Adhyaya 68: Prahlada’s Instructions to Bali on Vishnu Worship, Monthly Gifts, and Building Hari’s Temple

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे सप्तषष्टितमो ऽध्यायः बलिरुवाच भवता कथितं सर्वं समाराध्य जनार्दनम् या गतिः प्राप्यते लोके तां मे वक्तुमिहार्हसि

এইদৰে শ্ৰী বামনপুৰাণত অষ্টষষ্টিতম অধ্যায় আৰম্ভ হয়। বলিয়ে ক’লে—আপুনি জনাৰ্দনক সমাৰাধনা কৰাৰ বিষয়ে সকলো ক’লে; এতিয়া সেই উপাসনাৰে এই লোকত যি ‘গতি’ (পৰম গন্তব্য) লাভ হয়, সেয়া মোক ইয়াতে ক’বলৈ অনুগ্ৰহ কৰক।

Verse 2

केनार्चनेन देवस्य प्रीतिः समुपजायते कानि दानानि शस्तानि प्रीणनाय जगद्गुरोः

কোন ধৰণৰ আৰাধনাৰে দেৱৰ প্ৰীতি উৎপন্ন হয়? আৰু জগতগুৰুক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ কোন কোন দান শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰশংসিত?

Verse 3

उपवासादिकं कार्यं कस्यां तिथ्यां महोदयम् कानि पुण्यानि शस्तानि विष्णोस्तुष्टिप्रदानि वै

কোন তিথিত উপবাস আদি ব্ৰত পালন কৰিলে মহোদয় লাভ হয়? আৰু কোন কোন পুণ্যকৰ্ম বিষ্ণুৰ তুষ্টি প্ৰদানকাৰী বুলি শ্ৰেষ্ঠ মানা হয়?

Verse 4

यच्चान्यदपि कर्त्तव्यं हृष्टरूपैरनालसैः तदप्यशेषं दैत्येन्द्र ममाख्यातुमिहार्हसि

আৰু যি কিবা আন কৰ্তব্য আছে—হৰ্ষিত স্বভাৱ আৰু অলসতাহীন লোকসকলে যিদৰে কৰে—হে দৈত্যেন্দ্ৰ, সেয়াও একো নাছাড়ি ইয়াত মোক ক’বলৈ তুমি যোগ্য।

Verse 5

प्रह्लाद उवाच श्रद्दधानैर्भक्तिपरैर्यान्युद्दिश्य जनार्दनम् बले दानानि दीयन्ते तानूचुर्मुनयो ऽक्षयान्

প্ৰহ্লাদে ক’লে—হে বলি, শ্ৰদ্ধাসম্পন্ন আৰু ভক্তিপৰায়ণ লোকসকলে জনাৰ্দনক উদ্দেশ্য কৰি যি দান দিয়ে, মুনিসকলে সেয়া অক্ষয় (অশেষ ফলদায়ী) বুলি কৈছে।

Verse 6

ता एव तिथयः शस्ता यास्वभ्यर्च्य जगत्पतिम् तच्चित्तस्तन्मयो भूत्वा उपवासी नरो भवेत्

যি তিথিসমূহত জগত্পতিক আৰাধনা কৰি, চিত্তক তাত স্থিৰ কৰি আৰু তন্ময় হৈ, মানুহে উপবাস পালন কৰিব—সেই তিথিসমূহেই শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰশংসিত।

Verse 7

पूजितेषु द्विजेन्द्रेषु पूजितः स्याज्जनार्दनः एतान् द्विषन्ति ये मूढास्ते यान्ति नरकं ध्रुवम्

শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজেন্দ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল) পূজিত হ’লে জনাৰ্দন (বিষ্ণু) পূজিত হয়। যিসকল মোহগ্ৰস্তে তেওঁলোকক দ্বেষ কৰে, তেওঁলোক নিশ্চিতভাৱে নৰকলৈ যায়।

Verse 8

तानर्चयेन्नरो भक्त्या ब्राह्मणान् विष्णुतत्परः एवमाह हरिः पूर्वं ब्राह्मणा मामकी तनुः

বিষ্ণুপৰায়ণ মানুহে ভক্তিভাৱে ব্ৰাহ্মণসকলক অর্চনা কৰিব লাগে। হৰিয়ে পূৰ্বে কৈছিল— ‘ব্ৰাহ্মণসকল মোৰ নিজৰ দেহ।’

