Adhyaya 18

Verse 1

राजोवाच । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे सम्प्राप्तो वामनो यदा । तदाप्रभृति किं चक्रे तन्मे विस्तरतो वद

ৰাজাই ক’লে: “যেতিয়া বামন বস্ৰাপথৰ মহাক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল, তেতিয়াৰ পৰা আগলৈ তেওঁ কি কৰিলে? সেয়া মোক বিস্তাৰে কোৱা।”

Verse 2

सारस्वत उवाच । वामनो वसतिं चक्रे भवस्याग्रे नृपोत्तम । स्वर्णरेखाजले स्नात्वा भवं सम्पूज्य भावतः

সাৰস্বতে ক’লে: “হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! বামনে ভৱ (শিৱ)ৰ সন্মুখত নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলে। স্বৰ্ণৰেখাৰ জলে স্নান কৰি, তেওঁ অন্তৰৰ ভক্তিৰে ভৱক পূজা কৰিলে।”

Verse 3

एकांते निर्मले स्थाने कण्टकास्थिविवर्जिते । कृष्णाजिनपरिच्छन्न उपविष्टो वरा सने

একান্ত আৰু নিৰ্মল স্থানত, কাঁইট আৰু অস্থিৰ পৰা মুক্ত হৈ, তেওঁ কৃষ্ণাজিনে আৱৃত উত্তম আসনত উপবিষ্ট হ’ল।

Verse 4

कृत्वा पद्मासनं धीरो निश्चलोऽभूद्द्विजोत्तमः । विधाय कन्धराबंधमृजुनासावलोककः

পদ্মাসন গ্ৰহণ কৰি ধীৰ দ্বিজোত্তম নिश्चল হ’ল; গৰ্দন আৰু কাঁধ সঠিকভাৱে সোজা কৰি নাসাৰ সোজা ৰেখাত মৃদু দৃষ্টি স্থাপন কৰিলে।

Verse 5

गृहक्षेत्रकलत्राणां चिंतां मुक्त्वा धनस्य च । मायां च वैष्णवीं त्यक्त्वा कृतमौनो जितेन्द्रियः

গৃহ, ক্ষেত্ৰ আৰু পত্নী-পৰিয়ালৰ চিন্তা, লগতে ধনৰ ভাবনা ত্যাগ কৰি, তেওঁ বৈষ্ণৱী মায়াকো পৰিত্যাগ কৰিলে; মৌন ব্ৰত পালন কৰি ইন্দ্ৰিয়সমূহ জয় কৰিলে।

Verse 6

निराहारो जितक्रोधो मुक्तसंसारबंधनः । भुजौ पद्मासने कृत्वा किञ्चिन्मीलितलो चनः । मनोतिचंचलं ज्ञात्वा स्थिरं चक्रे हृदि द्विजः

নিৰাহাৰ হৈ, ক্ৰোধ জয় কৰি, সংসাৰবন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ, তেওঁ পদ্মাসনত ভুজা স্থাপন কৰি চকু অলপ মুদিলে। মন অতিশয় চঞ্চল বুলি জানি, দ্বিজে তাক হৃদয়ত স্থিৰ কৰিলে।

Verse 8

एवं तं हृदये कृत्वा गृहीत्वा सर्वसन्धिषु । आनीय ब्रह्मणः स्थाने दृढं ब्रह्मण्ययोजयत्

এইদৰে সেই তত্ত্বক হৃদয়ত স্থাপন কৰি আৰু দেহৰ সকলো সন্ধিস্থানত দৃঢ়ভাৱে ধৰি, তেওঁ তাক ব্ৰহ্মণৰ স্থানে আনিলে আৰু অচল স্থিৰতাৰে তাত যোগ কৰিলে।

Verse 9

गृहीत्वा पवनं बाह्यं यदा पूर यते तनुम् । तदा स पूरको ज्ञेयो रेचकं तु वदाम्यहम्

যেতিয়া বাহিৰৰ প্ৰাণবায়ু গ্ৰহণ কৰি দেহ পূৰ্ণ কৰা হয়, তাক পূৰক বুলি জানিবা; এতিয়া মই ৰেচক (নিঃশ্বাস) বৰ্ণনা কৰোঁ।

Verse 10

यदा चाभ्यन्तरो वायुर्बाह्ये याति क्रमान्नृप । तदा स रेचको ज्ञेयः स्तम्भनात्कुम्भको भवेत्

হে নৃপ, যেতিয়া অন্তৰৰ প্ৰাণবায়ু ক্ৰমে বাহিৰলৈ যায়, তাক ৰেচক বুলি জানিবা; আৰু যেতিয়া তাক ৰোধি স্থিৰ কৰি ধৰা হয়, তেতিয়া কুম্ভক হয়।

Verse 11

पञ्चविंशतितत्त्वानि यदा जानंति योगिनः । मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मकृतैरपि

যেতিয়া যোগীসকলে পঁচিশ তত্ত্ব জানে, তেতিয়া তেওঁলোকে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—সাত জন্মত সঞ্চিত পাপো।

Verse 12

राजोवाच । कानि तत्त्वानि को देही किं ज्ञेयं योगिनां वद । उत्पन्नज्ञानसद्भावो योगयुक्तः कथं भवेत्

ৰাজাই ক’লে: “তত্ত্বসমূহ কোনবোৰ? দেহী কোন? যোগীৰ বাবে কি জানিবলগীয়া, কোৱা। আৰু অন্তৰত সত্য জ্ঞান উদয় হৈ যোগত স্থিতি কেনেকৈ হয়?”

Verse 13

ईश्वर उवाच । प्रकृतिश्च ततो बुद्धिरहंकारस्ततोऽभवत् । तन्मात्रपंचकं तस्मादेषा प्रकृतिरष्टधा

ঈশ্বৰে ক’লে: “প্ৰথমে প্ৰকৃতি; তাৰ পৰা বুদ্ধি উৎপন্ন হয়, আৰু তাৰ পৰা অহংকাৰ জন্মে। তাৰ পৰা পঞ্চ তন্মাত্ৰা প্ৰকাশ পায়। এইদৰে প্ৰকৃতি অষ্টধা কোৱা হয়।”

Verse 14

बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च कर्मेंद्रियाणि च । एकादशं मनो विद्धि महा भूतानि पंच च

জ্ঞানেন্দ্ৰিয় পাঁচ আৰু কৰ্মেন্দ্ৰিয় পাঁচ বুজিবা; মনক একাদশ বুলি জানিবা; আৰু পঞ্চ মহাভূতও আছে।

Verse 15

गणः षोडशकः सांख्ये विस्तरेण प्रकीर्तितः । चतुर्विंशतितत्त्वानि पुरुषः पंचविंशकः

সাংখ্যত ষোড়শ গণ বিস্তাৰে বৰ্ণিত। তত্ত্ব চৌব্বিশ; পুৰুষ পঁচিশতম।

Verse 16

देहीति प्रोच्यते देहे स चात्मानं च पश्यति । विंदन्ति परमात्मानं षष्ठं तं विंशतेः परम्

দেহত বাস কৰোঁতে তেওঁ ‘দেহী’ বুলি কোৱা হয়, আৰু তেওঁ আত্মাকো দৰ্শন কৰে। তেওঁলোকে বিশৰ ওপৰত পৰমাত্মাক উপলব্ধি কৰে—তাক সিহঁতৰ ওপৰত ‘ষষ্ঠ’ বুলি গণে।

Verse 17

आसनादिप्रकारा ये ते ज्ञेयाः प्रथमं सदा । यदा दीपशिखाप्रायं ज्योतिः पश्यंति ते हृदि

আসন আদি যি নানাবিধ পদ্ধতি, সেয়া সদায় প্ৰথমে জানিবলগীয়া। যেতিয়া সিহঁতে হৃদয়ত দীপশিখাৰ দৰে জ্যোতি দেখে,

Verse 18

उत्पन्नज्ञानसद्भावा भण्यास्ते योगिनो बुधैः । पूर्वं जरां जरयति रोगा नश्यति दूरतः

যিসকলৰ ভিতৰত সত্য জ্ঞানৰ সদ্ভাৱ উদ্ভৱ হয়, বুধসকলে সিহঁতক যোগী বুলি কয়। প্ৰথমে সিহঁতে জৰাক ক্ষয় কৰে, আৰু ৰোগ দূৰতে নাশ হয়।

Verse 19

सर्वपापचये क्षीणे पश्चान्मृत्युं स विंदति । मृतो लोके नरो नास्ति योगी जानाति चेत्स्वयम्

যেতিয়া সকলো পাপৰ সঞ্চয় ক্ষয় হয়, তেতিয়া সি মৃত্যুক সন্মুখীন হয়। তথাপি এই লোকত ‘মৰা মানুহ’ বুলি একো নাই—যদি যোগীয়ে নিজে সত্যকৈ জানে।

Verse 20

तदा द्वाराणि संरुद्ध्य दश प्राणान्स मुञ्चति । पुण्य पापक्षयं कृत्वा प्राणा गच्छंति योगिनाम् । अणिमादिगुणैश्वर्यं प्राप्नुवंति शिवालये

তেতিয়া দেহৰ দ্বাৰসমূহ সংৰুদ্ধ কৰি সি দহ প্ৰাণ ত্যাগ কৰে। পুণ্য-পাপ ক্ষয় কৰি যোগীৰ প্ৰাণসমূহ প্ৰস্থান কৰে আৰু শিৱালয়ত উপনীত হৈ অণিমা আদি যোগসিদ্ধিৰ ঐশ্বৰ্য লাভ কৰে।

Verse 21

अनेन ध्यानयोगेन भवं पश्यति मानवः । मनसा चिंतितं सर्वं सम्प्राप्तं भवदर्शनात्

এই ধ্যানযোগে মানুহে ভৱ (শিৱ)ক দৰ্শন কৰে। ভৱৰ দৰ্শনত মনত চিন্তিত সকলো বস্তু সিদ্ধ হৈ লাভ হয়।

Verse 22

एवमास्ते यदा विप्रो वामनो भवसन्निधौ । गगनादवतीर्णं तं तदा पश्यति नारदम्

এইদৰে যেতিয়া বিপ্ৰ বামন ভৱ (শিৱ)ৰ সান্নিধ্যত বহি আছিল, তেতিয়া সি আকাশৰ পৰা অৱতীৰ্ণ হোৱা নাৰদ মুনিক দেখিলে।

Verse 23

वामन उवाच । महर्षे कुशलं तेऽद्य कस्मादागम्यते त्वया । प्रणमामि महर्षे त्वां ब्रह्मैव त्वं जगत्त्रये

বামনে ক’লে: “হে মহর্ষি, আজি আপোনাৰ কুশল-মঙ্গলনে? আপুনি ক’ৰ পৰা আহিছে? হে দ্ৰষ্টা মহর্ষি, মই আপোনাক প্ৰণাম কৰোঁ—ত্ৰিলোকত আপুনি সত্যই ব্ৰহ্ম স্বৰূপ।”

Verse 24

नारद उवाच । स्वर्ग लोकादहं प्राप्तः कुशलं किं ब्रवीमि ते

নাৰদে ক’লে: “মই স্বৰ্গ-লোকৰ পৰা আহিছোঁ; তোমাক কুশল-সংবাদ কি ক’ম?”

