Adhyaya 14

অধ্যায় ১৪ত সূত মুনিয়ে নৈমিষাৰণ্যৰ ঋষিসকলক এক উপদেশমূলক ইতিহাস (ইতিহাস) শুনাইছে, যাৰ মূল উদ্দেশ্য স্বামীতীৰ্থ/স্বামী-পুষ্কৰিণীৰ পাপ-শোধক মহিমা প্ৰকাশ কৰা। ঋষিসকলে সুমতিৰ বংশ, নৈতিক পতন আৰু উদ্ধাৰৰ উপায় জানিব খোজে। সূতে কয়—মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিদ্বান আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ যজ্ঞদেৱৰ পুত্ৰ সুমতি পিতৃ আৰু পতিব্ৰতা পত্নীক ত্যাগ কৰি মোহিনী কিৰাতীৰ সঙ্গ লয়; চৌৰ্য, মদ্যপান আদি দোষত ডুবি যায় আৰু লুণ্ঠনৰ বাবে ছদ্মবেশ ধৰি এক ব্ৰাহ্মণক হত্যা কৰে—ই মহাপাতক। তাৰ পাপফল ভয়ংকৰ ‘ব্ৰহ্মহত্যা’ৰ ৰূপে ব্যক্ত হৈ সুমতিক অনুসৰণ কৰে আৰু গৃহত আহি যজ্ঞদেৱক ধৰ্মসংকটত পেলায়—এনে পতিতক আশ্ৰয় দিলে সমগ্ৰ গৃহ অশুচি হ’ব বুলি সতর্ক কৰে। পিতৃস্নেহ থাকিলেও কাহিনীয়ে পাপৰ গাম্ভীৰ্য আৰু সামাজিক-আচারগত বহিষ্কাৰৰ কথা স্পষ্ট কৰে। এই সংকটময় মুহূর্তত ৰুদ্ৰাংশ ৰূপে পৰিচিত মহর্ষি দুর্বাসা উপস্থিত হয়; যজ্ঞদেৱে প্ৰায়শ্চিত্তৰ পথ বিচাৰে। দুর্বাসাই কয়—সাধাৰণ প্ৰায়শ্চিত্তে ই প্ৰায় অসম্ভৱ, কিন্তু স্থান-নির্ভৰ উপায় আছে: বেঙ্কটাদ্ৰিৰ পৰম পুণ্য তীৰ্থ স্বামী-পুষ্কৰিণীত স্নান। যজ্ঞদেৱে সুমতিক তাত লৈ যায়; স্নান কৰোঁতেই আকাশবাণীয়ে তৎক্ষণাৎ শুদ্ধিৰ ঘোষণা কৰে আৰু তীৰ্থক ‘পাপ-বৃক্ষ-কুঠাৰক’ বুলি মহিমা কৰে। শেষত ফলশ্ৰুতি—এই কাহিনী শুনা বা পাঠ কৰিলে উচ্চ পুণ্য লাভ হয়।