Verse 9

ब्राह्मणो नावमन्तव्यो बुधो वाप्यबुधो ऽपि वा सो ऽपि दिव्या तनुर्विष्णोस्तस्मात् तामर्चयेन्नरः

ব্ৰাহ্মণক অৱমাননা কৰা উচিত নহয়— তেওঁ পণ্ডিত হওক বা অপণ্ডিত। তেওঁও বিষ্ণুৰ দিব্য দেহ; সেয়ে মানুহে তেওঁক সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 10

तान्येव च प्रशस्तानि कुसुमानि महासुर यानि स्युर्वर्णयुक्तानि रसगन्धयुतानि च

হে মহাসুৰ! যিবোৰ ফুল সুন্দৰ বৰ্ণযুক্ত আৰু যিবোৰত মধুৰ ৰস (মকৰন্দ) আৰু সুগন্ধ থাকে, সেইবোৰেই প্ৰশংসনীয়।

Verse 12

विशेषतः प्रवक्ष्यामि पुष्पाणि तिथयस्तथा दानानि च प्रशस्तानि माधवप्रीणनाय तु / 68.11 जाती शताह्वा सुमनाः कुन्दं बहुपुटं तथा बाणञ्च चम्पकाशोकं करवीरं च यूथिका

মাধৱক প্ৰীত কৰিবলৈ প্ৰশংসনীয় ফুল, তিথি আৰু দানসমূহ মই বিশেষভাৱে ক’ম। (ফুল:) জাতী, শতাহ্বা, সুমনা, কুন্দ, বহুপুট, বাণ, চম্পক, অশোক, কৰবীৰ আৰু ইউথিকা।

Verse 13

पारिभद्रं पाटला च बकुलं गिरिशालिनी तिलकं च जपाकुसुमं पीतकं नागरं त्वपि

পাৰিজাত/পাৰিভদ্ৰ, পাটলা, বকুল, গিৰিশালিনী, তিলক, জপা-কুসুম (জবা), পীতক আৰু নাগৰ—এইবোৰো প্ৰশংসনীয়।

Verse 14

एतानि हि प्रशस्तानि कुसुमान्यच्युतार्चने सुरभीणि तथान्यानि वर्जयित्वा तु केतकीम्

এইবোৰেই অচ্যুত (বিষ্ণু)ৰ অর্চনাত অনুমোদিত কুসুম। তদ্ৰূপ অন্য সুগন্ধি ফুলো গ্ৰহণীয়; কিন্তু কেতকী ফুল বর্জনীয়।

Verse 15

बिल्वपत्रं शमीपत्रं पत्रं भृङ्गमृगाङ्कयोः तमालामलकीपत्रं शस्तं केशवपूजने

কেশৱ (বিষ্ণু) পূজাত বিল্বপত্ৰ, শমীপত্ৰ, ভৃঙ্গ আৰু মৃগাঙ্কৰ পত্ৰ, লগতে তমাল আৰু আমলকীৰ পত্ৰ প্ৰশস্ত।

Verse 17

येषामपि हिच पुष्पाणि प्रशस्तान्यच्युतार्चने पल्लवान्यपि तेषां स्तुः पत्राण्यर्चाविधौ हरेः 68.16 वीरुधां च प्रवालेन बर्हिषा चार्चयेत्तथा नानारूपैश्चाम्बुभवैः कमलेन्दीवरादिभिः

যিসকল উদ্ভিদৰ ফুল অচ্যুতৰ অর্চনাত প্ৰশস্ত, সেইবোৰৰ পল্লৱ আৰু পত্ৰো হৰিৰ অর্চাবিধিত ব্যৱহাৰ্য। লতাৰ কুমলীয়া অঙ্কুৰ আৰু বৰ্হিষ (কুশ ঘাঁহ) দ্বাৰাও অর্চনা কৰিব লাগে; লগতে কমল, ইন্দীৱৰ আদি নানাবিধ জলজ পুষ্প দ্বাৰাও।

Verse 18

प्रवालैः शुचिभिः श्लक्ष्णैर्जलप्रक्षालितैर्बले वनस्पतीनामर्च्येत तथा दूर्वाग्रपल्लवैः

হে বলি! জলে ধোৱা শুচি আৰু মসৃণ প্ৰৱালখণ্ডেৰে, আৰু দূৰ্বা ঘাঁহৰ অগ্ৰভাগৰ কুমলীয়া পল্লৱেৰেো (দেৱতাৰ) অর্চনা কৰিব লাগে।