Verse 25

यातायातैर्दिनेशस्य पूर्य्यते ब्रह्मणो दिनम् । दिनांते जायते रात्री रात्रौ नश्यंति देवताः

সূৰ্যৰ যাতায়াতৰ দ্বাৰাই ব্ৰহ্মাৰ এক দিন পূৰ্ণ হয়; দিনান্তে ৰাতি জন্মে, আৰু সেই ৰাতিত দেবতাসকল লীন হৈ যায়।

Verse 26

का कथा मृत्युलोकस्य ये म्रियंते दिनेदिने । नभो धूमाकुलं जातं देवा बलिगृहे गताः

তেন্তে মৃত্যুলোকৰ কথা কি ক’ব, য’ত লোক দিদিনে মৰে? আকাশ ধোঁৱাৰে আৱৃত হৈছে, আৰু দেবতাসকল বলিৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 27

सप्तर्षयो गतास्तत्र ब्रह्मणा ब्रह्मचारिणः । हाहाहूहूस्तुंबरुश्च गतौ नारदपर्वतौ

তাত ব্ৰহ্মাৰ ব্ৰহ্মচাৰী সপ্তঋষিও গ’ল। হাহা-হূহু আৰু তুম্বৰুও গ’ল; নাৰদ আৰু পৰ্বতো তাতে গ’ল।

Verse 28

अप्सरोगणगन्धर्वाः संप्राप्ता बलिमंदिरे । उत्पातशांतिको यज्ञः क्रियते बलिना स्वयम्

অপ্সৰা আৰু গন্ধৰ্বৰ দল বলিৰ মন্দিৰ-গৃহত উপস্থিত হৈছে। অশুভ উৎপাত শান্ত কৰিবলৈ বলিয়ে নিজেই শান্তিক যজ্ঞ সম্পাদন কৰিছে।

Verse 29

तत्रैव गन्तुमिच्छामि द्रष्टुं यज्ञं बलेर्गृहे । सहस्रमेकं यज्ञानामेकोनं विदधे बलिः

মই তাতেই যাবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ, বলিৰ গৃহত হোৱা যজ্ঞ দৰ্শন কৰিবলৈ। বলিয়ে যজ্ঞসমূহৰ ভিতৰত সহস্ৰৰ পৰা এটা কম—নৱশত নৱনব্বই—সম্পন্ন কৰিছে।

Verse 30

दैत्यानां भुवनं सर्वं संपूर्णेऽस्मिन्भविष्यति । असावतिशयः कोऽपि प्रारब्धो यज्ञकर्मणि । द्विजातिभ्यो मया देयं येन यद्याच्यते स्वयम्

যদি এই যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ হয়, তেন্তে দৈত্যসকলৰ সমগ্ৰ ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ব। এই যজ্ঞকর্মত কোনো অসাধাৰণ উদ্যোগ আৰম্ভ হৈছে। সেয়ে দ্বিজসকল যি কিবা মোৰ পৰা নিজে প্ৰাৰ্থনা কৰে, মই স্বেচ্ছায় দান কৰিবই লাগিব।

Verse 31

वारितेनापि मे देयं सत्यमस्तु वचो मम । आत्मानमपि दारांश्च राज्यं पुत्रान्प्रियान्मम

মোক বাধা দিলেও মই দান কৰিবই লাগিব—মোৰ বাক্য সত্য হওক। মই মোৰ নিজৰ দেহো, মোৰ পত্নীও, মোৰ ৰাজ্যও, আৰু মোৰ প্ৰিয় পুত্ৰসকলকো দান কৰিব পাৰোঁ।

Verse 32

प्रार्थितश्चेन्न दास्यामि व्यर्थो भवतु मेऽध्वरः । अनेन वचसा जाता महती मे शिरो व्यथा । प्रतिज्ञाय कथं यज्ञः संपूर्णोऽयं भविष्यति

যদি প্ৰাৰ্থনা কৰা সত্ত্বেও মই দান নকৰোঁ, তেন্তে মোৰ অধ্বৰ (যজ্ঞ) ব্যৰ্থ হওক। এই বাক্যসমূহে মোৰ মূৰত মহা বেদনা জাগিছে। প্ৰতিজ্ঞা কৰি এই যজ্ঞ কেনেকৈ সম্পূৰ্ণ হ’ব?

Verse 33

भंगोपायं न पश्यामि भ्रमामि भुवनत्रये । विध्वंसकारिणं ज्ञात्वा भवंतं पर्युपस्थितः

এই সংকটৰ পৰা ওলোৱাৰ কোনো উপায় মই নেদেখোঁ; মই ত্ৰিভুবনত ভ্ৰমি ফুৰোঁ। তোমাক বিধ্বংসকাৰী (অথবা নিৰ্ণায়ক) বুলি জানি, মই শৰণ ল’বলৈ তোমাৰ সন্মুখত উপস্থিত হৈছোঁ।

Verse 34

यथा न पूर्यते यज्ञस्तथेदानीं विधीयताम्

এতিয়া এনেদৰে ব্যৱস্থা কৰা হওক, যাতে যজ্ঞ অসম্পূৰ্ণ হৈ নাথাকে।

Verse 35

वामन उवाच । महर्षे शृणु मे वाक्यं का शक्तिर्मम विद्यते । कोऽहं कस्मात्करिष्यामि यज्ञे देवाः समागताः

ৱামনে ক’লে: হে মহর্ষি, মোৰ কথা শুনা। মোৰ কি শক্তি আছে? মই কোন, আৰু যজ্ঞত মই কি কৰিব পাৰোঁ—যেতিয়া দেৱতাসকল নিজেই সমবেত হৈছে?

Verse 36

ऋषयो ब्राह्मणाः सर्वे कथं व्यर्थो भविष्यति । अपरं शृणु मे वाक्यं ब्रह्मर्षे ब्रह्मणस्पते

সকলো ঋষি আৰু ব্ৰাহ্মণ উপস্থিত—তেনে হলে যজ্ঞ কেনেকৈ নিষ্ফল হ’ব? এতিয়া মোৰ আন এটা কথা শুনা, হে ব্ৰহ্মর্ষি, হে ব্ৰহ্মণস্পতি।

Verse 37

न कलत्रं न ते पुत्राः कस्मात्प्रकृतिरीदृशी । युद्धं विना न ते सौख्यं न सौख्यं कलहं विना

তোমাৰ না পত্নী আছে, না পুত্ৰ—তেন্তে তোমাৰ স্বভাৱ এনেকুৱা কিয়? যুদ্ধ নোহোৱাকৈ তোমাৰ সুখ নাই, আৰু কলহ নোহোৱাকৈও তোমাৰ সুখ নাই।

Verse 39

नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः । ममापि कौतुकं जातं महर्षे वद सत्वरम्

নাৰদে এটা কৰে, আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে আন এটা কৰে। মোৰ মনতো কৌতূহল জাগিছে—হে মহর্ষি, সোনকালে কোৱা।

Verse 40

नारद उवाच । पाद्मकल्पे व्यतिक्रांते रात्र्यंते शृणु वामन । ब्रह्माण्डं वारिणा व्याप्तमन्यत्किं चिन्न विद्यते

নাৰদে ক’লে: শুনা, হে বামন। পদ্ম-কল্প অতিবাহিত হোৱাৰ পাছত, ৰাত্ৰিৰ অন্তত, সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ড জলৰে পৰিপূৰ্ণ হৈছিল; তাৰ বাহিৰে একোও নাছিল।

Verse 41

अप्सु शेते देवदेवः स च नारायणः स्मृतः । स ब्रह्मा स शिवो नास्ति भेदस्तेषां परस्परम्

দেৱদেৱ মহাজলত শয়ন কৰে; তেওঁ নাৰায়ণ বুলি স্মৰণীয়। তেওঁয়েই ব্ৰহ্মা, তেওঁয়েই শিৱ—তেওঁলোকৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য নাই।

Verse 42

यदा भवंति ते भिन्ना स्तदा देवत्रयं च ते । कर्त्तुं वाराहकल्पं तु भिन्ना जातास्त्रयस्तदा

কিন্তু যেতিয়া তেওঁলোক পৃথক ৰূপে প্ৰকাশ পায়, তেতিয়া তেওঁলোকক দেৱ-ত্ৰয় বুলি কোৱা হয়। বৰাহ-কল্প সম্পাদনৰ উদ্দেশ্যে তেতিয়া তেওঁলোক তিনিজন পৃথক ৰূপে হ’ল।

Verse 43

ब्रह्मविष्णुहरा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः । सृष्टिं ब्रह्मा करोत्येवं तां च पालयते हरिः

ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু হৰ—এই দেৱসকল ৰজঃ, সত্ত্ব আৰু তমঃ গুণময়। এইদৰে ব্ৰহ্মাই সৃষ্টি কৰে, আৰু হৰিয়ে তাক পালন কৰে।

Verse 44

हरः संहरते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । एवं प्रवर्त्य देवेश उपविष्टा वरासने । कैलासशिखरे रम्ये मंत्रयंति परस्परम्

হৰে সকলো সংহাৰ কৰে—চল-অচলসহ ত্ৰিলোক। এইদৰে বিশ্বকাৰ্য্য প্ৰৱৰ্তাই দেৱেশসকল ৰম্য কৈলাসশিখৰত উত্তম আসনত বহি পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰে।

Verse 45

त्रयाणां को वरो देवः को ज्येष्ठः को गुणाधिकः । चतुर्थो नास्ति यो वेत्ति सहसा ते त्रयः स्थिताः

তিনিজনৰ মাজত কোনজন শ্ৰেষ্ঠ দেৱ? কোনজন জ্যেষ্ঠ? কোনজন গুণত অধিক? সিদ্ধান্ত দিবলৈ চতুৰ্থ কোনো নাছিল; সেয়েহে সেই তিনিও একেলগে সংশয়ত থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 46

तेभ्यः समुत्थितं ज्योतिरेकीभूतं तदंबरे । कालमानेन युक्तं तद्भ्राम्ते रविमंडलम्

তেওঁলোকৰ পৰা এক জ্যোতি উদ্ভৱ হ’ল, আকাশত একেটা দীপ্তিত একীভূত হ’ল। সময়ৰ মাপৰ সৈতে যুক্ত হৈ সেয়া সূৰ্য-মণ্ডলৰূপে পৰিভ্ৰমণ কৰে।

Verse 47

अहं ज्येष्ठो ह्यहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्धरब्रह्मणोः । द्वयोर्विवदतोः क्रोधात्संजातोऽहं मुखात्प्रभो

“মই জ্যেষ্ঠ—নিশ্চয় মইয়েই জ্যেষ্ঠ!” এইদৰে হৰ আৰু ব্ৰহ্মাৰ মাজত বিবাদ উঠিল। দুয়োৰে তৰ্কত ক্ৰোধ জাগি উঠাত, হে প্ৰভু, মই মুখৰ পৰা জন্মিলোঁ।

Verse 48

कथं देव न जानासि यदुक्तं ब्रह्मणा तदा । दशावतारास्ते रंतुं मत्स्यकूर्मादयः पुरा

“হে দেৱ, তেতিয়া ব্ৰহ্মাই যি কৈছিল সেয়া তুমি কেনেকৈ নাজানা—যে তোমাৰ দশ অৱতাৰ, মৎস্য-কূৰ্ম আদি, পূৰ্বতে দিৱ্য লীলাৰ বাবে প্ৰকাশ পাইছিল?”

Verse 49

रुद्रेण वारिता गत्वा कलहो वो न युज्यते । तथैव कृतवान्विष्णुरवतारान्दशैव तान्

“ৰুদ্ৰই বাধা দিছে; আঁতৰি যোৱা—এই কলহ তোমালোকৰ বাবে শোভন নহয়। তথাপি বিষ্ণুৱে নিশ্চয় সেই একে দশ অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।”

Verse 50

कल्पादौ ब्रह्मणो वक्त्रात्संजातोऽहं द्विजोत्तम । कलहाजन्म मे यस्मात्तस्मान्मे कलहः प्रियः

কল্পৰ আদিতে মই ব্ৰহ্মাৰ মুখৰ পৰা জন্মিলোঁ, হে দ্বিজোত্তম। যিহেতু মোৰ জন্ম কলহৰ পৰা, সেয়ে কলহ মোৰ প্ৰিয়।

Verse 51

कल्पादौ सृजता पूर्वं चिन्वितं ब्रह्मणा स्वयम् । वेदान्तिना कथं सृष्टिः कर्त्तव्याऽहो हरे मया

কল্পৰ আদিতে, সৃষ্টিৰ আগতে ব্ৰহ্মাই নিজে চিন্তা কৰিলে— ‘হে হৰি! মই বেদ আৰু বেদান্তত স্থিত; এই সৃষ্টিকাৰ্য কেনেকৈ সম্পাদন কৰিম?’

