Adhyaya 3
Prabhasa KhandaVastrapatha Kshetra MahatmyaAdhyaya 3

Adhyaya 3

এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰৰ বাণীৰূপে বস্ত্ৰাপথক্ষেত্ৰৰ তীৰ্থসমূহৰ সংক্ষিপ্ত কিন্তু প্ৰামাণ্য সংকলন দিয়া হৈছে। আৰম্ভণিতে কোৱা হয় যে ইয়াত তীৰ্থ “কোটিশঃ” অৰ্থাৎ অগণিত; সেয়ে বক্তাই বিস্তাৰ এৰি কেৱল “সাৰ” হিচাপে মুখ্য স্থানসমূহৰ নিৰ্যাস উপস্থাপন কৰে। দামোদৰা নদী—যাক সুৱৰ্ণৰেখা বুলিও স্মৰণ কৰা হয়—উল্লেখ কৰি তাৰ ওচৰত ব্ৰহ্মকুণ্ড আৰু ব্ৰহ্মেশ্বৰ মন্দিৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে। তাৰ পিছত কালমেঘ, ভব/দামোদৰ, দুটা গব্যূতি দূৰত থকা কালিকা, ইন্দ্ৰেশ্বৰ, ৰৈৱত আৰু উজ্জয়ন্ত পৰ্বত, লগতে কুম্ভীশ্বৰ আৰু ভীমেশ্বৰ আদি শৈৱস্থান ক্ৰমে তালিকাভুক্ত হয়। ক্ষেত্ৰৰ পৰিসৰ পাঁচ গব্যূতি বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে আৰু মৃগীকুণ্ডক পাপনাশক তীৰ্থ হিচাপে বিশেষ মহিমা দিয়া হৈছে। শেষত ইচ্ছাকৃত সাৰ-সংগ্ৰহ বুলি উল্লেখ কৰি, অঞ্চলটোৰ ৰত্ন/খনিজ সঞ্চয়ৰ সৈতে সম্পৰ্ক দেখুৱাই পবিত্ৰ ভূগোলক সম্পদ-ভূগোলৰ সৈতে একেলগে নথিভুক্ত কৰা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ वस्त्रापथे क्षेत्रे संति तीर्थानि कोटिशः । तथापि सारं ते वच्मि सर्वतीर्थमहोदयम्

ঈশ্বৰ ক’লে: এতিয়া বস্ৰাপথ ক্ষেত্ৰত কোটি কোটি তীৰ্থ আছে; তথাপি মই তোমাক সাৰ কথাই ক’ম—সকলো তীৰ্থৰ মহোদয়, মঙ্গলৰ মহাস্ৰোত।

Verse 2

दामोदरे नदी प्रोक्ता स्वर्णरेषेति या स्मृता । ब्रह्मकुण्डं च तत्रैव तथा ब्रह्मेश्वरः स्मृतः

তাত দামোদৰা নামে এক নদী কোৱা হয়, যাক ‘স্বৰ্ণৰেষা’ বুলিও স্মৰণ কৰা হয়। তাতেই ব্ৰহ্মকুণ্ড আছে, আৰু ব্ৰহ্মেশ্বৰো তাত প্ৰসিদ্ধ।

Verse 3

कालमेघश्च संप्रोक्तो भवो दामोदरः स्मृतः । गव्यूतिद्वितयेनैव कालिका तत्र कीर्तिता

তেওঁ কালমেঘ বুলিও প্ৰখ্যাত; তাত ভৱক দামোদৰ ৰূপে স্মৰণ কৰা হয়। আৰু দুটা গৱ্যূতি দূৰত সেই দেশত কালীকা দেৱীৰ কীৰ্তি গোৱা হয়।

Verse 4

इन्द्रेश्वरश्च तत्रैव रैवतः पर्वतस्तथा । उज्जयंतश्च तत्रैव देवः कुम्भीश्वरः स्मृतः

সেই ঠাইতেই ইন্দ্ৰেশ্বৰ দেৱালয় আছে; তেনেদৰে ৰৈৱত পৰ্বত। আৰু তাতেই উজ্জয়ন্ত; সেই স্থানত দেৱতাক কুম্ভীশ্বৰ নামে স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 5

भीमेश्वरश्च तत्रैव ततः क्षेत्रं महाप्रभम् । तैलसारणिकंनाम त्रेतायां हैममारकम्

সেই ঠাইতেই ভীমেশ্বৰ আছে; তাৰ পাছত এক মহাপ্ৰভাময় পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আছে, যাৰ নাম তৈলসাৰণিক—যি ত্ৰেতাযুগত হৈমমাৰক নামে পৰিচিত আছিল।

Verse 6

पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ পঞ্চ গৱ্যূতি পৰিমাণে বিস্তৃত বুলি কীৰ্তিত। তাতেই মৃগীকুণ্ড আছে—যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 7

एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं रत्नधात्वोस्तथाऽकरम् । कथितं तव देवेशि पुनः संक्षेपतो मया

হে দেৱেশী, এই বস্ত্ৰাপথ ক্ষেত্ৰ—যি ৰত্ন আৰু ধাতুৰ খনি বুলিও প্ৰখ্যাত—মই তোমাক পুনৰ সংক্ষেপে বৰ্ণনা কৰিলোঁ।