Verse 19

चन्दनेनानुलिम्पेत कुङ्कुमेन प्रयत्ननतः उशीरपद्मकाभ्यां च तथा कालीयकादिना

দেৱতাক চন্দনৰ লেপ আৰু কুঙ্কুমেৰে যত্নসহকাৰে অনুলিপ্ত কৰিব লাগে; লগতে উশীৰ আৰু পদ্মকৰ সুগন্ধ, তদ্ৰূপ কালীয়ক আদি অন্যান্য সুগন্ধি দ্ৰব্যৰেও।

Verse 20

महिषाख्यं कणं दारु सिह्लकं सागरुं सिता शङ्खं जातीफलं श्रीशे धूपानि स्युः प्रियाणि वै

মহিষাখ্য, কণ, দাৰু, সিহ্লক, সাগৰু, শ্বেত শঙ্খ (চূৰ্ণ) আৰু জায়ফল—এই ধূপদ্ৰব্যসমূহ শ্ৰীশ (লক্ষ্মীপতি)-ৰ নিতান্ত প্ৰিয়।

Verse 21

हविषा संस्कृता ये तु यवगोधूमशालयः तिलमुद्गादयो माषा व्रीहयश्च प्रिया हरेः

হবিষেৰে বিধিপূৰ্বক প্ৰস্তুত যৱ, গোধূম আৰু শালি-চাউল; লগতে তিল, মুগ আদি ডাল, মাষ (উৰদ) আৰু চাউল—এই সকলো হৰি (বিষ্ণু)-ৰ প্ৰিয়।

Verse 22

गोदानानि पवित्राणि भूमिदानानि चानघ वस्त्रान्नस्वर्णदानानि प्रीतये मधुघातिनः

হে অনঘ! গোদান পবিত্ৰ, ভূমিদানও তদ্ৰূপ; তেমনি বস্ত্ৰ, অন্ন আৰু স্বৰ্ণদান মধুঘাতী (বিষ্ণু)-ৰ প্ৰীতিৰ বাবে।

Verse 23

माघमासे तिला देयास्तिलधेनुश्च दानव इन्धनादीनि च तथा माधवप्रीणनाय तु

মাঘ মাহত তিল দান কৰিব লাগে; আৰু হে দানৱ! ‘তিলধেনু’ দানও কৰিব লাগে। লগতে ইন্ধন আদি প্ৰয়োজনীয় বস্তুসমূহো—এই সকলো মাধৱ (বিষ্ণু)-ক তৃপ্ত কৰিবলৈ।

Verse 24

फाल्गुने व्रीहयो मुद्गा वस्त्रकृष्णाजिनादिकम् गोविन्दप्रीणनार्थाय दातव्यं पुरुषर्षभैः

ফাল্গুন মাহত গোবিন্দক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ পুৰুষশ্ৰেষ্ঠসকলে ধান-চাউল, মুদ্গ (মুগ), বস্ত্ৰ আৰু কৃষ্ণমৃগচৰ্ম আদি দান কৰা উচিত।

Verse 25

चैत्रे चित्राणि वस्त्राणि शयनान्यासनानि च विष्णोः प्रीत्यर्थमेतानि देयानि ब्राह्मणेष्वथ

চৈত্ৰ মাহত বিষ্ণুৰ প্ৰীতিৰ বাবে বিচিত্ৰ বস্ত্ৰ, শয্যা আৰু আসন আদি ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰা উচিত।

Verse 26

गन्धमाल्यानि देयानि वैशाखे सुरभीणि वै देयानि द्विजमुख्येभ्यो मधुसूदनतुष्टये

বৈশাখ মাহত সুগন্ধি গন্ধদ্ৰব্য আৰু পুষ্পমালা দান কৰা উচিত; মধুসূদনৰ তুষ্টিৰ বাবে এইবোৰ শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক দিয়া উচিত।

Verse 27

उदकुम्भाम्बुधेनुं च तालवृन्तं सुचन्दनम् त्रिविक्रमस्य प्रीत्यर्थं दातव्यं साधुभिः सदा

জলকলস, অম্বুধেনু (জলদানৰ পাত্ৰ), তালপাতৰ পাখা আৰু উৎকৃষ্ট চন্দন—ত্রিবিক্ৰমৰ প্ৰীতিৰ বাবে সাধুসকলে সদায় দান কৰা উচিত।

Verse 28

उवानद्युगलं छत्रं लवणामलकादिकम् आषाढे वामनप्रीत्यै दातव्यानि तु भक्तितः

আষাঢ় মাহত বামনৰ প্ৰীতিৰ বাবে ভক্তিভাৱে পাদুকাৰ যোৰা, ছাতি আৰু লৱণ-আমলখী আদি দান কৰা উচিত।