Verse 52

नष्टान्वेदान्न जानामि क्व वेदास्ते गता इति । पृथ्वीमपि न जानामि किं स्थाने किमधो गता

নষ্ট হোৱা বেদ ক’লৈ গ’ল, মই নাজানো। পৃথিৱীৰ কথাও নাজানো—সেয়া কোন ঠাইত আছে, নে কোন গভীৰতালৈ তল গৈছে।

Verse 54

जले जलेचरो मत्स्यो महानद्यां भविष्यसि । आदाय वेदान्वेगेन मम त्वं दातुमर्हसि

জলত তুমি মহা নদীৰ পানীত জলচৰ মাছ হ’বা। বেগে বেদসমূহ লৈ তুমি সিহঁত মোক অৰ্পণ কৰিব লাগিব।

Verse 55

तथा च कृतवान्देवो मत्स्यरूपं जले महत् । वेदान्समानयामास ददौ च ब्रह्मणे पुरा । कूर्मरूपं पुनः कृत्वा मंदरं धारयिष्यसि

তেতিয়া দেৱে বিস্তৃত জলত মহৎ মৎস্যৰূপ ধাৰণ কৰিলে; বেদসমূহ আনিলে আৰু পূৰ্বে ব্ৰহ্মাক অৰ্পণ কৰিলে। পুনৰ কূৰ্মৰূপ লৈ তুমি মন্দৰ পৰ্বত ধাৰণ কৰিবা।

Verse 56

इत्युक्तो ब्रह्मणा विष्णुर्लक्ष्मीस्त्वां वरयिष्यति । पुरा चित्रं चरित्रं ते मथने दृष्टवानहम्

এইদৰে ব্ৰহ্মাই কোৱা মতে বিষ্ণুক ক’লে—“লক্ষ্মী দেৱী তোমাক বৰিব। পূৰ্বতে সমুদ্ৰ-মথনৰ সময়ত মই তোমাৰ আশ্চৰ্য্য চৰিত্ৰ নিজ চকুৰে দেখিছিলোঁ।”

Verse 57

यदा रसातलं प्राप्ता पृथिवी नैव दृश्यते । ब्रह्मांडार्थे स्थानकृते तत्र सा नैव दृश्यते

যেতিয়া পৃথিৱী ৰসাতললৈ ডুবি গ’ল, তেতিয়া সি একেবাৰে দেখা নাছিল। ব্ৰহ্মাণ্ডৰ কাৰ্য্যৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত স্থানতো সি তাতো দেখা নাছিল।

Verse 58

वाराहं क्रियतां रूपं ब्रह्मणा प्रेरितः स्वयम् । महावराहरूपं स कृत्वा भूमेरधो गतः

“বৰাহ-ৰূপ গ্ৰহণ কৰা”—এইদৰে ব্ৰহ্মাই নিজে প্ৰেৰণা দিলে। তেতিয়া তেওঁ মহাবৰাহৰূপ ধৰি পৃথিৱীৰ তললৈ নামি গ’ল।

Verse 59

उद्धृत्य च तदा विष्णुर्दंष्ट्राग्रेण वसुंधराम् । स निनाय यथास्थानं मुस्तां व धरणीतलात्

তেতিয়া বিষ্ণুৱে দঁতৰৰ আগত পৃথিৱীক উদ্ধাৰ কৰিলে। তেওঁ তাক যথাস্থানলৈ লৈ গ’ল—যেনেকৈ মাটিৰ পৰা মুস্তা-ঘাঁহৰ গুচ্ছ উঠাই লোৱা হয়।

Verse 60

अवतारं तृतीयं वै हरस्यापि मनोहरम् । येन सा पृथिवी पृथ्वी पर्वतैः सहिता धृता

এইটো আছিল হৰিৰ তৃতীয়, মনোমোহা অৱতাৰ; যাৰ দ্বাৰা এই পৃথিৱী পৰ্বতসমেত ধৰি স্থিৰ কৰি ৰখা হ’ল।

Verse 61

चतुर्थं नरसिंहं वै कथयामि सुदारुणम् । आदित्या अदितेः पुत्रा दितेः पुत्रौ महावलौ

এতিয়া মই চতুৰ্থ অৱতাৰ নৰসিংহৰ কথা কওঁ, যি অতি ভয়ংকৰ। আদিত্যসকল অদিতীৰ পুত্ৰ, আৰু দিতীৰ দুজন পুত্ৰ মহাবলী।

Verse 62

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हिरण्याक्षो महाबलः । स्वर्गे देवाः स्थिताः सर्वे पाताले दैत्यदानवाः

দৈত্য হিৰণ্যকশিপু আৰু মহাবলী হিৰণ্যাক্ষ—সকলো দেৱ স্বৰ্গত অৱস্থিত আছিল, আৰু দৈত্য-দানৱসকল পাতালত নিজৰ স্থানত স্থিত আছিল।

Verse 63

हिरण्यकशिपुश्चक्रे दैत्यो राज्यं रसातले । मनुपुत्रा धरापृष्ठे स्थापिता देवदानवैः

দৈত্য হিৰণ্যকশিপুৱে ৰসাতলত নিজৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। আৰু মনুৰ পুত্ৰসকলক দেৱ আৰু দানৱসকলে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত স্থাপন কৰিলে।

Verse 64

क्रमेणाभ्यासयोगेन भिन्नांश्चक्रे स चैकतः । प्राणापानव्यानोदानसमानाख्यांश्च मारुतान्

ক্ৰমে অভ্যাস-যোগৰ সাধনাৰে সি বিচ্ছিন্ন অংশসমূহক একত্ৰ কৰিলে। আৰু প্ৰাণ, অপান, ব্যান, উদান, সমান নামে পঞ্চ মাৰুতক বশ কৰিলে।

Verse 65

सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं गृहीत्वा साऽमरावतीम् । ग्रहीतुकामो बुभुजे पुत्रपौत्रैः कृतादरः

সপ্তদ্বীপযুক্ত পৃথিৱী দখল কৰি সি তাৰ পিছত অমৰাৱতীকো গ্ৰহণ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে। পুত্ৰ-পৌত্ৰসকলৰ প্ৰতি অনুকম্পা দেখুৱাই সি আনন্দত ভোগ কৰিলে।

Verse 66

प्रह्लादप्रमुखान्पुत्रान्स पीडयति मंदधीः । पुत्रेषु पाठ्यमानेषु प्रह्लादोऽपि पपाठ तत्

সেই মন্দবুদ্ধি জনে প্ৰহ্লাদ-প্ৰধান পুত্ৰসকলক কষ্ট দিছিল। পুত্ৰসকলক পাঠ মুখস্থ কৰোঁতে প্ৰহ্লাদেও সেই উপদেশ পাঠ কৰিলে।

Verse 67

येन वै पठ्यमानेन जायते तस्य वेदना । भुवनद्वयराज्येन दैत्यो देवान्न मन्यते

যি পাঠ পঢ়োৱা হৈছিল, সেয়া পঢ়িলেই তাৰ অন্তৰত বেদনা জাগিছিল। দুয়ো ভুৱনৰ ৰাজ্য লাভ কৰি সেই দৈত্যে দেৱসকলক একো মান নকৰিলে।

Verse 68

तपसा तोषितो ब्रह्मा ददौ तस्मै वरं प्रभुः । अमरत्वं स देवेभ्यो मनुष्येभ्यः सुरोत्तम

তপস্যাৰে সন্তুষ্ট হৈ প্ৰভু ব্ৰহ্মাই তাক এক বৰ দিলে—হে দেৱোত্তম, দেৱসকল আৰু মানুহসকলৰ পৰা তাৰ অমৰতাৰ সুৰক্ষা হ’ল।

Verse 69

कस्मादपि न मे भूयान्मरणं यदि चेद्भवेत् । किंचित्सिंहो नरः किंचिद्यो भवेद्धरणीधरः

কোনো বস্তুৰ পৰা মোৰ মৃত্যু নহওক; যদি মৃত্যু হ’বই লাগে, তেন্তে সিংহৰ কিঞ্চিৎ আৰু মানুহৰ কিঞ্চিৎ—ধৰণীধৰ সেই অদ্ভুত সত্তাৰ দ্বাৰাই হওক।

Verse 70

तस्मात्कररुहैभिन्नो मरिष्ये न धरातले । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा गतो ब्रह्मा च विस्मयम्

সেয়ে মই ধৰণীতলত নুমৰোঁ; নখেৰে বিদীৰ্ণ হ’লেহে মোৰ মৃত্যু হ’ব। “এনেই হ’ব,” বুলি কৈ ব্ৰহ্মা বিস্মিত হৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 71

कालेन गच्छता तस्य संजातो विग्रहो महान् । देवाः किं मे करिष्यंति विष्णुना किं प्रयोजनम्

কাল বাগৰি যোৱাত তাৰ গৰ্বভৰা শক্তি অতি মহান হৈ উঠিল। সি ক’লে, “দেৱতাসকলে মোৰ কি কৰিব? বিষ্ণুৰে মোৰ কি প্ৰয়োজন?”

Verse 72

यष्टव्योऽहं सदा यज्ञै रुद्रः किं मे करिष्यति । एवं हि वर्त्तमानस्य प्रह्लादः स्तौति तं हरिम्

সি ক’লে, “মই সদায় যজ্ঞেৰে পূজ্য; ৰুদ্ৰে মোৰ কি কৰিব?” এইদৰে অৱস্থা চলি থাকোঁতে প্ৰহ্লাদে সেই প্ৰভু হৰিকেই স্তৱ কৰিয়েই থাকিল।

Verse 73

येनास्य जायते मृत्युस्तमेव स्मरते हरिम् । यदासौ वार्यमाणोऽपि विरौति च हरिं हरिम्

যিজনে সত্ত্বসমূহলৈ মৃত্যু আনে, সেই হৰিকেই সি কেৱল স্মৰণ কৰে; আৰু বাধা দিয়া সত্ত্বেও সি “হৰি! হৰি!” বুলি চিঞৰি থাকে।

Verse 74

चतुर्भुजं शंखगदासिधारिणं पीतांबरं कौस्तुभ लाञ्छितं सदा । स्मरामि विष्णुं जगदेकनायकं ददाति मुक्तिं स्मृतमात्र एव यः

মই বিষ্ণুক স্মৰণ কৰোঁ—চতুৰ্ভুজ, শঙ্খ-গদা-অসিধাৰী, পীতাম্বৰ পৰিধান কৰা, সদায় কৌস্তুভমণিৰ চিহ্নে বিভূষিত; জগতৰ একমাত্ৰ নায়ক, যি কেৱল স্মৰণমাত্ৰেই মুক্তি দান কৰে।

Verse 75

अनेन वचसा क्षुब्धो दैत्यो देत्यान्दि देश ह । मारयध्वं तु तं दुष्टं गज सर्पजलाग्नितः

এই বাক্য শুনি দৈত্য ক্ৰোধে ক্ষুব্ধ হৈ দানৱসকলক আদেশ দিলে: “সেই দুষ্টক মাৰি পেলোৱা—হাতী, সাপ, পানী বা অগ্নিৰে!”

Verse 76

प्रह्लाद उवाच । गजेपि विष्णुर्भुजगेऽपि विष्णुर्जलेऽपि विष्णुर्ज्वलनेऽपि विष्णुः । त्वयि स्थितो दैत्य मयि स्थितश्च विष्णुं विना दैत्यगणाऽपि नास्ति

প্ৰহ্লাদে ক’লে: "হাতীতো বিষ্ণু আছে, সাপতো বিষ্ণু আছে; পানীত বিষ্ণু আছে, জুইতো বিষ্ণু আছে। হে দৈত্য, তেওঁ তোমাৰ মাজত আছে আৰু মোৰ মাজতো আছে; বিষ্ণু অবিহনে দৈত্যগণৰো কোনো অস্তিত্ব নাই।"

Verse 77

यदा स मार्यमाणोऽपि मृत्युं प्राप्नोति न क्वचित् । हिरण्यकशिपोर्वक्षो दह्यते क्रोधवह्निना । तदा शिक्षयितुं पुत्रं मुखाग्रे संनिवेश्य च

যেতিয়া বাৰে বাৰে আক্ৰমণ কৰাৰ পাছতো তেওঁৰ মৃত্যু নহ’ল, তেতিয়া হিৰণ্যকশিপুৰ বুকু ক্ৰোধৰ জুইত দগ্ধ হ’বলৈ ধৰিলে। তেতিয়া পুত্ৰক ‘শিক্ষা’ দিবলৈ তেওঁক নিজৰ মুখৰ আগত বহুৱালে।

Verse 78

वचोभिः कठिनैः पुत्रं स्वयं हन्तुं समुद्यतः । धिक्त्वा नारायणं स्तौषि ममारिं स्तौषि चेत्पुनः

কটু কথাৰে তেওঁ নিজেই পুত্ৰক হত্যা কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল: "ধিক্কাৰ! তই নাৰায়ণৰ স্তুতি কৰিছ! যদি তই পুনৰ মোৰ শত্ৰুৰ স্তুতি কৰ...!"

