Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 43

Devanagari script

दृष्ट्वा स्थितान्स तान्सर्वान्प्रदीप्तानिव पावकान् । तानागतान्विदित्वाथ रघुः परपुरंजयः । निश्चक्राम यथान्यायं स्वयमेव महायशाः

Transliteration

dṛṣṭvā sthitānsa tānsarvānpradīptāniva pāvakān | tānāgatānviditvātha raghuḥ parapuraṃjayaḥ | niścakrāma yathānyāyaṃ svayameva mahāyaśāḥ

Translation

সেই সকলো মুনিক স্থিত দেখিলে—জ্বলি উঠা অগ্নিৰ দৰে—আৰু তেওঁলোক আহি পোৱা বুজি, ৰঘু, শত্রুনগৰ-বিজয়ী মহাযশস্বী, ন্যায়-শিষ্টাচাৰ অনুসাৰে নিজেই বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिकक्रिया (prior action)

• स्थितान्: standing
• स्थितान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)

• तान्: those
• तान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Adjectival to तान्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रदीप्तान्: blazing
• प्रदीप्तान्: Visheshana (Adjectival to तान्)
• Type: Adjective
• Root: प्र+दीप् (धातु) → प्रदीप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• इव: like
• इव: Sambandha (Upamā-marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• पावकान्: fires
• पावकान्: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: पावक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तान्: those
• तान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• आगतान्: arrived
• आगतान्: Visheshana (Adjectival to तान्)
• Type: Adjective
• Root: आ+गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• विदित्वा: having known/understood
• विदित्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिकक्रिया

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)

• रघुः: Raghu
• रघुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परपुरंजयः: conqueror of enemy cities
• परपुरंजयः: Visheshana (Epithet of रघुः)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक) + जि (धातु) → जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य पुरस्य जयः = conqueror of others' cities)

• निश्चक्राम: went out
• निश्चक्राम: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निस्+क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Manner marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (as/in the manner)

• अन्यायम्: according to propriety
• अन्यायम्: Adhikarana (Manner/विधि-अधिकार)
• Type: Indeclinable
• Root: न्याय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; यथा + न्यायम् → यथान्यायम् (according to rule), अव्ययवत् प्रयोगः

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Emphatic agent)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वयम्-शब्दः (indeclinable, reflexive adverb)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• महायशाः: greatly renowned
• महायशाः: Visheshana (Epithet of रघुः)
• Type: Adjective
• Root: महā (प्रातिपदिक) + यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् यशः यस्य/महायशस्)

Speaker

Narrator (contextual; Vaiṣṇavakhaṇḍa Ayodhyāmāhātmya narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sages stand radiant like blazing fires; Raghu, famed conqueror, steps out personally to receive them with impeccable decorum, embodying royal humility before spiritual power.

Characters & Entities

• Raghu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True greatness includes humility: even a victorious king personally honors sages with proper conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā remains the scene of this reception, presented as a dharmic seat where sages gather.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is etiquette (nyāya) in receiving brāhmaṇas and ṛṣis—an essential limb of yajña and dharma.