Verse 29

घृतं च क्षीरकुम्भाश्च घृतधेनुफलानि च श्रावणे श्रीधरप्रीत्यै दातव्यानि विपश्चिता

শ্ৰাৱণ মাহত শ্ৰীধৰৰ প্ৰীতিৰ বাবে জ্ঞানী লোকে ঘিউ, দুধেৰে ভৰা কলহ, ‘ঘৃতধেনু’ আৰু ফলাদি দান কৰিব লাগে।

Verse 30

मासि भाद्रपदे दद्यात् पायसं मधुसर्पिषी हृषीकेशप्रीणनार्थं लवणं सगुडोदनम्

ভাদ্ৰপদ মাহত হৃষীকেশক তুষ্ট কৰিবলৈ মধু আৰু ঘিউসহ পায়স দান কৰিব লাগে; লগতে লোণ আৰু গুড়-মিশ্ৰিত ৰান্ধা ভাতো দান কৰিব লাগে।

Verse 31

तिलास्तुरङ्गं वृषभं दधि ताम्रायसादिकम् प्रीत्यर्थं पद्मनाभस्य देयमाश्वयुजे नरैः

আশ্বযুজ মাহত পদ্মনাভৰ প্ৰীতিৰ বাবে মানুহে তিল, ঘোঁৰা, ষাঁড়, দধি আৰু তামা-লোহা আদি বস্তু দান কৰিব লাগে।

Verse 32

रजतं कनकं दीपान् मणिमुक्ताफलादिकम् दामोदरस्य तुष्ट्यर्थं प्रदद्यात् कार्तिके नरः

কাৰ্তিক মাহত দামোদৰৰ তুষ্টিৰ বাবে মানুহে ৰূপা, সোণ, দীপ আৰু মণি-মুক্তা আদি দান কৰিব লাগে।

Verse 33

खरोष्ट्राश्वतरान् नागान् यानयुग्यमजाविकम् दात्वयं केशवप्रीत्यै मासि मार्गशिरे नरैः

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত কেশৱৰ প্ৰীতিৰ বাবে মানুহে গাধা, উট, খচ্চৰ, হাতী, যাত্ৰাযোগ্য বাহন আৰু ছাগলী-ভেড়া আদি দান কৰিব লাগে।

Verse 34

प्रासादनगरादीनि गृहप्रावरणादिकम् नारायणस्य तुष्ट्यर्थं पौषे देयानि भक्तितः

পৌষ মাহত ভক্তিভাৱে নাৰায়ণৰ তুষ্টিৰ বাবে প্ৰাসাদ, নগৰ আদি আৰু গৃহৰ আৱৰণ তথা গৃহোপকৰণ আদি দান কৰা উচিত।

Verse 35

दासीदासमलङ्कारमन्नं षड्रससंयुतम् पुरुषोत्तमस्य तुष्ट्यर्थं प्रदेयं सार्वकालिकम्

দাসী-দাস, অলংকাৰ আৰু ষড়ৰসযুক্ত অন্ন—এই সকলো পুরুষোত্তমৰ তুষ্টিৰ বাবে সৰ্বকাল দানযোগ্য।

Verse 36

यद्यदिष्टतमं किञ्चिद्यद्वाप्यस्ति शुचि गृहे तत्तद्वि देयं प्रीत्यर्थं देवदेवाय चक्रिणे

যি কোনো অতি প্ৰিয় বস্তু, বা গৃহত থকা যিকোনো শুচি (যোগ্য) সম্পদ—সেয়া প্ৰীতিৰ্থে দেৱদেৱ, চক্ৰধাৰী বিষ্ণুলৈ নিশ্চয় দান/অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 37

यः कारयेन्मन्दिरं केशवस्य पुण्यांल्लोकान् स जयेच्छाश्वतान् वै दत्त्वारामान् पुष्पफलाभिपन्नान् भोगान् भुङ्क्ते कामातः श्लाघनीयान्

যিয়ে কেশৱৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰায়, সি পুণ্যলোক—নিশ্চয় শাশ্বত লোক—প্ৰাপ্ত কৰে। আৰু পুষ্প-ফলসমৃদ্ধ উদ্যান দান কৰি, সি ইচ্ছামতে প্ৰশংসনীয় ভোগ উপভোগ কৰে।

