Adhyaya 36

এই অধ্যায়ত ভাৰদ্বাজে সংলাপৰূপে ভগৱান বিষ্ণুৰ বৰাহ অৱতাৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। প্ৰলয়জলত নিমজ্জিত বসুমতী নাথাকিলে জীৱসমূহৰ ভাৰ ধাৰণ অসম্ভৱ—এই কথা বুজি ভগৱানে পাতাল-প্ৰদেশত ডুবি থকা পৃথিৱীক বিচাৰি পায় আৰু যজ্ঞময় বৰাহদেহ ধাৰণ কৰে; য’ত বৈদিক ছন্দ, অগ্নি আৰু যজ্ঞোপকৰণ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত প্ৰতীক ৰূপে নিৰূপিত। বৰাহে জলত প্ৰৱেশ কৰি অন্ধকাৰ নাশ কৰে, ৰসাতল দমন কৰে আৰু দন্তত পৃথিৱী তুলি ওপৰলৈ আনে; ঋষিসকলে স্তৱ কৰে, আৰু সাগৰৰ গর্জন মঙ্গলধ্বনি তথা আহুতি-সদৃশ উপমাৰে বৰ্ণিত হয়। পিছত অৰ্জুনে সোধে—প্ৰলয়ত পৃথিৱী কেনেকৈ স্থিত থাকে আৰু সপ্ত পাতালৰ তলত তাৰ আধাৰ কি। ভাৰদ্বাজে নাড়িকা, দিন, মাহ, বছৰ আদি কালমান, যুগ-মন্বন্তৰ বিন্যাস আৰু শ্বেতবৰাহ-কল্পত মনুসকলৰ ক্ৰম ব্যাখ্যা কৰে। প্ৰলয়-ধাৰাত প্ৰথমে খৰা/তাপ, তাৰপিছত বহু বছৰৰ বৰষুণ, জগত্-প্লাৱন, বিষ্ণুৰ নাভিকমলত ব্ৰহ্মাৰ যোগনিদ্ৰা আৰু তাৰপিছত ভগৱদাজ্ঞাৰে পুনঃসৃষ্টি—এই সকলো কোৱা হয়। শেষত উল্লেখ থাকে যে এই কল্পত বিষ্ণুৱে শ্বেত বৰাহৰূপ ধাৰণ কৰি পাছত বেঙ্কটাচললৈ আহি স্বামিপুষ্কৰিণীৰ ওচৰত বাস কৰে; ব্ৰহ্মাৰ প্ৰাৰ্থনাত দিৱ্যৰূপ গ্ৰহণৰ পাছত প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন দুষ্প্ৰাপ্য হয়—তেতিয়া ভক্তি আৰু কাহিনী-শ্ৰৱণৰ দ্বাৰা মানুহে কেনেকৈ ভগৱানলৈ আগবাঢ়িব পাৰে সেয়া অৰ্জুনে সোধে।