Verse 79

पुष्पलावं लविष्यामि शिरस्तेऽहं वरासिना । अहं विष्णुरहं ब्रह्मा रुद्र इन्द्रो वरं वद

"ফুল কটাৰ দৰে মই এই উত্তম তৰোৱালেৰে তোৰ শিৰচ্ছেদ কৰিম। ময়েই বিষ্ণু, ময়েই ব্ৰহ্মা, ৰুদ্ৰ আৰু ইন্দ্ৰ—ক, বৰ বিচাৰ!"

Verse 80

आत्मीयं पितरं मुक्त्वा कमन्यं स्तौषि बालक

"নিজৰ পিতৃক এৰি, হে ল’ৰা, তই আন কাৰ স্তুতি কৰিছ?"

Verse 81

यदा न पठते बालः स्तौति नो पितरं स्वकम् । दण्डेनाहत्य गुरुणा प्रह्लादः प्रेरितः पुनः । वदैकं वचनं शिष्य देहि मे गुरुदक्षिणाम्

যেতিয়া সেই বালকে পাঠ নপঢ়িলে আৰু নিজৰ পিতৃৰ স্তৱ নকৰিলে, তেতিয়া গুৰুৱে দণ্ডেৰে আঘাত কৰি পুনৰ প্ৰহ্লাদক প্ৰেৰণা দিলে: “শিষ্য, এটা বাক্য কোৱা; মোক গুৰুদক্ষিণা দিয়া।”

Verse 82

यथा मे तुष्यते स्वामी ददाति विपुलं धनम्

“যাতে মোৰ স্বামী মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হয় আৰু মোক প্ৰচুৰ ধন দান কৰে।”

Verse 83

प्रह्लाद उवाच । प्रहरस्व प्रथमं मां करिष्ये वचनं गुरो । स्तौमि विष्णुमहं येन त्रैलोक्यं सचराचरम्

প্ৰহ্লাদে ক’লে: “প্ৰথমে মোক আঘাত কৰা; হে গুৰো, মই আপোনাৰ আজ্ঞা পালন কৰিম। মই বিষ্ণুৰ স্তৱ কৰোঁ—যাঁৰ দ্বাৰা চল-অচলসহ ত্ৰিলোক ধাৰিত।”

Verse 84

कृतं संवर्द्धितं शांतं स मे विष्णुः प्रसीदतु । ब्रह्मा विष्णुर्हरो विष्णु रिन्द्रो वायुर्यमोऽनलः

“যিজনে সৃষ্টি কৰে, পালন কৰে আৰু শান্তি প্ৰদান কৰে—সেই বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক। ব্ৰহ্মা বিষ্ণু; হৰ (শিৱ) বিষ্ণু; ইন্দ্ৰ, বায়ু, যম আৰু অগ্নিও বিষ্ণু।”

Verse 85

प्रकृत्यादीनि तत्त्वानि पुरुषं पंचविंशकम् । पितृदेहे गुरोर्देहे मम देहेऽपि संस्थितः

“প্ৰকৃতি আদি তত্ত্বসমূহ আৰু পঁচিশতম পুৰুষ—সেইজন পিতাৰ দেহত, গুৰোৰ দেহত, আৰু মোৰ দেহতো অধিষ্ঠিত।”

Verse 86

एवं जानन्कथं स्तौमि म्रियमाणं नराधमम्

এইদৰে জানি মই মৰিবলৈ ধৰা সেই নৰাধমক কেনেকৈ স্তৱ কৰোঁ?

Verse 87

गुरुरुवाच । नरेषु कोऽधमः शिष्य जन्मादिमरणेऽधम । कथं न पितरं स्तौषि म्रियमाणो हरिं हरिम्

গুৰুৱে ক’লে: হে শিষ্য, মানুহৰ মাজত কোন অধম—যেতিয়া জন্ম-মৰণেই অধম? তই মৰোঁতে পিতা—হৰি, হৰি—কিয় স্তৱ নকৰিস?

Verse 89

भये राजकुले युद्धे व्याधौ स्त्रीसंगमे वने । अशक्तौ वाऽथ संन्यासे मरणे भूमिसंस्थिताः । स्मरंति मातरं मूर्खाः पितरं च नराधमाः

ভয়ত, ৰাজদৰবাৰত, যুদ্ধত, ব্যাধিত, স্ত্ৰীসঙ্গত, বনত; অক্ষমতাত বা সংন্যাসতো; আৰু মৃত্যুৰ সময়ত মাটিত পৰি—মূৰ্খে মাতৃক স্মৰে, নৰাধমে পিতৃকো স্মৰে।

Verse 90

माता नास्ति पिता नास्ति नास्ति मे स्वजनो जनः । हरिं विना न कोऽप्यस्ति यद्युक्तं तद्विधीयताम्

মোৰ মাতৃ নাই, পিতৃ নাই, মোৰ কোনো স্বজনো নাই। হৰিৰ বিনা মোৰ বাবে একো নাই। যি উচিত, সেয়াই কৰা হওক।

Verse 91

इत्यादिवचनैः क्रुद्धो हन्तुं दैत्यः समुत्थितः । तदा माता समागत्य पुत्रस्य पुरतः स्थिता

এনেকুৱা বাক্য শুনি ক্ৰুদ্ধ হৈ দানৱে বধ কৰিবলৈ উঠিল। তেতিয়া মাতৃ আহি পুত্ৰৰ আগত থিয় হ’ল।

Verse 92

भ्रातरः स्वजनो भगिनी भाषते मा हरिं वद । अहं माता स्वसा चेयं भ्रातरः स्वजनो जनः । यथा संमिलितैर्वत्स स्थीयते वहुवासरम्

তাই ক’লে, “ভাইসকল, আত্মীয়স্বজন, ভগ্নী—‘হৰি’ নাম উচ্চাৰণ নকৰিবা। মই তোমালোকৰ মাতা; এইজনী তোমালোকৰ ভগ্নী; এইসকল তোমালোকৰ ভ্ৰাতা—নিজ লোক। হে বৎস, আমাৰ সকলোৰে সৈতে একেলগে বহুদিন থাকিবা।”

Verse 93

गंतुं न विद्यते शक्तिर्जलमध्ये ममाधुना । अवतारैस्त्वया कार्यं दशभिः सृष्टिरक्षण म्

এতিয়া এই জল-মধ্যত মোৰ আগবঢ়াৰ শক্তি নাই। সেয়ে তুমি দশ অৱতাৰৰ দ্বাৰা সৃষ্টিৰ ৰক্ষণ-কাৰ্য সম্পন্ন কৰিব লাগিব।

Verse 94

यस्याः पीतं मया मूत्रं पुरीषमुदरे बहु । सा माता नरकोऽस्माकमग्रे वक्तुं न शक्यते

যাৰ মূত্ৰ মই পান কৰিলোঁ, আৰু যাৰ গৰ্ভত বহু মল-মৈল বহন কৰিলোঁ—সেইজনী মোৰ মাতা। কিন্তু তেওঁৰ বিষয়ে কটু বাক্য ক’লে যি নৰক-ফল হয়, সেয়া আগত বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি।

Verse 95

निर्मितो न द्वितीयस्तु निर्मितो विश्वकर्मणा । त्वादृशस्तु पुमान्कश्चिद्यस्य नो हदये हरिः

বিশ্বকৰ্মাই গঢ়িলেও তোমাৰ দৰে দ্বিতীয় নাই। তথাপি তোমাৰ দৰে পুৰুষ কিমান আশ্চৰ্য—যাৰ হৃদয়ত হৰি বাস নকৰে!

Verse 96

दशमासं ध्रुवं मन्ये मूत्रं पास्यति तर्पितः । भ्रातरो भ्रातरः सत्यं गर्भेऽपि स्युः कथं यदि

দশ মাহ নিশ্চয় গৰ্ভত পুষ্ট হোৱা জীৱে মূত্ৰ পান কৰে, তাতেই তৃপ্ত থাকে। যদি ‘ভাই ভায়েই সত্য’ হয়, তেন্তে গৰ্ভত থাকোঁতেই তেওঁলোকে কেনেকৈ ভাই হ’ব পাৰে?

Verse 97

युध्यतस्तान्कथं माता वराकी वारयिष्यति । स्वजनो दृश्यते वृद्धः परेषु पण्डितायते

যুদ্ধত লিপ্ত তেওঁলোকক সেই দুখীয়া মাতৃ কেনেকৈ বাধা দিব? নিজৰ লোকৰ মাজতহে কোনোবাই ‘বৃদ্ধ’ বুলি দেখা যায়; আনৰ মাজত সি পণ্ডিতৰ দৰে ভাও ধৰে।

Verse 98

कुटुंबं भण्यते कस्माद्यश्च नायाति याति च । बंधनं च कुटुम्बस्य जायते नरकाय नः

ইয়াক ‘কুটুম্ব’ বুলি কিয় কোৱা হয়—যি সঁচাকৈ ন আহে, ন সঁচাকৈ যায়? নিশ্চয়, পৰিয়ালৰ প্ৰতি আসক্তি বঁধন হৈ উঠে, আৰু আমাক নৰকসম দুখৰ দিশে ঠেলি নিয়ে।

Verse 99

माता मे विद्यते चान्या पितान्यो भ्रातरश्च ये । स्वसा स्वजनसम्वन्धं ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

মোৰ আন এগৰাকী মাতৃ আছে, আন এজন পিতা আছে, আৰু আন ভ্ৰাতাসকলো আছে। ‘ভগ্নী’ আৰু ‘নিজৰ লোক’ৰ সত্য সম্বন্ধ বুজিলে মানুহে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 100

माता प्रकृतिरस्माकं स्वसा बुद्धिर्निगद्यते । अहंकारस्ततो जातो योऽहमित्यनुमीयते

প্ৰকৃতিকে আমাৰ মাতৃ বুলি কোৱা হয়, আৰু বুদ্ধিক ভগ্নী বুলি অভিহিত কৰা হয়। তাৰ পৰাই অহংকাৰ জন্মে—যাৰ দ্বাৰা মানুহে ‘মই আছোঁ’ বুলি ধাৰণা কৰে।

Verse 101

तन्मात्राः सोदराः पञ्च ये गच्छन्ति सहैव मे । एषा प्रकृतिरस्माकं विकारः स्वजनो मम

পাঁচ তন্মাত্ৰাই মোৰ সহোদৰ ভ্ৰাতা, যিসকলে মোৰ সৈতে একেলগে গমন কৰে। এইয়েই আমাৰ প্ৰকৃতি; ইয়াৰ বিকাৰকেই মই ‘মোৰ নিজৰ লোক’ বুলি কওঁ।

Verse 102

एतेषां वाहको यस्तु पुरुषः पञ्च विंशकः । स मे पिता शरीरेऽस्मिन्परमात्मा हरिः स्थितः

এই সকলোকে বহন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰা পঞ্চবিংশ পুৰুষ—সেইয়েই মোৰ পিতা। এই দেহতেই পৰমাত্মা হৰি অধিষ্ঠিত।

Verse 103

यद्यसौ चित्यन्ते चित्ते दृश्यते हृदये हरिः । अणिमादिगुणैश्वर्यं पदं तस्यैव जायते

যদি চিত্তৰ অন্তঃস্থ মনত আৰু হৃদয়ত হৰিক ধ্যান কৰি দৰ্শন হয়, তেন্তে সেইজনৰ বাবে অণিমা আদি গুণেৰে যুত ঐশ্বৰ্য-পদ উদয় হয়।

Verse 104

भवता सम्मतं राज्यं तन्मे नित्यं तृणैः समम् । यत्र नो पूज्यते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रोऽनिलोऽनलः