Verse 38

पितामहस्य पुरतः कुलान्यष्टौ तु यानि च तारयेदात्मना सार्धं विष्णोर्मन्दिरकारकः

পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ৰ সন্মুখত বিষ্ণুৰ মন্দিৰ নিৰ্মাতা নিজসহ নিজৰ কুলৰ আঠ পুৰুষক তাৰে (উদ্ধাৰ কৰে)।

Verse 39

इमाश् च पितरो दैत्य गाथा गायन्ति योगिनः पुरतो यदुसिंहस्य ज्यामघस्य तपस्विनः

হে দৈত্য! এই পিতৃসকল যোগীৰ দৰে পবিত্ৰ গাথা গায়, যদুসিংহ তপস্বী জ্যামঘৰ সন্মুখত।

Verse 40

अपि नः स कुले कश्चिद् विष्णुभक्तो भविष्यति हरिमन्दिरकर्ता यो भविष्यति शिचिव्रतः

আমাৰ কুলত কোনোবাই বিষ্ণুভক্ত হ’বনে, যিয়ে হৰিৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব আৰু শুচিব্ৰতত অটল থাকিব?

Verse 41

अपि नः सन्ततौ जायेद् विष्ण्वालयविलेपनम् सम्मार्जनं च धर्मात्मा करिष्यति च भक्तितः

আমাৰ সন্ততিত কোনো ধৰ্মাত্মা জন্মিবনে, যিয়ে ভক্তিৰে বিষ্ণুৰ আলয়ৰ লেপন আৰু সম্মাৰ্জন কৰিব?

Verse 42

अपि नः सन्ततौ जातो ध्वजं चकेशवमन्दिरे दास्यते देवदेवाय दीपं पुष्पानुलेपनम्

আমাৰ সন্ততিত কোনোবাই জন্মি কেশৱ-মন্দিৰত ধ্বজ দান কৰিবনে, আৰু দেবদেৱলৈ দীপ, পুষ্প আৰু অনুলেপন অৰ্পণ কৰিবনে?

Verse 43

महापातकयुक्तो वा पातकी चोपपातकी विमुक्तपापो भवति विष्ण्वायतनचित्रकृत्

মহাপাতকযুক্ত হওক বা পাতকী-উপপাতকী হওক—যিয়ে বিষ্ণুৰ আয়তনৰ বাবে চিত্ৰ/অলংকাৰ কৰে, সি পাপমুক্ত হয়।

Verse 44

इत्थं पितॄणां वचनं श्रुत्वा नृपतिसत्तमः चकारायतनं भूम्यां ख्यं च लिम्पतासुर

পিতৃসকলৰ বাক্য শুনি ৰাজশ্ৰেষ্ঠে ভূমিত এক দেৱালয় নিৰ্মাণ কৰালে আৰু তাক প্ৰসিদ্ধ কৰিলে; আৰু অসুৰে তাৰ লেপন‑পোতন আদি কাম সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 45

विभूतिभिः केशवस्य केशवाराधने रतः नानाधातुविकारैश्च पञ्चवर्णैश्च चित्रकैः

কেশৱাৰাধনাত ৰত হৈ তেওঁ বিভূতিৰে কেশৱক সন্মান কৰিলে; নানাবিধ ধাতু‑বিকাৰ আৰু পঞ্চবৰ্ণ চিত্ৰালংকাৰৰে পূজা কৰিলে।

Verse 46

ददौ दीपानि विधिवद् वासुदेवालये बले सुगन्धितैलपूर्णानि घृतपूर्णानि च स्वयम्

বলিয়ে বাসুদেৱালয়ত বিধিপূৰ্বক দীপ দান কৰিলে—কিছুমান সুগন্ধি তেলে পূৰ্ণ, কিছুমান ঘৃতভৰা—আৰু সেয়া তেওঁ স্বহস্তে নিবেদন কৰিলে।

Verse 47

नानावर्णा वैजयन्त्यो महारजनरञ्जिताः मञ्जिष्ठा नवरङ्गीयाः श्वेतपाटलिकाश्रिताः

বহুবৰ্ণ বৈজয়ন্তী মালা আছিল, প্ৰবল ৰঞ্জকে গাঢ়কৈ ৰঞ্জিত; মঞ্জিষ্ঠাৰে ৰক্তিম, নব-নব বৰ্ণে বিচিত্ৰ, আৰু শ্বেত পাটলিকা ফুলে অলংকৃত।

