Adhyaya 1
প্ৰথম অধ্যায়ত ঈশ্বৰে বস্ৰাপথৰ “ক্ষেত্ৰ-গৰ্ভ” (অন্তৰ্নিহিত পৱিত্ৰতা) বৰ্ণনা কৰে—ৰৈৱতকগিৰি, সুবৰ্ণৰেবা আৰু পুণ্যপ্ৰদ কুণ্ডসমূহ, বিশেষকৈ মৃগীকুণ্ড, য’ত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে পিতৃসন্তুষ্টি বহুগুণে বৃদ্ধি পায়। দেবীয়ে অধিক বিস্তাৰ বিচাৰিলে; তেতিয়া ঈশ্বৰে পূৰ্বকথা কয়—পৱিত্ৰ গঙ্গাতীৰত ৰজা গজ আৰু তেওঁৰ পত্নী সংগতা শুদ্ধি আৰু পূজাৰ উদ্দেশ্যে আহে। তাতে ভদ্ৰঋষি অন্য তপস্বীৰ সৈতে উপস্থিত হৈ, কাল-দেশ-কৰ্ম অনুসাৰে “অক্ষয়” স্বৰ্গ কেনেকৈ লাভ হয় বুলি ৰজাৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়ে। ভদ্ৰঋষিয়ে নাৰদ-পরম্পৰা অনুসৰি মাহভেদে বিভিন্ন তীৰ্থৰ বিশেষ ফল বৰ্ণনা কৰি শেষত ঘোষণা কৰে—দামোদৰ তীৰ্থৰ সমান আন কোনো তীৰ্থ নাই; কাৰ্ত্তিক মাহত, বিশেষকৈ দ্বাদশী আৰু ভীষ্মপঞ্চকত, দামোদৰ জলে স্নানাদি কৰিলে অসাধাৰণ ফল লাভ হয়। তাৰ পাছত সোমনাথ-ৰৈৱতক নিকটৱৰ্তী বস্ৰাপথৰ ভূগোল, খনিজসমৃদ্ধ ভূমি, পৱিত্ৰ উদ্ভিদ-প্ৰাণী আৰু স্পৰ্শমাত্ৰে মুক্তিদায়ক মহিমা বৰ্ণিত হয়। পাত-ফুল-জল অৰ্পণ, অন্নদান, দীপদান, মন্দিৰ নিৰ্মাণ, ধ্বজা স্থাপন আদি কৰ্মৰ ফলশ্ৰুতি ক্ৰমে কোৱা হৈছে আৰু হৰি (দামোদৰ) আৰু ভৱ (শিৱ)—উভয়ৰ ভক্তিতেই উত্তম লোক লাভ হয় বুলি দ্বৈত ভক্তিধৰ্ম সংযোজিত হৈছে। শেষত ৰজা গজে কাৰ্ত্তিক তীৰ্থযাত্ৰা কৰি বহু যজ্ঞ আৰু তপস্যা সম্পন্ন কৰে; দিব্য বিমান আহি ৰজাৰ আৰোহণ ঘটে। পাঠ-শ্ৰৱণত পাপশুদ্ধি আৰু পৰমগতি লাভৰ ফলশ্ৰুতিৰে অধ্যায় সমাপ্ত।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि क्षेत्रगर्भं महोदयम् । तद्वस्त्रापथमाहात्म्यं यत्र रैवतको गिरिः
ঈশ্বৰ ক’লে: এতিয়া মই তোমালোকক ক্ষেত্ৰৰ গভীৰ ‘গৰ্ভ’—মহান আৰু মঙ্গলময় বিষয়—সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম; সেয়া হ’ল বস্ত্ৰাপথৰ মাহাত্ম্য, য’ত ৰৈৱতক পৰ্বত অৱস্থিত।
Verse 2
दामोदरं रैवतके भवं वस्त्रापथे तथा । एतद्रैवतकं क्षेत्रं वस्त्रापथमिति स्मृतम्
ৰৈৱতকত দামোদৰ অৱস্থিত, আৰু বস্ত্ৰাপথত ভৱ (শিৱ)ো আছে। সেয়ে এই ৰৈৱতক ক্ষেত্ৰ ‘বস্ত্ৰাপথ’ নামে স্মৃত।
Verse 3
सुवर्णरेवा यत्रस्था नदी पातकनाशनी । यत्र साक्षात्स्थितः कृष्णो दामोदर इति स्मृतः
তাত সুৱৰ্ণৰেৱা নামৰ নদী প্ৰবাহিত, যি পাপনাশিনী। আৰু তাত সাক্ষাৎ কৃষ্ণ নিজে অৱস্থিত, ‘দামোদৰ’ নামে স্মৃত।
Verse 4
यत्र स्थितं मृगीकुण्डं महापातकनाशनम् । सकृच्छ्राद्धे कृते यत्र कल्पकोटिसहस्रकम् । पितॄणां जायते तृप्तिरपुनर्भवकांक्षिणी
তাত মৃগীকুণ্ড অৱস্থিত, যি মহাপাতকো পৰ্যন্ত নাশ কৰে। তাত এবাৰো যদি শ্ৰাদ্ধ কৰা হয়, তেন্তে পিতৃলোকৰ তৃপ্তি হাজাৰ হাজাৰ কোটি কল্পসমান হয়—পুনৰ্জন্মৰ আকাঙ্ক্ষা নথকা তৃপ্তি।
Verse 5
देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि दामोदरमहोदयम् । क्षेत्रगर्भस्य माहात्म्यं कर्णिकारूपसंस्थितम्
দেৱীয়ে ক’লে: হে ভগৱন, দামোদৰৰ মহামহিমা বিস্তাৰে কওক, আৰু ক্ষেত্ৰগৰ্ভৰ মাহাত্ম্যও—যি কৰ্ণিকা, অৰ্থাৎ পদ্মৰ কেন্দ্ৰ-হৃদয়ৰ ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 6
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि दामोदरहरिं प्रति । इतिहासं पुराख्यातमृषिभिः कल्पवासिभिः
ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেৱি, শুনা; দামোদৰ-হৰিৰ বিষয়ে মই সেই প্ৰাচীন ইতিহাস ক’ম, যি কল্পবাসী ঋষিসকলে বহু আগতেই ঘোষণা কৰিছিল।
Verse 7
गंगातीरे शुभे रम्ये पुण्ये जनपदाकुले । ऋषिभिः सेविते नित्यं स्वर्गमार्गप्रदे ध्रुवम्
গঙ্গাৰ শুভ তীৰত—ৰমণীয়, পবিত্ৰ আৰু জনপদে ভৰপূৰ—সেই স্থান আছে, যাক ঋষিসকলে সদায় সেৱা কৰে; আৰু ই নিশ্চিতভাৱে স্বৰ্গমাৰ্গ প্ৰদান কৰে।
Verse 8
तत्र ज्ञानविदो विप्रा यजंति विविधैर्मखैः । ऋषयः सांख्ययोगेन दानेनैवेतरे जनाः
তাত জ্ঞানবিদ্যাত নিপুণ বিপ্ৰসকলে নানাবিধ মখ-যজ্ঞে পূজা কৰে। ঋষিসকলে সাংখ্য আৰু যোগৰ পথৰে (লক্ষ্য) সাধে, আৰু অন্য লোকসকলে দান-পুণ্য কৰ্মেৰে।
Verse 9
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा स्वर्गमभीप्सवः । सेवंते तज्जलं दिव्यं देवानामपि दुर्लभम्
ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ—স্বৰ্গলাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে—সেই দিব্য জলৰ আশ্ৰয় লয়; যি জল দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ।
Verse 10
तत्र राजा गजोनाम बली सर्वजनाधिपः । गंगाजलाभिषेकार्थं त्यक्वा राज्यं जगाम ह
তাত গজ নামৰ এক বলৱান ৰজা, সকলো প্ৰজাৰ অধিপতি, গঙ্গাজলৰ অভিষেকৰ উদ্দেশ্যে ৰাজ্য ত্যাগ কৰি যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 11
भार्या तस्य सती साध्वी पुत्रिणी रूपसंयुता । साऽप्ययात्सह तेनैव भर्त्रा वै भर्तृवत्सला
তেওঁৰ পত্নী সতি-সাধ্বী, সন্তানসম্ভৱা আৰু ৰূপে শোভিতা; স্বামীৰ প্ৰতি ভক্তি-প্ৰেমে পৰিপূৰ্ণ হৈ সেয়ো সেই স্বামীৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 12
संगता नाम नाम्ना च दक्षा दाक्षायणी यथा । एवं निवसतोस्तत्र वर्षाणामयुतं गतम्
তেওঁৰ নাম আছিল সংগতা—দক্ষৰ কন্যা দাক্ষায়ণীৰ দৰে নিপুণ আৰু সক্ষম। এইদৰে তাত দুয়োয়ে বাস কৰোঁতে দহ হাজাৰ বছৰ অতিবাহিত হ’ল।
Verse 13
आजगाम ऋषिस्तत्र भद्रोनाम महायशाः । सहितो बहुभिर्विप्रैर्जपहोमपरायणैः
তাৰ পাছত তাত ভদ্ৰ নামৰ মহাযশস্বী ঋষি আহিল, বহু বিপ্ৰসহিত—যিসকল জপ আৰু হোমত পৰায়ণ আছিল।
Verse 14
त्यक्त्वा संसारमार्गं तु स्वर्गमार्गजिगीषवः । गंगानिषेवणं कृत्वा स्फोटयित्वाऽत्मजं मलम्