আপুনি যি ৰাজ্য অনুমোদন কৰে, সেয়া মোৰ বাবে সদায় তৃণসম। য’ত বিষ্ণু পূজিত নহয়, ব্ৰহ্মা নহয়, ৰুদ্ৰ নহয়, বায়ু নহয়, অগ্নিও নহয়।

Verse 105

प्रत्यक्षो दृश्यते यस्तु निरालम्बो भ्रमत्यसौ । स एव भगवान्विष्णुर्य एते गगने स्थिताः

যি প্ৰত্যক্ষ দেখা যায়, নিৰালম্ব হৈ ঘূৰি ফুৰে, সেয়াই ভগৱান বিষ্ণু; যাৰ দ্বাৰাই এই সকলো আকাশত স্থিত।

Verse 106

ध्रुवे बद्धा ग्रहाः सर्वे य एतेऽप्युडवः स्थिताः । ते सर्वे विष्णुवचसा न पतंति धरातले

ধ্ৰুৱত বন্ধা আছে সকলো গ্ৰহ, আৰু স্থিৰ নক্ষত্ৰসমূহো। বিষ্ণুৰ বাক্য-আজ্ঞাত সিহঁতে ধৰাতললৈ নপৰে।

Verse 107

काले विनाशः सर्वेषां तेनैव विहितः स्वयम् । इति संचिंत्य मे नास्ति भवद्भ्यो मरणाद्भयम्

সময় আহিলে সকলোৰে বিনাশ সেই প্ৰভুৱে নিজেই বিধান কৰিছে। এইদৰে চিন্তা কৰি, তোমালোকৰ বাবে মোৰ মৃত্যু-ভয় নাই।

Verse 108

इति तद्वचनस्यांते पदा हत्वा पिताऽब्रवीत् । कुत्राऽसौ हन्मि तत्पूर्वं पश्चात्त्वां हरिभाषिणम्

সেই বাক্য শেষ হতেই পিতাই পায়েৰে আঘাত কৰি ক’লে— “সেইজন ক’ত? প্ৰথমে তাকেই মাৰিম; তাৰ পাছত তোক, হৰিৰ নাম কোৱা জন!”

Verse 109

प्रह्लाद उवाच । पृथिव्यादीनि भूतानि तान्येव भगवान्हरिः । स्थले जले किं बहुना सर्वं विष्णुमयं जगत्

প্ৰহ্লাদে ক’লে— পৃথিৱী আদি যি ভূত-তত্ত্ব, সেইবোৰেই ভগৱান হৰি। স্থলত, জলত—আৰু কিমান ক’ম? সমগ্ৰ জগত বিষ্ণুময়।

Verse 110

तृणे काष्ठे गृहे क्षेत्रे द्रव्ये देहे स्थितो हरिः । ज्ञायते ज्ञानयोगेन दृश्यते किं नु चक्षुषा

তৃণত, কাঠত, ঘৰতে, ক্ষেত্ৰত, ধন-দ্ৰব্যত আৰু দেহত হৰিয়ে বাস কৰে। তেওঁক সত্য জ্ঞান-যোগেৰে জানা যায়—কেৱল চকুৰে কেনেকৈ দেখা যায়?

Verse 111

ब्रह्मालये याति रसातले वा धरातलेऽसौ भ्रमति क्षणेन । आघ्राति गन्धं विदधाति सर्वं शृणोति जानाति स चात्र विष्णुः

তেওঁ ব্ৰহ্মালয়লৈ যায়, বা ৰসাতললৈ, বা ক্ষণমাত্ৰতে ধৰাতলত ভ্ৰমে। সুগন্ধ আঘ্ৰাণ কৰে, সকলো বিধান কৰি সিদ্ধ কৰে, শুনে আৰু জানে—ইয়াত সেইজনেই বিষ্ণু।

Verse 112

इत्युक्तः सहजां मायां त्यक्त्वा सिंहासनोत्थितः । दृढं परिकरं बद्ध्वा खङ्गं चाकृष्य चोज्ज्वलम्

এইদৰে সম্বোধিত হৈ সি নিজৰ সহজ মায়া-মোহ ত্যাগ কৰিলে, সিংহাসনৰ পৰা উঠি দাঁড়াল; কঁকালৰ পৰিকৰ দৃঢ়কৈ বান্ধি উজ্জ্বল খড়্গ উলিয়ালে।

Verse 113

हत्वा तं फलकाग्रेण बभाषे दुस्सहं वचः । इदानीं स्मर रे विष्णुं नो चेज्जवलितकु ण्डलम् । पतिष्यति शिरो भूमौ फलं पक्वं यथा नगात्

খড়্গৰ আগভাগেৰে তাক আঘাত কৰি সি অসহ্য বাক্য ক’লে: “এতিয়া, হে দুষ্ট, বিষ্ণুক স্মৰণ কৰ! নচেৎ জ্বলন্ত কুণ্ডল-শোভিত তোৰ মূৰ মাটিত তেনেকৈ পৰিব, যেন গছৰ পৰা পকা ফল খসিছে।”

Verse 114

नो चेद्दर्शय तं विष्णुमस्मात्स्तंभाद्विनिर्गतम् । प्रह्लादस्तु भयं त्यक्त्वा चक्रे पद्मासनं भुवि

“নচেৎ এই স্তম্ভৰ পৰাই ওলাই অহা সেই বিষ্ণুক মোক দেখুৱা!” কিন্তু প্ৰহ্লাদে ভয় ত্যাগ কৰি মাটিত পদ্মাসন কৰিলে।

Verse 115

विधाय कंधरां नेतुमुच्चैः श्वासं निरुध्य च । हृदि ध्यात्वा हरिं देवं मरणायोन्मुखः स्थितः

গৰ্দান স্থিৰ কৰি যেন বধলৈ নিবলৈ ধৰা হৈছে, উচ্ছ্বাস দমাই ৰাখি, হৃদয়ত হৰি দেৱক ধ্যান কৰি সি মৃত্যুৰ মুখামুখি হ’বলৈও প্ৰস্তুত হৈ থাকিল।

Verse 116

प्रभो मया तदा दृष्टमाश्चर्यं गगनाद्भुवि । पुष्पमाला स्थिता कण्ठे प्रह्लादस्य स्वयं गता

“হে প্ৰভু, তেতিয়া মই এক আশ্চৰ্য দেখিলোঁ: আকাশৰ পৰা মাটিলৈ ফুলৰ মালা নিজে নিজে আহি প্ৰহ্লাদৰ গলাত স্থিৰ হ’ল।”

Verse 117

गगनं व्याप्यमानं च किंकिमेवं कृतं जनैः । झटिति त्रुट्यति स्तम्भाच्छब्देन क्षुभितो जनः

আকাশ যেন ঝংকাৰধ্বনিত ভৰি উঠিল; লোকসকলে চিঞৰি ক’লে, “এইটো কি?” হঠাতে স্তম্ভ ফাটি গ’ল, তাৰ গম্ভীৰ শব্দে জনসমূহ ব্যাকুল হ’ল।

Verse 118

धरणी याति पातालं द्यौर्वा भूमिं समेष्यति । पतिष्यति शिरो भूमौ खड्गघाताहतं नु किम्

“ধৰণী কি পাতাললৈ ডুবি গৈছে, নে আকাশেই ভূমিত নামি পৰিছে? খড্গাঘাতে আঘাত পোৱা কাৰোবাৰ মূৰ কি মাটিত পৰিব—এইটো কি ঘটিছে?”

Verse 119

तावत्स्तंभाद्विनिष्क्रान्तः सिंहनादो भयंकरः । भूमौ निपतिताः सर्वे दैत्याः शब्देन मूर्च्छिताः

সেই মুহূর্ততে স্তম্ভৰ পৰা ভয়ংকৰ সিংহনাদ ফুটি ওলাল; সেই শব্দত মূৰ্ছিত হৈ সকলো দানৱ ভূমিত লুটি পৰিল।

Verse 120

हिरण्यकशिपोर्हस्तात्खड्गचर्म पपात च । न स जानाति किं किमेतदिति पुनःपुनः

হিৰণ্যকশিপুৰ হাতৰ পৰা খড্গ আৰু ঢাল খসিল; সি বাৰে বাৰে বুজি নাপাই ক’লে, “এইটো কি—এইটো কি?”

Verse 121

उत्थितो वीक्षते यावत्तावत्पश्यति तं हरिम् । अधो नरं स्थितं सिंहमुपरिष्टाद्विभी षणम्

উঠি চাৰিওফালে চাই থাকোঁতে সি হৰিক দেখিলে—তলত নৰ, ওপৰত সিংহ; ৰূপ ভয়ংকৰ।

Verse 122

दंष्ट्रा करालवदनं लेलिहानमिवांबरम् । जाज्वल्यमानवपुषं पुच्छाच्छोटितमस्तकम्

ভয়ংকৰ দংশ্ট্ৰা আৰু কৰাল বিস্তৃত মুখেৰে, যেন আকাশকেই চেলেকি আছে; জ্বালাময় দেহ, পুচ্ছৰ কোবত মস্তক দোলাই থকা।

Verse 123

महाकण्ठकृतारावं सशब्द मिव तोयदम् । समुच्छ्वसितकेशांतं दुर्निरीक्ष्यं सुरासुरैः

মহাকণ্ঠৰ পৰা গম্ভীৰ গর্জন উঠিল—যেন শব্দময় মেঘগর্জন; নিশ্বাসত কেশান্ত উথলি উঠি, দেৱ-অসুৰৰো দৃষ্টিত অসহনীয় হৈ পৰিল।

Verse 124

नरसिंहमथो दृष्ट्वा निपपात पुनः क्षितौ । विगृह्य केशपाशे तं भ्रामयामास चांबरम्

তাৰপিছত নৰসিংহক দেখি সি পুনৰ ভূমিত লুটাই পৰিল। কেশপাশ ধৰি নৰসিংহে তাক আকাশত ঘূৰাই দিলে।

Verse 125

भ्रामयित्वा शतगुणं पृथिव्यां समपोथयत् । न ममार स दैत्येन्द्रो ब्रह्मणो वरकारणात्

শতগুণ ঘূৰাই তেওঁ তাক পৃথিৱীত আছাড় মাৰিলে। তথাপি দানৱৰ অধিপতি মৰিল নহয়—ব্ৰহ্মাৰ বৰদানৰ কাৰণে।

Verse 126

गगनस्थैस्तदा देवै रुच्चैः संस्मारितो हरिः । दैत्यं जानुनि चानीय वक्षो हृष्टो निरीक्ष्य च

তেতিয়া আকাশস্থ দেৱতাসকলে উচ্চস্বৰে হৰিক স্মৰণ কৰালে। হৰিয়ে দানৱক জানুত তুলি আনি, তাৰ বক্ষস্থল ৰৌদ্ৰ আনন্দে চায়ে, অন্ত কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 127

जयजयेति यक्षानां सुराणां सोऽवधारयत् । शब्दं कर्णे भुजौ सज्जौ कृत्वा तौ पद्मलांछितौ

তেওঁ যক্ষ আৰু দেৱতাসকলে কৰা "জয়! জয়!" ধ্বনি শুনিলে। তাৰপাছত, তেওঁৰ পদ্ম-চিহ্নিত বাহু দুখন সাজু কৰি, সেই শব্দৰ প্ৰতি মনোযোগ দিলে।

Verse 128

बिभेद वक्षो दैत्यस्य वज्रघातकिणांकितम् । नखैः कुन्दसुमप्रख्यैरस्थिसंघातकर्शितम्

কুন্দ ফুলৰ দৰে উজ্জ্বল নখৰে, তেওঁ অসুৰৰ বুকু ফালি পেলালে— যিটো বজ্ৰৰ আঘাতৰ দৰে দাগযুক্ত আছিল আৰু হাড়লৈকে জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰিছিল।

Verse 129

भिन्ने वक्षसि दैत्येन्द्रो ममारच पपात च । तदा सहर्षमभवत्त्रैलोक्यं सचराचरम्

যেতিয়া তেওঁৰ বুকু ফালি পেলোৱা হ'ল, অসুৰৰ ৰজাৰ মৃত্যু হ'ল আৰু তেওঁ ঢলি পৰিল। তেতিয়া চৰ-অচৰ সকলো ত্ৰিলোক আনন্দৰে ভৰি পৰিল।

Verse 130

ममापि तृप्तिः सञ्जाता प्रसादात्तव केशव । यदा पुरत्रये दग्धे प्रसादाच्छंकरस्य च

হে কেশৱ! আপোনাৰ কৃপাত মইও সন্তুষ্টি লাভ কৰিলোঁ— যেনেকৈ শংকৰৰ কৃপাত তিনিখন চহৰ দগ্ধ হোৱাৰ সময়ত হৈছিলোঁ।

Verse 131

हिण्याक्षे पुनर्जाता सा काले विनिपातिते । इदानीं नास्ति मे तृप्तिः कुत्र यामि करोमि किम्

সেই একেই সন্তুষ্টি হিৰণ্যাক্ষৰ পতনৰ সময়ত পুনৰ জাগি উঠিছিল। কিন্তু এতিয়া মোৰ কোনো সন্তুষ্টি নাই— মই ক’লৈ যাম, কি কৰিম?