Verse 48

आरामा विविधा हृद्याः पुष्पाढ्याः फलशालिनः लतापल्लवसंछन्ना देवदारुभिरावृताः

বিভিন্ন ধৰণৰ মনোমোহা আৰাম (উদ্যান) আছিল, ফুলে সমৃদ্ধ আৰু ফলে ভৰপূৰ; লতা আৰু কোমল পল্লৱে আচ্ছাদিত, আৰু দেৱদাৰু গছৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 49

कारिताश्च महामञ्चाधिष्ठिताः कुशलैर्जनैः पौरोगवविधानज्ञै रत्नसंस्कारिभिर्द्दढै

পৌৰোগৱ বিধান-জ্ঞানী আৰু ৰত্নসদৃশ দৃঢ় অলংকাৰ-সংস্কাৰত নিপুণ কুশল লোকসকলে মহামঞ্চ নিৰ্মাণ কৰি বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰিলে।

Verse 50

तेषु नित्यं प्रपूज्यन्ते यतयो ब्रह्मचारिणः श्रोत्रिया ज्ञानसम्पन्ना दीनान्धविकलादयः

সেই স্থানসমূহত নিত্য যতি আৰু ব্ৰহ্মচাৰীসকল পূজিত হয়; লগতে শ্ৰোত্ৰিয় বেদজ্ঞ, জ্ঞানসম্পন্ন লোক আৰু দীন, অন্ধ, বিকল আদি সকলেও সন্মান পায়।

Verse 51

इत्थं स नृपतिः कृत्वा श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ज्यामघो विष्णुनिलयं गत इत्यनुशुश्रुमः

এইদৰে শ্ৰদ্ধাৱান আৰু জিতেন্দ্ৰিয় হৈ সেই নৃপতি জ্যামঘে তেনে কৰি বিষ্ণুৰ নিলয়লৈ গ’ল—এ কথা আমি পৰম্পৰাৰে শুনিছোঁ।

Verse 52

तमेव चाग्यापि बले मार्गं ज्यामघकारितम् व्रजन्ति नरशार्दूल विष्णुलोकजिगीषवः

হে নৰশাৰ্দূল! আজিও বিষ্ণুলোক লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছুক লোকসকলে জ্যামঘে স্থাপন কৰা সেই একে পথেই অনুসৰণ কৰে।

Verse 53

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र कारयस्वालयं हरेः तमर्चयस्व यत्नेन ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान् पौराणिकान् विशेषेण सदाचाररताञ्शुचीन्

সেয়েহে, হে ৰাজেন্দ্ৰ! তুমিও হৰিৰ এক আলয় নিৰ্মাণ কৰোৱা। যত্নসহকাৰে তেওঁৰ পূজা কৰা; আৰু বহুশ্ৰুত ব্ৰাহ্মণসকলক—বিশেষকৈ পুৰাণজ্ঞসকলক—যিসকল শুচি আৰু সদাচাৰ-ৰত, সন্মান কৰা।

Verse 54

वासोभिर्भूषणै रत्नैर्गौभिर्भूकनकादिभिः विभवे सति देवस्य प्रीणनं कुरु चक्रिणः

সামৰ্থ্য থাকিলে চক্ৰধাৰী দেৱতাক বস্ত্ৰ, অলংকাৰ, ৰত্ন, গাই, ভূমি, সোণ আদি দান কৰি প্ৰসন্ন কৰা।

Verse 55

एवं क्रियायोगरतस्य ते ऽद्य नूनं मुरारिः शुभदो भविष्यति नरा न सीदन्ति बले समाश्रिता विभुं जगन्नाथमनन्तमच्युतम्

এইদৰে আজি ক্ৰিয়াযোগ আৰু উপাসনাত ৰত তোমাৰ বাবে মুৰাৰি নিশ্চয় মঙ্গলদাতা হ’ব। জগন্নাথ অনন্ত অচ্যুত সমৰ্থ বিভুৰ আশ্ৰয় ল’লে মানুহ দুখত নপৰে।

Verse 56

पुलस्त्य उवाच इत्येवमुक्त्वा वचनं दितीश्वरो वैरोचनं सत्यमनुत्तमं हि संपूजितस्तेन विमुक्तिमाययौ संपूर्णकामो हरिपादभक्तः

পুলস্ত্য ক’লে—এইদৰে দিতীশ্বৰ দৈত্যৰাজ বৈৰোচন (বলি)ক সত্য আৰু অনুত্তম বাক্য কৈ, তাৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ তেওঁ মুক্তিলৈ প্ৰস্থান কৰিলে; তেওঁৰ কামনা পূৰ্ণ হৈছিল আৰু তেওঁ হৰিৰ পদভক্ত আছিল।