সংসাৰৰ বন্ধনময় পথ ত্যাগ কৰি, স্বৰ্গপথ লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে, তেওঁলোকে গঙ্গাদেৱীৰ নিষেৱা-ভক্তি কৰিলে আৰু আত্মাজাত মল-অপবিত্ৰতা ঝাৰি পেলালে।
Verse 15
जलं दत्त्वा तु भूतेभ्यः पूजयित्वा जनार्द्दनम् । यावद्यांति नदीतीर ऋषयो भद्रकादयः । तावत्पश्यंति राजानं गजं वरगजोपमम्
ভূত-প্ৰাণীসকলক জল দান কৰি আৰু জনাৰ্দ্দনক পূজা কৰি, ভদ্ৰক আদি ঋষিসকলে যেতিয়া নদীতীৰলৈ আগবাঢ়িল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰজা গজক দেখিলে—উত্তম গজৰ দৰে দীপ্তিমান।
Verse 16
तेनैव दृष्टा मुनयो राज्ञा निहतकल्मषाः । सप्तर्षयो यथा स्वर्गे सुरराजेन धीमता
সেই ৰজাই—যাৰ কল্মষ নাশ হৈছিল—ঋষিসকলক দেখিলে; যেনেকৈ স্বৰ্গত বুদ্ধিমান সুৰৰাজে সপ্তঋষিক দেখে।
Verse 17
तमृषिं स च संप्रेक्ष्य पदानि दश पंच च । आगच्छन्त्वत्र पूजार्हा भवतो मम मन्दिरम्
সেই ঋষিক দেখি তেওঁ পন্ধৰটা পদ আগবাঢ়ি ক’লে: “হে পূজাৰ্হ মহাত্মাসকল, ইয়ালৈ আহক—মোৰ মন্দিৰ-গৃহলৈ পধাৰক।”
Verse 18
पश्यंतु संगतां सर्वे मम भार्यां यशस्विनीम् । तस्याः पूजां समादाय यो मार्गो मनसि स्थितः
“সকলোয়ে মোৰ যশস্বিনী পত্নী সংগতাক চাওক। তাইৰ পূজা-সন্মান গ্ৰহণ কৰি, যি পথ আপোনালোকৰ মনত স্থিৰ, সেই পথেই আগবাঢ়ক।”
Verse 19
तं गच्छध्वं महाभागाः पुण्याः पुण्यमभीप्सवः । एवमुक्तास्तु ते राज्ञा ऋषयः कौतुकान्विताः । आजग्मुर्मंदिरं शुभ्रं पुरंदरपुरोपमम्
“তাত গমন কৰা, মহাভাগসকল—পুণ্যবান, পুণ্য লাভৰ আকাঙ্ক্ষী সাধকসকল।” ৰজাৰ এই বাক্য শুনি, কৌতূহলে পৰিপূৰ্ণ ঋষিসকলে ইন্দ্ৰপুৰীৰ সদৃশ শুভ্ৰ দীপ্তিমান মন্দিৰ-গৃহলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 20
आसनानि विचित्राणि दत्त्वा तेषां मनस्विनी । संगता राजराजेन सार्द्धमग्रे व्यवस्थिता
সেই ধীৰ-বুদ্ধিসম্পন্না নাৰীয়ে তেওঁলোকক বিচিত্ৰ সুন্দৰ আসন দান কৰিলে; তাৰপিছত ৰজাধিৰাজৰ সৈতে একেলগে আগফালে অৱস্থান কৰিলে।
Verse 21
कृत्वा करपुटं राजा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् । बभाषे वचनं राजा भद्रो भद्रं सुसंगतम्
ৰজাই পুণ্যকৰ্মা ঋষিসকলৰ সন্মুখত কৰযোৰ কৰি প্ৰণাম কৰিলে; তাৰপিছত ৰজাই ভদ্ৰ, মঙ্গলময় আৰু সুসঙ্গত বাক্য—উচিত সময়ত—উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 22
वसुधा वसुसंपूर्णा मंडिता नगरी पुरी । पर्वतैश्च समुद्रैश्च सरिद्भिश्च सरोवरैः
ধন-সম্পদে পৰিপূৰ্ণ ধৰিত্ৰীয়ে সেই নগৰীক অলংকৃত কৰিছিল; পৰ্বত আৰু সাগৰ, নদী আৰু সৰোবৰসমূহে তাক শোভিত কৰি তুলিছিল।
Verse 23
ग्रामैश्चतुष्पथैर्घोरैर्गोकुलैराकुलीकृता । नररत्नैरश्वरत्नैर्गजरत्नैस्तु संकुला