Verse 132

पृथिव्यां क्षत्रियाः सन्ति न युध्यंते परस्परम् । देवानां दानवैः सार्द्धं नास्ति युद्धं कथं प्रभो

পৃথিৱীত ক্ষত্ৰিয় আছে, তথাপি সিহঁতে পৰস্পৰে যুদ্ধ নকৰে। দেৱ আৰু দানৱৰ মাজতো যুদ্ধ নাই—হে প্ৰভু, ই কেনেকৈ?

Verse 133

इदानीं बलिना व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । पञ्चमो योऽवतारस्ते न जाने किं करिष्यति । वलिनिग्रहकालोऽयं तद्दर्शय जनार्दन

এতিয়া বলিয়ে ত্ৰিলোক্য—চৰাচৰ সকলো—ব্যাপ্ত কৰি পেলাইছে। তোমাৰ পঞ্চম অৱতাৰ ওচৰতে; তেওঁ কি কৰিব মই নাজানো। এই বলীক দমন কৰাৰ সময়—হে জনাৰ্দন, সেই দিৱ্য উপায় দেখুৱাই দিয়া।

Verse 134

सारस्वत उवाच । तदेतत्सकलं श्रुत्वा बभाषे वामनो मुनिम्

সাৰস্বতে ক’লে: এই সকলো শুনি বামনে মুনিক ক’লে।

Verse 135

वामन उवाच । शृणु नारद यद्वृत्तं हिण्यकशिपौ हते । दैत्यराजः कृतो राजा प्रह्लादोऽतीव वैष्णवः

বামনে ক’লে: হে নাৰদ, হিৰণ্যকশিপু নিহত হোৱাৰ পাছত যি বৃত্তান্ত ঘটিল সেয়া শুনা। অতি বৈষ্ণৱ প্ৰহ্লাদক দৈত্যসকলৰ ৰজা কৰা হ’ল।

Verse 136

तेन राज्यं धरापृष्ठे कृतं संवत्सरान्बहून् । तस्यापि कुर्वतो राज्यं विग्रहो हि सुरैः समम्

তেওঁ বহু বছৰ ধৰি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত ৰাজ্য শাসন কৰিলে। কিন্তু তেওঁ শাসন কৰি থাকোঁতেই দেৱসকলৰ সৈতে সংঘাতো উঠিল।

Verse 137

नो पश्याम्यपि दैत्यानां पूर्ववैरमनुस्मरन् । उत्पाद्य पुत्रान्सबहून्राज्यं चक्रे स पुष्कलम्

পূৰ্বৰ বৈৰ স্মৰণ কৰিও তেওঁ দৈত্যসকলৰ ফালে চাবলৈও নাচালে। বহু পুত্ৰ উৎপন্ন কৰি তেওঁ সমৃদ্ধ আৰু প্ৰচুৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে।

Verse 138

विरोचनाद्बलिर्जातो बाल एव यदाऽभवत् । एकान्ते स हरिं ज्ञात्वा तदा योगेन केनचित्

বিৰোচনাৰ পৰা বলি জন্মিল; আৰু যেতিয়া তেওঁ এতিয়াও কেৱল শিশু আছিল, একান্তত কোনো যোগ-সাধনাৰ দ্বাৰা তেওঁ হৰিক চিনিলে।

Verse 139

मुक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्गतोऽसौ गिरिसानुषु । कल्पान्तस्थायिनं देहं तस्य चक्रे जनार्द्दनः

ৰাজ্য আৰু প্ৰিয় পুত্ৰসকল ত্যাগ কৰি তেওঁ পৰ্বতৰ ঢাললৈ গ’ল। জনাৰ্দনে তেওঁক কল্পান্ত পৰ্যন্ত স্থায়ী দেহ দান কৰিলে।

Verse 140

दैत्यानां दानवानां च बहूनां राज्यकारणे । विवादोतीव संजातः को नो राजा भवेदिति

বহু দৈত্য আৰু দানৱৰ মাজত ৰাজ্যকাৰ্যৰ কাৰণে অতি বৃহৎ বিবাদ উঠিল—“আমাৰ মাজত কোনে ৰজা হ’ব?”

Verse 141

नारद उवाच । हिण्याक्षस्य ये पुत्राः पौत्राश्च बलवत्तराः । विरोचनप्रभृतयः सन्ति ये बलवत्तराः

নাৰদে ক’লে: হিৰণ্যাক্ষৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰসকল অতি বলৱান; বিশেষকৈ বিরোচন আদি, যিসকল নিঃসন্দেহে মহাবলী।

Verse 142

वृषपर्वापि बलवान्राज्यार्थे समुपस्थितः । इन्द्रवित्तेशवरुणा वायुः सूर्योनलो यमः

বলী বৃষপৰ্বণোও ৰাজ্যলাভৰ উদ্দেশ্যে আগবাঢ়ি আহিল। আনফালে ইন্দ্ৰ, ধনেশ্বৰ কুবেৰ, বৰুণ, বায়ু, সূৰ্য, অগ্নি আৰু যম উপস্থিত আছিল।

Verse 143

दैत्येन सदृशा न स्युर्बलरूपक्षमादिभिः । औदार्यादिगुणैः कृत्वा सन्तत्या चासुराधिकः

বল, ৰূপ, ক্ষমা আদি গুণত সেই দৈত্যৰ সমান কেহ নাই। উদাৰতা আদি সদ্‌গুণে আৰু বংশ-সন্ততিতো সি অসুৰসকলৰ মাজত অধিক শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 144

शुक्रेणा चार्यमाणास्ते युद्ध्यंते च परस्परम् । अमृताहरणे दौष्ट्यं यदा दैत्याः स्मरन्ति तत्

শুক্ৰৰ প্ৰেৰণা পাই তেওঁলোকে পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰে। যেতিয়া দৈত্যসকলে অমৃত হৰণৰ সৈতে জড়িত কপটতা স্মৰণ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ বৈৰিতা জ্বলি উঠে।

Verse 145

पीतावशेषममृतं कस्माद्यच्छंति देवताः । नास्माकमिति संनह्य युध्यन्ते च परस्परम्

“দেৱতাসকলে কিয় পান কৰি অৱশিষ্ট অমৃতহে দিয়ে?”—এই ভাব লৈ, “ই আমাৰ বাবে নহয়,” বুলি অস্ত্ৰধাৰী হৈ তেওঁলোকে পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰে।

Verse 146

कदाचिदपि नो युद्धं विश्रांतिमुपगच्छति । एककार्योद्यता यस्माद्बहवो दैत्यदानवाः

আমাৰ যুদ্ধ কেতিয়াও বিশ্ৰাম নাপায়, কিয়নো বহু দৈত্য আৰু দানৱ একেটা উদ্দেশ্যলৈ সদায় উদ্যমী হৈ থাকে।

Verse 147

पीत्वाऽमृतं सुरा जाता अमरास्ते जयन्ति च । देवदानवदैत्यानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । विष्णुर्बलाधिको युद्धे तदेतत्कारणं वद

অমৃত পান কৰি দেৱতাসকল অমৰ হ’ল, সেয়েহে তেওঁলোকে বিজয় লাভ কৰে। কিন্তু যুঁজত বিষ্ণু দেৱ, দানৱ, দৈত্য, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষসসকলতকৈ অধিক বলৱান—ইয়াৰ কাৰণ কোৱা।

Verse 148

वामन उवाच । अनादिनिधनः कर्त्ता पाता हर्त्ता जनार्दनः । एकोऽयं स शिवो देवः स चायं ब्रह्मसंज्ञितः । एकस्य तु यदा कार्यं जायते भुवने नृप

ৱামনে ক’লে: জনাৰ্দন অনাদি-অনন্ত—সৃষ্টিকৰ্তা, পালনকৰ্তা আৰু সংহাৰকৰ্তা। তেওঁ একাই সেই দেৱ, যাক শিৱ বুলিও কোৱা হয়, আৰু তেওঁকেই ব্ৰহ্মা নামেও জনা যায়। কিন্তু হে নৃপ, যেতিয়া জগতত কোনো বিশেষ কাৰ্য উদ্ভৱ হয়…

Verse 149

तस्य देहं समाश्रित्य मृत्युकार्यं कुर्वंति ते । ब्रह्मांडं सकलं विष्णोः करदं वरदो यतः । तस्माद्बलाधिको विष्णुर्न तथान्योऽस्ति कश्चन

তেওঁৰ দেহক আশ্ৰয় কৰি তেওঁলোকে মৃত্যুৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। কিয়নো সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ড বিষ্ণুৰ অধীন কৰদ, যি বৰদানদাতা। সেয়েহে বিষ্ণু বলত শ্ৰেষ্ঠ; তেওঁৰ দৰে আন কোনো নাই।

Verse 150

पालनायोद्यतो विष्णुः किमन्यैश्चर्मचक्षुभिः । इन्द्राद्याश्च सुराः सर्वे विष्णोर्व्यापारकारिणः

বিষ্ণু পালনকাৰ্যত সদা উদ্যত; তেন্তে মাংসচক্ষুৰে কেৱল দেখা আনসকলৰ কি প্ৰয়োজন? ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতা বিষ্ণুৰ কাৰ্য সম্পাদনৰ মাত্ৰ কৰ্মকাৰী।

Verse 151

सृष्टिं कृत्वा ततो ब्रह्मा कैलासे संस्थितो हरः । न शक्यते सुरैर्विष्णुर्भ्राम्यन्ते भुवनत्रये

সৃষ্টি কৰি তাৰ পাছত ব্ৰহ্মা (অন্তৰ্ধান হয়), আৰু হৰ কৈলাসত অৱস্থিত থাকে। কিন্তু দেৱতাসকলে বিষ্ণুক সীমাবদ্ধ কৰিব নোৱাৰে—তেওঁ ত্ৰিলোকত ব্যাপি বিচৰণ কৰে।

Verse 152

जगत्यस्मिन्यदा कश्चिद्वैपरीत्येन वर्तते । तस्योच्छेदं समागत्य करोत्येव जनार्दनः

এই জগতত যেতিয়া কোনোবাই ধৰ্ম-বিৰোধী উলটা পথে আচৰণ কৰে, তেতিয়া জনাৰ্দন নিশ্চয় আগবাঢ়ি আহি তাৰ বিনাশ সাধন কৰে।

Verse 153

त्वमेजय महाबाहो न मनो नारदाऽदयम् । सर्वपापहरां दिव्यां तां कथां कथयाम्यहम्

হে মহাবাহু জনমেজয় নৃপতি, নাৰদ আদি সকলৰ সৈতে মন ইয়াত স্থিৰ কৰা। মই সেই দিব্য কথা ক’ম, যি সকলো পাপ হৰণ কৰে।

Verse 154

पुरा विवदतां तेषां दैत्यानां राज्यहेतवे । प्रह्लादेन समागत्य व्यवस्था विहिता स्वयम्

পূৰ্বে, ৰাজ্যৰ কাৰণে সেই দৈত্যসকল বিবাদত লিপ্ত হোৱাত, প্ৰহ্লাদ নিজেই আগবাঢ়ি আহি নিজৰ অধিকাৰে এক নিষ্পত্তি স্থাপন কৰিলে।