Verse 57

गते हि तस्मिन् मुदिते पितामहे बलेर्बभौ मन्दिरमिन्दुवर्णम् महेन्द्रशिल्पिप्रवरो ऽथ केशवं स कारयामास महामहीयान्

তেওঁ গ’লত আৰু পিতামহ (ব্ৰহ্মা) আনন্দিত হোৱাত ব’লিৰ বাবে চন্দ্ৰবৰ্ণ এক মন্দিৰ প্ৰকাশ পালে। তাৰ পাছত মহেন্দ্ৰসম শ্ৰেষ্ঠ শিল্পী কেশৱে সেই মহামহিমান্বিত (মন্দিৰ) নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 58

स्वयं स्वभार्यासहितश्चकार देवालये मार्जनलेपनादिकाः क्रिया महात्मा यवशर्कराद्यां बलिं चकाराप्रतिमां मधुद्रुहः

তেওঁ নিজে পত্নীৰ সৈতে দেৱালয়ত ঝাড়ু দিয়া, লেপন কৰা আদি ক্ৰিয়া কৰিলে। সেই মহাত্মা মধুদ্ৰুহ (বিষ্ণু)য়ে যৱ, শর্কৰা আদি সম্বলিত অতুলনীয় বলি (নৈবেদ্য) অৰ্পণ কৰালে।

Verse 59

दीपप्रदानं स्वयमायताक्षी विन्ध्यावली विष्णुगृहे चकार गेयं स धर्म्यश्रवणं च धीमान् पौराणिकैर्विप्रवरैरकारयत्

বৃহৎ-নয়না বিন্ধ্যাৱলীয়ে নিজেই বিষ্ণুগৃহত দীপদান কৰিলে। সেই বুদ্ধিমতীয়ে পুৰাণবিদ্যাত নিপুণ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা ধৰ্ম্য গীত আৰু ধৰ্মকথা-শ্ৰৱণৰ ব্যৱস্থা কৰালে।

Verse 60

तथाविधस्यासुरपुङ्गवस्य धर्म्ये सुमार्गे प्रतिसंस्थितस्य जगत्पतिर्दिव्यवपुर्जनार्दनस्तस्थौ महात्मा बलिरक्षणाय

অসুৰশ্ৰেষ্ঠ বলি যেতিয়া ধৰ্ম্য সুমাৰ্গত দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল, তেতিয়া জগত্পতি দিব্যবপু জনাৰ্দন মহাত্মা বলিৰ ৰক্ষাৰ্থে তাত উপস্থিত হৈ থিয় হ’ল।

Verse 61

सूर्यायुताभं मुसलं प्रगृह्य निघ्नन् स दुष्टारियूथापालान् द्वारि स्थितो न प्रददौ प्रवेशं प्राकारगुप्ते बलिनो गृहे तु

দশ সহস্ৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত গদা ধৰি, সি শত্রুদলৰ দুষ্ট নেতা সকলক নিধন কৰি দ্বাৰত থিয় হৈ ৰ’ল আৰু প্ৰাচীৰে সুৰক্ষিত বলিৰ গৃহত প্ৰৱেশ দিব নাছিল।

Verse 62

द्वारि स्थिते धातरि रक्षपाले नारायणे सर्वगुणाभिरामे प्रासादमध्ये हरिमीशितारमभ्यर्चयामास सुरर्षिमुख्यम्

সৰ্বগুণাভিৰাম, ধাতা আৰু ৰক্ষক নাৰায়ণ যেতিয়া দ্বাৰত প্ৰহৰীৰূপে থিয় আছিল, তেতিয়া প্ৰাসাদৰ ভিতৰত দেৱৰ্ষিমুখ্যই ঈশ্বৰ হৰিৰ অর্চনা কৰিলে।

Verse 63

स एवमास्ते ऽसुरराड् बलिस्तु समर्चयन् वै हरिपादपङ्कजौ सस्मार नित्यं हरिभषितानि स तस्य जातो विनयाङ्कुशस्तु

এইদৰে অসুৰৰাজ বলি স্থিত হৈ, নিৰন্তৰ হৰিৰ পদপঙ্কজৰ সম্যক অর্চনা কৰি থাকিল। সি নিত্যে হৰিয়ে কোৱা বাক্যসমূহ স্মৰণ কৰিছিল; ফলত বিনয়-ৰূপ অঙ্কুশে তাৰ আচৰণ সংযত হ’ল।

