Kalisantarana
কালিসন্তৰণ উপনিষদ কৃষ্ণ যজুৰ্বেদৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক সংক্ষিপ্ত কিন্তু প্ৰভাৱশালী উপনিষদ। নাৰদ–ব্ৰহ্মা সংলাপৰ জৰিয়তে ই কলিযুগৰ ‘সন্তৰণ’ (পাৰ হোৱাঁ)ৰ উপায় দেখুৱাই আৰু ‘হৰে কৃষ্ণ’ মহামন্ত্ৰৰ জপ/কীৰ্তনক মুখ্য সাধন হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াৰ দাৰ্শনিক তাৎপৰ্য নাম-নামী অভেদ—দিব্য নামেই দেৱ-সান্নিধ্য; সেয়ে নামস্মৰণ চিত্তশুদ্ধি আৰু মোক্ষৰ সোজা পথ। ভক্তি পৰম্পৰাত, বিশেষকৈ গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ ধাৰাত, এই উপনিষদ শ্ৰুতি-প্ৰমাণ হিচাপে বহুল উদ্ধৃত।
Start ReadingKey Teachings
- Kali-yuga as a spiritual condition marked by diminished capacity for complex ritual and austerity
- Nāma (the divine Name) as a direct means (sādhana) for purification and liberation (mokṣa)
- The Hare Kṛṣṇa mahāmantra presented as the principal “tāraṇa” (crossing-over) mantra for Kali-yuga
- Nāma-nāmin abheda: the Name is non-different from the divine reality it signifies
- Japa/saṅkīrtana as practical Vedāntic discipline: remembrance (smaraṇa) leading to inner transformation
- Accessibility of liberation through sound (śabda) and grace (anugraha)
not restricted by ritual status
- Mantra as both means and presence: sustained recitation dissolves impurities (pāpa/kleśa) and stabilizes devotion
Verses of the Kalisantarana
3 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
द्वापरान्ते नारदो ब्रह्माणं जगाम। कथं भगवन् गां पर्यटन् कलिं सन्तरेयम् इति। स होवाच ब्रह्मा—साधु पृष्टोऽस्मि। सर्वश्रुतिरहस्यं गोप्यं तच्छृणु येन कलिसंसारं तरिष्यसि। भगवत आदिपुरुषस्य नारायणस्य नामोच्च...
দ্বাপৰযুগৰ অন্তত নাৰদ ব্ৰহ্মা (হিৰণ্যগৰ্ভ)ৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে: “ভগৱন, পৃথিৱীত পৰিভ্ৰমণ কৰি থাকোঁতে মই কলিক কেনেকৈ অতিক্ৰম কৰিম?” ব্ৰহ্মাই ক’লে: “তুমি উত্তম প্ৰশ্ন কৰিছা। সকলো শ্ৰুতিৰ গোপন সাৰ শুনা; ইয়াৰ দ্বাৰা তুমি কলি-সংসাৰ পাৰ হ’বা। আদিপুৰুষ ভগৱান নাৰায়ণৰ নাম মাত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিলেই কলি সংযত হয়, দূৰীভূত হয়।”
Mokṣa through nāma-japa (name as upāya); grace (anugraha) and liberation amid KaliVerse 2
नारदः पुनः पप्रच्छ—तन्नाम किमिति। स होवाच हिरण्यगर्भः—हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे। हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे॥ इति षोडशकं नाम्नां कलिकल्मषनाशनम्। नातः परतरोपायः सर्ववेदेषु दृश्यते। षो...
নাৰদে পুনৰ সুধিলে: “সেই নাম কি?” হিৰণ্যগৰ্ভে ক’লে: “হৰে ৰাম হৰে ৰাম ৰাম ৰাম হৰে হৰে; হৰে কৃষ্ণ হৰে কৃষ্ণ কৃষ্ণ কৃষ্ণ হৰে হৰে।” এই ষোলটা নামৰ জপে কলিৰ কল্মষ নাশ কৰে। সকলো বেদত ইয়াতকৈ শ্ৰেষ্ঠ উপায় দেখা নাযায়। ষোল কলাৰে আৱৃত জীৱৰ আৱৰণ বিনাশ হয়; তাৰ পাছত মেঘ আঁতৰি গ’লে সূৰ্যৰ ৰশ্মিমণ্ডল যেনেকৈ উজ্জ্বল হয়, তেনেকৈ পৰব্ৰহ্ম প্ৰকাশিত হয়।
Avidyā-āvaraṇa (veil) removed by nāma; Brahman-prakāśa (self-revealing Reality); yuga-dharmaVerse 3
पुनर्नारदः पप्रच्छ—भगवन् कोऽस्य विधिरिति। तं होवाच—नास्य विधिरिति। सर्वदा शुचिरशुचिर्वा पठन् ब्राह्मणः सलोकतां समीपतां सरूपतां सायुज्यमेति। यदास्य षोडशकस्य सार्धत्रिकोटीर्जपति तदा ब्रह्महत्यां तरति। त...
নাৰদে পুনৰ সুধিলে: “ভগৱন, ইয়াৰ বিধি (নিয়ম) কি?” তেওঁ ক’লে: “ইয়াৰ কোনো বিধি নাই।” সদায়—শুচি হওক বা অশুচি—পাঠ কৰা ব্ৰাহ্মণে লোকসাম্য, সমীপতা, সাৰূপতা আৰু সায়ুজ্য লাভ কৰে। যেতিয়া এই ষোল নামৰ সমুচ্চয় সাৰে তিনিকোটি (৩.৫ কোটি) বাৰ জপ কৰা হয়, তেতিয়া ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ অতিক্ৰম হয়; বীৰহত্যাৰ পাপ অতিক্ৰম হয়; স্বৰ্ণস্তেয়ৰ পৰা শুদ্ধ হয়; বৃষলী-গমনৰ পৰা শুদ্ধ হয়; পিতৃ-দেৱ-মানৱক অপকাৰ কৰাৰ দোষৰ পৰা শুদ্ধ হয়; সৰ্বধৰ্ম-পরিত্যাগৰ পাপৰ পৰাও তৎক্ষণাৎ শুচিতা লাভ কৰে। তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়—তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়: এইদৰে উপনিষদে কয়।
Upāya without restrictive niyama; pāpa-kṣaya and śuddhi; bhakti/japa leading to sāyujya (union) and mokṣa