Verse 155

सर्वलक्षणसं पन्नो दीर्घायुर्बलवत्तरः । यज्ञशीलः सदानंदो बहुपुत्रोतिदुर्जयः

সকলো শুভ লক্ষণে সম্পন্ন, দীঘলীয়া আয়ু আৰু অতিশয় বলৱান; যজ্ঞশীল, সদা আনন্দিত, বহু পুত্ৰে ধন্য আৰু অতি দুৰ্জয়।

Verse 156

न युध्यते सुरैः साकं विष्णुं यो वेत्ति दुर्जयम् । संग्रामे मरणं नास्ति यस्य यः सर्वदक्षिणः

যি বিষ্ণুক অজেয় বুলি জানে, সি দেৱতাসকলৰ সৈতে যুদ্ধ নকৰে। তেনে জনৰ বাবে ৰণত মৃত্যু নাই, আৰু সি সদায় দান-দক্ষিণাত উদাৰ।

Verse 157

आत्मनो वचनं व्यर्थं न करोति कथंचन । सर्वेषां पुत्रपौत्राणां मध्ये यो राजते श्रिया

সিয়ে নিজৰ বাক্য কেতিয়াও ব্যৰ্থ নকৰে; সকলো পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ মাজত সিয়েই শ্ৰী-সমৃদ্ধি আৰু তেজেৰে উজ্জ্বল হয়।

Verse 158

अभिषिक्तस्तु शुक्रेण स वो राजा भवेदिति । गुरुप्रमाणमित्युक्त्वा ययौ यत्रागतः पुनः

‘শুক্ৰাচাৰ্যৰ দ্বাৰা অভিষিক্ত যিজন, সিয়েই তোমালোকৰ ৰজা হ’ব।’ এই বুলি, ‘গুৰুৰ বাক্যেই প্ৰমাণ,’ কৈ তেওঁলোকে পুনৰ য’ত পৰা আহিছিল তাতেই গ’ল।

Verse 159

तथा च कृतवंतस्ते सहिता दैत्यदानवाः । विरोचनप्रभृतयः पुत्राः पौत्राः स्वयंगताः

তেনেকৈয়ে তেওঁলোকে কৰিলে; একেলগে সমবেত দৈত্য-দানৱসকল—বিৰোচন আদি—পুত্ৰ-পৌত্ৰসকল স্বয়ং আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 160

प्रत्येकं वीक्षिताः सर्वे गुरुणा ज्ञानपूर्वकम् । प्रह्लादेन गुणाः प्रोक्ता न ते संति विरोचने

গুৰুৱে জ্ঞান-বিবেচনাৰে সকলোকে পৃথক পৃথককৈ পৰীক্ষা কৰিলে। প্ৰহ্লাদে গুণসমূহ ক’লে, কিন্তু সেই গুণ বিৰোচনত নাছিল।

Verse 161

अन्येषामपि दैत्यानां वृषपर्वापि नेदृशः । यथा निरीक्षिताः पुत्रा बलिप्रभृतयो मुने । सर्वान्संवीक्ष्य शुक्रेण बलौ दृष्टा गुणास्तथा

অন্য দৈত্যসকলৰ মাজতো বৃষপৰ্বাও তেনেকুৱা নাছিল। হে মুনি, বলী আদি পুত্ৰসকলকো তেনেদৰে পৰীক্ষা কৰা হ’ল; আৰু শুক্ৰাচাৰ্যই সকলোকে সাৱধানে চাবলৈ গৈ সেই গুণসমূহ বলীতেই দেখিলে।

Verse 162

बलिदेहेऽधिकान्दृष्ट्वा दैत्येभ्यो विनिवेदिताः । बलिर्गुणाधिको दैत्याः कथं कार्यं भवेन्मया

বালিৰ দেহত অধিক উৎকৃষ্ট গুণ দেখি তেওঁ দৈত্যসকলক নিবেদন কৰিলে: ‘বালি গুণত শ্ৰেষ্ঠ। হে দৈত্যসকল, এতিয়া মই কি কৰোঁ?’

Verse 163

केनापि दैवयोगेन बलिरिंद्रो भविष्यति । यादृशस्तु पिता लोके तादृशस्तु सुतो भवेत्

কোনো দেৱ-যোগৰ বিধানত বালি ইন্দ্ৰ হ’ব। কিয়নো এই জগতত যিদৰে পিতা, সিদৰে সুতাও তেনেদৰে হ’বলৈ ধৰে।

Verse 164

पौत्रश्च निश्चितं तादृग्भवतीति न चेत्सुतः । प्रह्लादस्तु महायोगी वैष्णवो विष्णुवल्लभः

আৰু যদি সুত তেনেদৰে নহয়, তেন্তে নিশ্চিতভাৱে পৌত্ৰ সেই একে স্বভাৱৰ হয়। কিন্তু প্ৰহ্লাদ মহাযোগী—বিষ্ণুভক্ত, বিষ্ণুৰ প্ৰিয়।

Verse 165

तस्माद्विरोचने केचिद्धिरण्यकशिपोर्गुणाः । ज्येष्ठो विरोचनो राज्ये यदि चेत्क्रियतेऽसुराः । नरसिंहः समागत्य निश्चितं मारयिष्यति

সেয়েহে, বিরোচনত হিৰণ্যকশিপুৰ কিছুমান গুণ নিশ্চয় আছে। হে অসুৰসকল, যদি জ্যেষ্ঠ বিরোচনক ৰাজ্যত স্থাপন কৰা হয়, তেন্তে নৰসিংহ নিশ্চিতভাৱে আহি তাক বধ কৰিব।

Verse 166

मुक्तं विरोचनेनापि राज्यं मरणभीरुणा । प्रह्लादस्य गुणाः सर्वे बलिदेहे व्यवस्थिताः

মৃত্যুভয়ত বিরোচনেও ৰাজ্য ত্যাগ কৰিলে। প্ৰহ্লাদৰ সকলো গুণ বালিৰ দেহতেই সুপ্ৰতিষ্ঠিত হৈছে।

Verse 167

एवं ते समयं कृत्वा बलिं राज्येऽभ्यषिंचय न् । यः प्रह्लादः स वै विष्णुर्यो विष्णुः स बलिः स्वयम्

এইদৰে সময়-চুক্তি কৰি তেওঁলোকে বলিক ৰাজ্যাভিষেক কৰিলে। যি প্ৰহ্লাদ, সেয়াই বিষ্ণু; আৰু যি বিষ্ণু, সেয়াই বলি নিজেই।

Verse 168

अतो मित्रीकृतो देवैर्विग्रहैस्तु विवर्जितः । एकीभावं कृतं सर्वं बलिराज्ये सुरासुरैः

সেয়ে কাৰণে দেৱতাসকলে তাক মিত্ৰ কৰি ল’লে, আৰু সি বৈৰ-বিৰোধৰ পৰা মুক্ত হ’ল। বলিৰাজ্যত দেৱ আৰু অসুৰে একেলগে সকলোকে একত্বত আনিলে।

Verse 169

तस्यापि भाषितं श्रुत्वा देवेंद्रो मम मंदिरे । समागता वालखिल्याः शप्तोहं वामनः कृतः

তেওঁৰ বাক্যো শুনি দেৱেন্দ্ৰ মোৰ মন্দিৰলৈ আহিল। তাত বালখিল্য ঋষিসকল উপস্থিত হ’ল; মই শাপগ্ৰস্ত হৈ বামন ৰূপে পৰিণত হ’লোঁ।

Verse 170

प्रसाद्य ते मया प्रोक्ताः शापमुक्तिप्रदा मम । भविष्यतीति तैरुक्तं बलिनिग्रहणादनु

তেওঁলোকক প্ৰসন্ন কৰি মই মোৰ শাপমুক্তিৰ উপায় ক’লোঁ। তেওঁলোকে ক’লে—বলিক দমন কৰাৰ পাছত সেয়া অৱশ্যে ঘটিব।

Verse 171

तवापि कौतुकं युद्धे बलिर्यज्ञं करोति च । देवानां निग्रहो नास्ति सर्वे यज्ञे समागताः

যুদ্ধৰ প্ৰতি তোমাৰ উৎসুকতাও অনুচিত, কিয়নো বলিয়ে যজ্ঞ সম্পাদন কৰিছে। দেৱতাসকলৰ ওপৰত কোনো নিগ্ৰহ নাই; সকলোৱে যজ্ঞত সমবেত হৈছে।

Verse 172

स मां यजति यज्ञेन वधं तस्य करोतु कः । अहं च वामनो जातो नारदः कौतुकान्वितः

তেওঁ যজ্ঞৰ দ্বাৰা মোৰ পূজা কৰে, তেন্তে কোনে তেওঁক বধ কৰিব পাৰে? মই বামন ৰূপত জন্ম লৈছোঁ আৰু নাৰদ কৌতূহলেৰে ভৰি পৰিছে।

Verse 173

विपरीतमिदं सर्वं वर्त्तते मम चेतसि । तथाऽपि क्रमयोगेन सर्वं भव्यं करोम्यहम्

এই সকলোবোৰ মোৰ মনত বিপৰীতমুখী হৈ আছে; তথাপিও, ক্ৰমযোগৰ দ্বাৰা মই সকলোবোৰ শুভ বা মঙ্গলময় কৰিম।

Verse 174

नारद उवाच । प्रसादं कुरु देवेश युद्धार्थं कौतुकं मम । एकेन ब्राह्मणेनाजौ हन्यंते क्षत्रिया यदा । पित्रा प्रोक्तं च मे पूर्वं तदा युद्धं भविष्यति

নাৰদে ক’লে: "হে দেৱেশ্বৰ, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক। যুদ্ধৰ প্ৰতি মোৰ কৌতূহল আছে: যেতিয়া এজন ব্ৰাহ্মণৰ দ্বাৰা যুদ্ধত ক্ষত্ৰিয়সকল নিহত হ’ব, যিদৰে মোৰ পিতৃয়ে কৈছিল, তেতিয়া সেই যুদ্ধ সঁচাকৈয়ে হ’ব।"

Verse 175

ब्राह्मणोसि भवाञ्जातः कदा युद्धं करिष्यसि । विहस्य वामनो ब्रूते सत्यं तव भविष्यति

"আপুনি ব্ৰাহ্মণ হৈ জন্ম লৈছে, আপুনি কেতিয়া যুদ্ধ কৰিব?" এইদৰে হাঁহি মাৰি বামনে উত্তৰ দিলে: "তোমাৰ কথা সঁচা হ’ব।"

Verse 176

जमदग्निसुतो भूत्वा गुरुं कृत्वा महेश्वरम् । कार्त्तवीर्यं वधिष्यामि बहुभिः क्षत्रियैः सह

জমদগ্নিৰ পুত্ৰ হৈ আৰু মহেশ্বৰক গুৰু হিচাপে লৈ, মই কাৰ্তবীৰ্যক বহুতো ক্ষত্ৰিয়ৰ সৈতে বধ কৰিম।

Verse 177

समंतपंचके पंच करिष्ये रुधिरह्रदान् । तत्राहं तर्पयिष्यामि पितॄनथ पितामहान्

সমন্তপঞ্চকত মই ৰুধিৰৰ পাঁচটা হ্ৰদ সৃষ্টি কৰিম; তাত মই পিতৃ আৰু পিতামহসকলক তৰ্পণ-জল অৰ্ঘ্য দি সন্তুষ্ট কৰিম।

Verse 178

पुण्यक्षेत्रं करिष्यामि भवांस्तत्रागमिष्य ति । परं च कौतुकं युद्धे भविष्यति तव प्रियम्

মই ইয়াক পুণ্যক্ষেত্ৰ, ধৰ্ম-মেৰিটৰ পবিত্ৰ ভূমি কৰিম; আৰু আপুনি তাত আহিব। সেই যুদ্ধত আপোনাৰ প্ৰিয় এক পৰম আশ্চৰ্য ঘটনাও ঘটিব।

Verse 179

ब्राह्मणेभ्यो ग्रहीष्यंति यदा कुं क्षत्रियाः पुनः । तदैव तान्हनिष्यामि पुनर्दा स्यामि मेदिनीम्

যেতিয়া ক্ষত্ৰিয়সকলে পুনৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰা ধন বা অধিকাৰ কেঢ়ি ল’ব, তেতিয়াই মই তেওঁলোকক বধ কৰিম; আৰু পুনৰ এই পৃথিৱী দান কৰি দিম।

