Adhyaya 11

এই অধ্যায়ত স্বামিপুষ্কৰিণীক মহাশুদ্ধিদায়ক তীৰ্থ ৰূপে প্ৰতিপন্ন কৰা হৈছে। সূতে কয়—কাশ্যপে স্বামিপুষ্কৰিণীত স্নান কৰিলে গম্ভীৰ নৈতিক কলুষতাও নাশ হয়। ঋষিসকলে কাশ্যপৰ দোষৰ কাৰণ আৰু হঠাৎ মুক্তিৰ হেতু সুধিলে, সূতে ৰজা পৰীক্ষিতক কেন্দ্ৰ কৰি সংযুক্ত উপাখ্যান বৰ্ণনা কৰে। শিকাৰৰ সময়ত পৰীক্ষিতে মৌনব্ৰতী ঋষিক দেখি উত্তৰ নাপাই ক্ৰোধত তেওঁৰ কাঁধত মৃত সাপ থৈ দিয়ে। ঋষিপুত্ৰ শৃঙ্গীয়ে শাপ দিয়ে—সপ্তম দিন তক্ষকৰ দংশনত ৰজাৰ মৃত্যু হ’ব। বহু ৰক্ষাব্যৱস্থা সত্ত্বেও তক্ষকে ছল কৰি ব্ৰাহ্মণসদৃশ লোকৰ মাজত আহি, ফলত কৃমিৰূপে লুকাই শাপ পূৰ্ণ কৰে। বিষনাশক মন্ত্রবিদ্যা-চিকিৎসক কাশ্যপে ৰজাক বচাবলৈ ওলাইছিল, কিন্তু তক্ষকে শক্তিপৰীক্ষা আৰু ধনৰ প্ৰলোভনেৰে তেওঁক ঘূৰাই দিয়ে। তাৰ পিছত ‘সমৰ্থ হৈও ৰজাক ৰক্ষা নকৰিলে’ বুলি কাশ্যপ লোকনিন্দিত হয়। প্ৰতিকাৰ বিচাৰি তেওঁ শাকল্য মুনিৰ ওচৰলৈ গ’লে, মুনিয়ে কয়—বিষপীড়িত প্ৰাণ বচাবৰ ক্ষমতা থাকিও সহায় নকৰা ঘোৰ দোষ, সমাজত অপযশ আনে। প্ৰায়শ্চিত্তস্বৰূপে বেঙ্কটাদ্ৰিত গৈ সংকল্পসহ স্বামিপুষ্কৰিণীত স্নান, বৰাহস্বামিন আৰু তাৰ পিছত শ্ৰীনিবাসৰ পূজা, নিয়মানুবর্তিতা কৰিলে কাশ্যপৰ স্বাস্থ্য, প্ৰতিষ্ঠা আৰু মান পুনৰ লাভ হয়। শেষত ফলশ্ৰুতি শ্ৰদ্ধাৰে শুনাসকলক উত্তম গতিৰ আশ্বাস দিয়ে।