Verse 64

इदं च वृत्तं स पपाठ दैत्यराट् स्मरन् सुवाक्यानि गुरोः शुभानि तथ्यानि पथ्यानि परत्र चेह पितामहस्येन्द्रसमस्य वीरः

এই বৃত্তান্ত দৈত্যৰাজে পাঠ কৰি মনতে চিন্তা কৰিলে; গুৰুৰ শুভ আৰু সু-বচন স্মৰণ কৰি—যি সত্য আৰু পাথ্য, ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে হিতকৰ—ইন্দ্ৰসম বীৰ পিতামহৰ সেই বাক্য আছিল।

Verse 65

ये वृद्धवाक्यानि समाचरन्ति श्रुत्वा दुरुक्तान्यपि पूर्वतस्तु स्निग्धानि पश्चान्नवनीतशुद्धा मोदन्ति ते नात्र विचारमस्ति

যিসকলে বয়োজ্যেষ্ঠৰ বাক্য আচৰণ কৰে—আগতে শুনিলে কঠোৰ যেন লাগিলেও—পিছত সেই কথাই স্নিগ্ধ আৰু নবনীতৰ দৰে শুদ্ধ হৈ উঠে। তেওঁলোকে আনন্দ পায়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 66

आपद्भुजङ्गदष्टस्य मन्त्रहीनस्य सर्वदा वृद्धवाक्यैषधा नूनं कुर्वन्ति किल निर्विषम्

আপদা-ৰূপী সাপৰ দংশনে পীড়িত আৰু সদায় ৰক্ষামন্ত্ৰহীন লোকৰ বাবে বয়োজ্যেষ্ঠৰ বাক্য-ঔষধ নিশ্চয়েই বিষক যেন নিৰ্বিষ কৰি তোলে।

Verse 67

वृद्धवाक्यामृतं पीत्वा तदुक्तमनुमान्य च या तृप्तिर्जायते पुंसा सोमपाने कुतस्तथा

বয়োজ্যেষ্ঠৰ বাক্যামৃত পান কৰি আৰু তেওঁলোকে কোৱা কথা মান্য কৰিলে মানুহৰ যি তৃপ্তি জন্মে—সোমপান কৰিলেও তেনে তৃপ্তি ক’ত হয়?

Verse 68

आपत्तौ पतितानां येषां वृद्धा न सन्ति शास्तारः ते शोच्या बनधूनां जीवन्तो ऽपीह मृततुल्याः

আপদাত পতিত যিসকলৰ শাস্তা ৰূপে কোনো বয়োজ্যেষ্ঠ নাই, তেওঁলোক স্বজনৰ বাবে শোচনীয়; তেওঁলোকে ইয়াত জীয়াই থাকিলেও মৃততুল্য।

Verse 69

आपद्ग्राहगृहीतानां वृद्धाः सन्ति न पण्डिताः येषां मोक्ष्यितारे वै तेषां सान्तिर्न विद्यते

আপদা-ৰূপী গ্ৰাহে ধৰা পৰাসকলৰ বাবে বয়োজ্যেষ্ঠ থাকে, তথাপি তেওঁলোকক জ্ঞানী বুলি মানা নহয়। যিসকলৰ মুক্তিদাতা নাই, তেওঁলোকৰ শান্তি নাথাকে।

Verse 70

आपज्जलनिमग्नानां ह्रियतां व्यसनोर्मिभिः वृद्धवाक्यैर्विना नूनं नैवोत्तारं कथञ्चन

যিসকল আপদাৰ পানীত নিমজ্জিত আৰু দুর্ভাগ্যৰ ঢৌৱে টানি লৈ গৈছে—বয়োজ্যেষ্ঠৰ বাণী নথাকিলে নিশ্চয়কৈ তেওঁলোকে কোনোপধ্যেই পাৰ হ’ব নোৱাৰে।

Verse 71

तस्माद् यो वृद्धवाक्यानि शृणुयाद् विदधाति च स सद्यः सिद्धिमाप्नोति यथा वैरोचनो बलिः

সেয়েহে যি বয়োজ্যেষ্ঠৰ বাণী শুনে আৰু তদনুসাৰে কাৰ্য কৰে, সি তৎক্ষণাৎ সিদ্ধি লাভ কৰে—যেনেকৈ বৈৰোচনৰ পুত্ৰ বলিয়ে লাভ কৰিছিল।