Verse 180

त्रिसप्तवारं दास्यामि जित्वा जित्वा वसुंधराम् । शस्त्रन्यासं करिष्यामि निर्विण्णो युद्धकर्मणि । विहरिष्यामि रम्येषु वनेषु गिरिसानुषु

একুশবাৰ মই পৃথিৱী জয় কৰি জয় কৰি পুনৰ দান কৰিম। যুদ্ধকৰ্মত ক্লান্ত-নিবিৰ্ণ হৈ মই অস্ত্ৰ ত্যাগ কৰিম, আৰু মনোৰম বন আৰু পৰ্বতৰ ঢালত বিচৰণ কৰিম।

Verse 181

लंकायां रावणो राज्यं करिष्यति महाबलः । त्रैलोक्यकंटकं नाम यदासौ धारयिष्यति

লংকাত মহাবলী ৰাৱণে ৰাজ্য কৰিব; আৰু যেতিয়া সি ‘ত্ৰৈলোক্য-কণ্টক’ নাম ধাৰণ কৰিব, তেতিয়া নিয়তিৰ ধাৰা আগবাঢ়িব।

Verse 182

तदा दाशरथी रामः कौसल्यानंदवर्द्धनः । भविष्ये भ्रातृभिः सार्द्धं गमिष्ये यज्ञमंडपे

তেতিয়া দাশৰথি ৰাম, কৌশল্যাৰ আনন্দ বঢ়োৱা, ভৱিষ্যতে প্ৰকাশ পাব; আৰু ভ্ৰাতৃসকলৰ সৈতে একেলগে যজ্ঞ-মণ্ডপলৈ গমন কৰিব।

Verse 183

ताडकां ताडयित्वाहं सुबाहुं यज्ञमंदिरे । नीत्वा यज्ञाद्गमिष्यामि सीतायास्तु स्वयंवरे

তাডকাক নিধন কৰি, আৰু যজ্ঞ-মন্দিৰত সুবাহুক দমন কৰি, মই সেই যজ্ঞৰ পৰা প্ৰস্থান কৰি সীতাৰ স্বয়ংবৰৰ দিশে গমন কৰিম।

Verse 184

परिणेष्याभि तां सीतां भंक्त्वा माहेश्वरं धनुः । त्यक्त्वा राज्यं गमिष्यामि वने वर्षांश्चतुर्दश

মাহেশ্বৰৰ মহাধনু ভাঙি মই সেই সীতাক বিবাহ কৰিম; তাৰ পাছত ৰাজ্য ত্যাগ কৰি চৌদ্দ বছৰলৈ বনলৈ গমন কৰিম।

Verse 185

सीताहरणजं दुःखं प्रथमं मे भविष्यति । नासाकर्णविहीनां तां करिष्ये राक्षसीं वने

সীতাহৰণজনিত দুখেই মোৰ ওপৰত প্ৰথমে আহিব; আৰু বনত মই সেই ৰাক্ষসীক নাক-কাণবিহীন কৰি দিম।

Verse 186

चतुर्द्दशसहस्राणि त्रिशिरःखरदूषणान् । धत्वा हनिष्ये मारीचं राक्षसं मृगरूपिणम्

চৌদ্দ হাজাৰক—ত্ৰিশিৰা, খৰ আৰু দুষণসহ—বধ কৰি, তাৰ পাছত মই মৃগৰূপধাৰী ৰাক্ষস মাৰীচকো নিধন কৰিম।

Verse 187

हृतदारो गमिष्यामि दग्ध्वा गृध्रं जटायुषम् । सुग्रीवेण समं मैत्रीं कृत्वा हत्वाऽथ वालिनम्

মোৰ পত্নীৰ বিৰহত, মই আগবাঢ়ি যাম; জটায়ুৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি সুগ্ৰীৱৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিম আৰু তাৰ পাছত বালীক বধ কৰিম।

Verse 188

समुद्रं बंधयिष्यामि नलप्रमुखवानरैः । लंकां संवेष्टयिष्यामि मारयिष्यामि राक्षसान्

নলৰ নেতৃত্বত বানৰসকলৰ দ্বাৰা মই সাগৰত সেতু নিৰ্মাণ কৰিম; লংকা অৱৰোধ কৰিম আৰু ৰাক্ষসসকলক বিনাশ কৰিম।

Verse 189

कुम्भकर्णं निहत्याजौ मेघनादं ततो रणे । निहत्य रावणं रक्षः पश्यतां सर्वरक्षसाम्

যুদ্ধত কুম্ভকৰ্ণ আৰু তাৰ পাছত মেঘনাদক বধ কৰি, মই সকলো ৰাক্ষসৰ চকুৰ আগতে ৰাৱণক বধ কৰিম।

Verse 190

विभीषणाय दास्यामि लंकां देवविनिर्मिताम् । अयोध्यां पुनरागत्य कृत्वा राज्यमकंटकम्

দেৱতাসকলে নিৰ্মাণ কৰা লংকা বিভীষণক অৰ্পণ কৰি, অযোধ্যালৈ উভতি আহি মই কণ্টকহীন ৰাজ্য স্থাপন কৰিম।

Verse 191

कालदुर्वाससोश्चित्रचरित्रेणामरावतीम् । यास्येहं भ्रातृभिः सार्द्धं राज्यं पुत्रे निवेद्य च

তাৰ পাছত, কাল আৰু দুৰ্বাসাৰ আশ্চৰ্যজনক ঘটনাপ্ৰবাহৰ মাজেৰে, পুত্ৰক ৰাজ্য অৰ্পণ কৰি মই ভাতৃসকলৰ সৈতে অমৰাৱতীলৈ যাত্ৰা কৰিম।

Verse 192

द्वापरे समनुप्राप्ते क्षत्रियैर्बहुभिर्मही । भाराक्रांता न शक्नोति पातालं गंतुमुद्यता

যেতিয়া দ্বাপৰ যুগ উপস্থিত হ’ব, তেতিয়া পৃথিৱী বহুতো ক্ষত্ৰিয়ৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হৈ ভাৰাক্ৰান্ত হ’ব; চেষ্টা কৰিও তাই পাতাললৈ যাব নোৱাৰিব।

Verse 193

मथुरायां तदा कर्त्ता कंसो राज्यं महासुरः । शिशुपालजरासंधौ कालनेमिर्महासुरः

সেই সময়ত মথুৰাত মহাসুৰ কংসই ৰাজত্ব কৰিছিল; আৰু শিশুপাল ও জৰাসন্ধৰ মাজত মহাসুৰ কালনেমিও প্ৰধান আছিল।

Verse 194

पौंड्रको वासुदेवश्च बाणो राजा महासुरः । गजवाजितुरंगाढ्या वध्यंते मे तदा मुने

হে মুনি! পৌণ্ড্ৰক বাসুদেৱ আৰু ৰজা বাণ—মহাসুৰ—হাতী, ঘোঁৰা আৰু ৰথেৰে সমৃদ্ধ বাহিনীৰ সৈতে মোৰ দ্বাৰা নিহত হ’ব।

Verse 195

कलौ स्वल्पोदका मेघा अल्पदुग्धाश्च धेनवः । दुग्धे घृतं न चैवास्ति नास्ति सत्यं जनेषु च

কলিযুগত মেঘে কম পানী দিব, আৰু গৰুৱে কম গাখীৰ দিব; আনকি গাখীৰৰ ভিতৰতো ঘিউ নাথাকিব, আৰু মানুহৰ মাজত সত্য নাথাকিব।

Verse 196

चोरैरुपहता लोका व्याधिभिः परिपीडिताः । त्रातारं नाभि गच्छंति युद्धावस्थां गता अपि

মানুহবোৰ চোৰৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হ’ব আৰু ৰোগৰ দ্বাৰা নিৰ্যাতিত হ’ব; আনকি যুদ্ধ আৰু বিপদৰ অৱস্থাত পৰিলেও তেওঁলোকে আশ্ৰয়ৰ বাবে ৰক্ষকৰ ওচৰলৈ নাযাব।

Verse 197

क्षुद्राः पश्चिमवाहिन्यो नद्यः शुष्यंति कार्त्तिके । एकादशीव्रतं नास्ति कृष्णा या च चतुर्द्दशी

কাৰ্ত্তিক মাহত নদীবোৰ ক্ষুদ্ৰ হৈ পশ্চিমমুখী ব’ব আৰু শুকাই যাব; একাদশী-ব্ৰত লুপ্ত হ’ব, তেনেদৰে কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দ্দশী তিথিও অৱহেলিত হ’ব।

Verse 198

न जानाति जनः कश्चिद्विक्रांतमपि स्वे गृहे । दरिद्रोपहतं सर्वं संध्यास्नानविवर्जितम् । भविष्यति कलौ सर्वं न तत्पूर्वयुगत्रये

কোনো মানুহে নিজৰ ঘৰতে থকা বিক্ৰান্ততা (উৎকৃষ্টতা)ও চিনিব নোৱাৰিব। দাৰিদ্ৰ্যৰ আঘাতে সকলো চূর্ণ-বিচূর্ণ হ’ব আৰু সন্ধ্যা-স্নান ত্যাগ কৰা হ’ব। এই সকলো কলে যুগত ঘটিব; আগৰ তিন যুগত এনে নাছিল।

Verse 199

पितरं मातरं पुत्रस्त्यक्त्वा भार्यां निषेवते । न गुरुः स्वजनः कश्चित्कोऽपि कं नानुसेवते

পুত্ৰে পিতৃ-মাতৃ ত্যাগ কৰি পত্নীৰ সঙ্গত আসক্ত হ’ব। কোনো পূজনীয় গুৰু নাথাকিব, কোনো সত্য স্বজনো নাথাকিব; কোনোয়ে কাৰো প্রতি নিষ্ঠাৰে অনুসেৱা নকৰিব।

Verse 200

यथायथा कलिर्व्याप्तिं करोति धरणीतले । तथातथा जनः सर्व एकाकारो भविष्यति

যেনেকৈ কলে ধৰণীতলে অধিক অধিক বিস্তাৰ কৰিব, তেনেকৈ সকলো মানুহ একে ধৰণৰ হৈ পৰিব (গুণ-শৃঙ্খলাৰ ভিন্নতা লুপ্ত হ’ব)।

Verse 201

म्लेच्छैरुपहतं सर्वं संध्यास्नानविवर्जितम् । कल्किरित्यभिविख्यातो भविष्ये ब्राह्मणो ह्यहम्

যেতিয়া ম্লেচ্ছসকলে সকলোকে দমন কৰিব আৰু সন্ধ্যা-স্নানৰ আচাৰ ত্যাগ কৰা হ’ব, তেতিয়া মই ‘কল্কি’ নামেৰে খ্যাত হৈ ব্ৰাহ্মণ ৰূপে জন্ম ল’ম।

Verse 202

म्लेच्छानां छेदनं कृत्वा याज्ञवल्यपुरोहितः । बहुस्वर्णेन यज्ञेन यक्ष्ये निष्कृतिकारणात्

ম্লেচ্ছসকলক ছেদন কৰি, যাজ্ঞবল্ক্যক পুৰোহিত কৰি, প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু পুনঃস্থাপনৰ কাৰণে মই বহুসুৱৰ্ণে সমৃদ্ধ যজ্ঞ সম্পাদন কৰিম।

Verse 203

भविष्यंत्यवतारा मे युद्धं तेषु भविष्यति । इदानीं बलिना युद्धं करिष्यंति न देवताः

মোৰ অৱতাৰসমূহ নিশ্চয় ভৱিষ্যতে ঘটিব, আৰু তাত যুদ্ধো হ’ব; কিন্তু এতিয়া দেবতাসকলে বলিৰ সৈতে যুদ্ধ নকৰিব।

Verse 204

स मां यजति दैत्येन्द्रो न मे वध्यो बलिर्भवेत् । सर्वस्वदाननियमं करोति स महाध्वरे

সেই দৈত্যেন্দ্ৰে মোক পূজা কৰে; সেয়ে বলি মোৰ দ্বাৰা বধ্য নহ’ব। সেই মহাযজ্ঞত সি সৰ্বস্ব দান কৰাৰ নিয়ম গ্ৰহণ কৰে।