्वस्या घ्राणं गन्धमयं तथा ॥

ইয়াৰ মুখ আৰু শিঙ সোণৰ হ’ব; দাঁত মণি আৰু মুক্তাৰে গঠিত হ’ব। ইয়াৰ গ্ৰীৱা ৰত্নময় হ’ব, আৰু তেনেদৰে নাসা সুগন্ধি দ্ৰব্যেৰে নিৰ্মিত হ’ব।

Verse 3

शृङ्गे त्वगुरुकाष्ठेन पृष्ठं ताम्रमयं तथा । पुच्छं क्षौममयं तस्याः सर्वाभरणभूषिताम् ॥

ইয়াৰ শিঙ আগৰু-কাঠেৰে হ’ব, আৰু পিঠি তাম্ৰময় হ’ব। ইয়াৰ পুচ্ছ ক্ষৌম (লিনেন)ৰ হ’ব; এইদৰে তাক সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত কৰিব লাগে।

Verse 4

इक्षुपादां रौप्यखुरां कम्बलं पट्टसूत्रकम् । आच्छाद्य पट्टवस्त्रेण घण्टाचामरभूषिताम् ॥

ইক্ষু (গঁড়া)ৰ পা আৰু ৰূপাৰ খুৰযুক্ত, কম্বল আৰু পট্টসূত্ৰ (ৰেশমী সূতা)ৰ সাজেৰে; পট্টবস্ত্ৰেৰে আচ্ছাদিত কৰি, ঘণ্টা আৰু চামৰেৰে তাক ভূষিত কৰিব লাগে।

Verse 5

प्रशस्तपत्रश्रवणां नवनीतस्तनीं बुधः । फलैर्नानाविधैस्तस्या उपशोभाम्प्रकल्पयेत् ॥

বুধজনাই তাক উৎকৃষ্ট পত্রসদৃশ কৰ্ণযুক্ত আৰু নবনীৎ (তাজা মাখন)ৰ স্তনযুক্ত কৰি গঢ়িব। আৰু নানা প্ৰকাৰ ফলৰ দ্বাৰা তাৰ অধিক শোভা প্ৰস্তুত কৰিব।

Verse 6

उत्तमा गुडधेनुः स्यात्सदा धाराचतुष्टयम् । भागार्धेन तु तौल्येन चतुर्थांशेन वत्सकम् ॥

‘উত্তম’ গুড়ধেনুত সদায় গুড়ৰ চাৰিটা অবিৰত ধাৰা থাকে বুলি কোৱা হৈছে। ওজন অনুসাৰে, বাছুৰটো চতুৰ্থাংশ ভাগে, আৰু (মূল দেহ) অৰ্ধাংশ ভাগসমূহৰ মাপে গঢ়িব লাগে।

Verse 7

मध्यमाच तदर्धेन भारेणैकेन चाधमा । वित्तहीनो यथाशक्त्या शतैरष्टाभिरेव च ॥

মধ্যম দাতাই সেই পৰিমাণৰ অর্ধেক দান কৰিব, আৰু অধম দাতাই এক ভাৰ দান কৰিব। ধনহীন জনে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে অষ্টশত পৰ্যন্তো অৰ্পণ কৰিব।

Verse 8

अत ऊर्ध्वन्तु कर्तव्या गृहीवित्तानुसारतः । गन्धपुष्पादिभिः पूज्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥ श्रोत्रियाय प्रदातव्या सहस्रकनकेन तु । तदर्धेन महाराज तस्याप्यर्धेन वा पुनः ॥

ইয়াৰ ওপৰলৈ গৃহস্থে নিজৰ ধন-সম্পত্তি অনুসাৰে কৰ্তব্য সম্পাদন কৰিব। গন্ধ, ফুল আদি দি পূজা কৰি ব্ৰাহ্মণক নিবেদন কৰিব। শ্ৰোত্ৰিয়ক সহস্ৰ কনক (সোণ) সহ দান কৰিব; অথবা তাৰ অর্ধেক, হে মহাৰাজ, বা পুনৰ তাৰো অর্ধেক।

Verse 9

शतेन वा शतार्धेन यथाशक्त्या निवेदयेत् । गन्धपुष्पादिभिः पूज्य मुद्रिकाकर्णपत्रकैः ॥

অথবা শত দিয়ে, বা অর্ধশত দিয়ে—নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে—গন্ধ, ফুল আদি দি পূজা কৰি নিবেদন কৰিব, আৰু মুদ্ৰিকা (আঙুঠি) আৰু কৰ্ণপত্ৰক (কানৰ অলংকাৰ) সহ।

Verse 10

छत्रिकापादुके दत्त्वा इमं मन्त्रं उदीरयेत् । गुडधेनो महावीर्ये सर्वसम्पत्प्रदे शुभे ॥

ছত্ৰিকা আৰু পাদুকা দান কৰি এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব: “হে গুড়ধেনু, মহাবীৰ্যযুক্তে, শুভে, সৰ্বসম্পৎ প্ৰদায়িনীয়ে!”

