Adhyaya 21

এই অধ্যায়ত শ্ৰীসূত নৈমিষাৰণ্যৰ ঋষিসকলক আকাশগঙ্গা-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য আৰু ভাগৱতৰ লক্ষণ বৰ্ণনা কৰে। ৰামানুজ নামৰ শাস্ত্ৰজ্ঞ, জিতেন্দ্ৰিয়, বৈখানস ধৰ্মনিষ্ঠ ব্ৰাহ্মণে আকাশগঙ্গাৰ তীৰত দীঘলীয়া তপস্যা কৰে—গ্ৰীষ্মত পঞ্চাগ্নি, বৰ্ষাত খোলা আকাশৰ তলত অৱস্থান, শীতত জলশয়ন; লগতে অষ্টাক্ষৰ মন্ত্ৰজপ আৰু জনাৰ্দনৰ অন্তৰ্ধ্যান নিত্য কৰে। তপস্যাত প্ৰসন্ন হৈ বেঙ্কটেশ/শ্ৰীনিবাস শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী ৰূপে, দিৱ্য পৰিকৰসহ, নাৰদৰ গীত আৰু দিৱ্য বাদ্যধ্বনিৰ মাজত, বক্ষে লক্ষ্মীসহ প্ৰকট হয়। ৰামানুজৰ স্তৱ শুনি ভগৱানে তাক আলিঙ্গন কৰি বৰ দিবলৈ কয়; ৰামানুজে অচঞ্চল ভক্তি প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু দৰ্শনকেই পৰম সিদ্ধি বুলি মানে। ভগৱন্নাম আৰু দৰ্শনৰ মোক্ষদায়িনী শক্তি ইয়াত প্ৰতিপাদিত হয়। পিছত ভগৱানে আকাশগঙ্গাত স্নানৰ বিশেষ পুণ্যকাল জনায়—মেষসংক্রান্তিত, চিত্ৰা নক্ষত্ৰযুক্ত পূৰ্ণিমাত স্নান কৰিলে পৰম ধামপ্ৰাপ্তি আৰু পুনৰাগমন-নিবৃত্তি হয়। তাৰ পাছত ‘ভাগৱতক কেনেকৈ চিনিব?’ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত অহিংসা, অদ্বেষ, সংযম, সত্য, মাতাপিতা/ব্ৰাহ্মণ/গো-সেৱা, হৰিকথা-শ্ৰৱণপ্ৰীতি, তীৰ্থযাত্ৰা-প্ৰবণতা, জল-অন্নদান, একাদশী-ব্ৰত, হৰিনাম-ৰস, তুলসীভক্তি আৰু পুখুৰী-কুঁৱা-উদ্যান-মন্দিৰ আদি লোকহিত কৰ্ম—এইবোৰ ভাগৱতোত্তমৰ লক্ষণ বুলি বিস্তাৰে কোৱা হয়। শেষত সূতে বৃষাদ্ৰি (বেঙ্কটাদ্ৰি)স্থিত বিয়দগঙ্গাৰ এই ‘উত্তম’ মাহাত্ম্য সমাপ্ত কৰে।