Verse 11

दानादस्माच्च भो देवि भक्ष्यभोज्यं प्रयच्छ मे । प्राङ्मुखोऽपि दाता च ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥

“আৰু এই দানৰ ফলত, হে দেবি, মোক ভক্ষ্য আৰু ভোজ্য আহাৰ দান কৰা।” দাতাই পূৰ্বমুখে হৈ ব্ৰাহ্মণক নিবেদন কৰিব।

Verse 12

वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम् । मानकूटं तुलाकूटं कन्यागोऽर्थे उदाहृतम् ॥

বাক্যৰে কৰা, কৰ্মৰে কৰা, আৰু মনত চিন্তা কৰা যি—লাভৰ বাবে মাপত প্ৰবঞ্চনা আৰু তুলাত প্ৰবঞ্চনা ইয়াত অপকৰ্মৰ উদাহৰণ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 13

अनृतं नाशमायाति गुडधेनो द्विजार्पिता । दीयमानां प्रपश्यन्ति ते यान्ति परमां गतिम् ॥ यत्र क्षोरवहा नद्यः घृतपायसकर्दमाः । ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र गच्छन्ति धेनुदाः ॥

যেতিয়া গুড়ধেনু দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক অৰ্পণ কৰা হয়, তেতিয়া অনৃত্য নাশলৈ যায়। দান দিয়া হোৱা দেখাসকলেও পৰম গতি লাভ কৰে। য’ত দুধ-বহা নদী আৰু ঘী-খীৰৰ কাদামাটি থাকে—সেই ঠাইলৈ ঋষি, মুনি, সিদ্ধসকল যায়; গোধন দানকাৰীসকলো সেই লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 14

दश पूर्वान्दश परानात्भानञ्चैकविंशतिम् । विष्णुलोकं नयत्याशु गुडधेनोः प्रसादतः ॥

গুড়ধেনুৰ প্ৰসাদে ই শীঘ্ৰে দহজন পূৰ্বপুৰুষ, দহজন পৰৱৰ্তী বংশধৰ আৰু নিজকে একবিংশ কৰি—সকলকে বিষ্ণুলোকলৈ লৈ যায়।

Verse 15

अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनक्षये । सर्वदैव प्रदातव्या पात्रं दृष्ट्वा महामते ॥

অয়নকালত, বিষুৱৰ পুণ্য দিনত, পুণ্য ব্যতীপাতে আৰু দিনৰ অন্তত—সৰ্বদাই—হে মহামতে, যোগ্য পাত্ৰ দেখিলে এই দান দিয়া উচিত।

Verse 16

श्रद्धान्वितेन दातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । सर्वकामप्रदा नित्यं सर्वपापहरास्मृता ॥

শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ এই দান দিয়া উচিত; ই ভুক্তি আৰু মুক্তিৰ ফল প্ৰদান কৰে। ই সদায় সকলো কামনা পূৰণকাৰী আৰু সকলো পাপ হৰণকাৰী বুলি স্মৃত।

Verse 17

गुडधेनोः प्रसादात्तु सौभाग्यमखिल भवेत् । वैष्णवं पदमाप्नोति दौर्गत्यन्तस्य नश्यति ॥

গুড়-ধেনুৰ প্ৰসাদশক্তিৰে সম্পূৰ্ণ সৌভাগ্য উদয় হয়; মানুহে বৈষ্ণৱ পদ লাভ কৰে আৰু তাৰ দৌৰ্গত্য নাশ পায়।

Verse 18

दशद्वादशसाहस्रा दश चाष्टौ च जन्मनि । न शोकदुःखदौर्गत्यं तस्य सञ्जायते क्वचित् ॥

দহ বা বাৰ হাজাৰ বছৰলৈকে, আৰু দহ আৰু আঠ জন্মলৈকে, সেই ব্যক্তিৰ কেতিয়াও শোক, দুখ আৰু দৌৰ্গত্য উদয় নহয়।

Verse 19

इति पठति शृणोति चेह सम्यक् मतिमपि ददाति योजनानाम् । स इह विभवैश्चिरं वसित्वा वसति चिरं दिवि देवतादिपूज्यः ॥

এইদৰে যি ইয়াত শুদ্ধভাৱে পাঠ কৰে আৰু শ্ৰৱণ কৰে—আৰু যোজনালৈকে বিস্তৃত বোধো দান কৰে—সেইজন এই লোকত দীঘলীয়া সময় ঐশ্বৰ্যসহ বাস কৰি, পাছত স্বৰ্গত দীঘলীয়া সময় থাকে, দেৱতা আদি দ্বাৰা পূজিত।