সেই নগৰী গাঁও আৰু ব্যস্ত চতুষ্পথেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল, গোকুলসমূহেৰে চঞ্চল হৈ উঠিছিল; আৰু নৰ-ৰত্ন, উৎকৃষ্ট অশ্ব-ৰত্ন আৰু গজ-ৰত্নেৰে ভৰি আছিল।
Verse 24
दुस्त्यजा भोगभोक्तृणां परं ज्ञानमजानताम् । संसारेऽत्र महाघोरे पुनरावृत्तिकारिणि
যিসকলে কেৱল ভোগ-বিলাসত মগ্ন আৰু পৰম জ্ঞান নাজানে, তেওঁলোকৰ বাবে এই মহাভয়ংকৰ সংসাৰ ত্যাগ কৰা অতি কঠিন; ই পুনঃপুন জন্ম-মৃত্যু ঘটায়।
Verse 25
पतंति पुरुषा भद्र पत्राणीव पुनःपुनः । कृतेन येन विप्रेंद्र स्वर्गं प्राप्नोति निर्मलम् । दानेन तपसा चैव तत्त्वमा चक्ष्व सुव्रत
হে ভদ্ৰ! মানুহ পাতেৰ দৰে পুনঃপুন পতিত হয়। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, কোন কৰ্মে নিৰ্মল স্বৰ্গ লাভ হয়? দান আৰু তপস্যাৰ দ্বাৰা সত্য তত্ত্ব মোক কোৱা, হে সুব্ৰত।
Verse 26
भद्र उवाच । तीर्थानि तोयपूर्णानि देवाः पाषाणमृन्मयाः । आत्मस्थं ये न पश्यंति ते न पश्यंति तत्परम्
ভদ্ৰ ক’লে: তীৰ্থ মানে পানীৰে ভৰা জল; দেৱতা মানে পাথৰ বা মাটিৰ প্ৰতিমা। যিসকলে আত্মাৰ ভিতৰত অৱস্থিত পৰমক নেদেখে, তেওঁলোকে সঁচাকৈ উচ্চতমক নেদেখে।
Verse 27
संति तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । पुण्यतोया पवित्रश्च सरितः सागरास्तथा । बहुपुण्यप्रदा पृथ्वी स्थानेस्थाने पदेपदे
বহু তীৰ্থ আৰু বহু পুণ্যময় আয়তন আছে। নদী আৰু সাগৰো পবিত্ৰকাৰী; সিহঁতৰ জল পুণ্যদায়ক। পৃথিৱী স্থানেস্থানে, পদেপদে, অঢেল পুণ্য দান কৰে।
Verse 28
यद्यस्ति तव राजेंद्र ज्ञानं ज्ञानवतां वर । विष्णुं जिष्णुं हृषीकेशं शंखिनं गदिनं तथा
হে ৰাজেন্দ্ৰ, যদি তোমাৰ সঁচাকৈ জ্ঞান থাকে—হে জ্ঞানৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—তেন্তে বিষ্ণুক জানিবা: জিষ্ণু, হৃষীকেশ, শঙ্খধাৰী আৰু গদাধাৰী।
Verse 29
चतुर्भुजं महाबाहुं प्रभासे दैत्यसूदनम् । वाराहं वामनं चैव नारसिंहं बलार्जुनम्
চাৰিভুজ মহাবাহু, প্ৰভাসত দানৱ-নাশক—তেওঁক বৰাহ, বামন আৰু নৰসিংহ ৰূপে, অৰ্ঝুন-সম বীৰ-বলৱান বুলি জানিবা।
Verse 30
रामं रामं च रामं च पुरुषोत्तममेव च । पुंडरीकेक्षणं चैव गदापाणिं तथैव च
“ৰাম—ৰাম—ৰামক স্মৰণ কৰি স্তৱ কৰা; আৰু পুৰুষোত্তম পৰম পুৰুষকো; পদ্মনয়ন প্ৰভুকো; আৰু যিজনে হাতে গদা ধাৰণ কৰে তাকো।”
Verse 31
राघवं शक्रदमनं गोविंदं बहुपुण्यदम् । जयं च भूधरं चैव देवदेवं जनार्द्दनम्
“ৰাঘৱক স্মৰণ কৰা; শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) দমনকাৰীক; গোবিন্দক, যিয়ে অঢেল পুণ্য দান কৰে; জয়ক; ভূধৰ—পৃথিৱী ধাৰণকাৰীক; দেবদেৱক; আৰু জনাৰ্দনক।”
Verse 32
सुरोत्तमं श्रीधरं च हरिं योगीश्वरं तथा । कपिलेशं भूतनाथं श्वेतद्वीपपतिं हरिम्
“দেৱসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠজন; শ্ৰীধৰ; হৰি; যোগীসকলৰ ঈশ্বৰ; কপিলেশ; ভূতনাথ; আৰু হৰি—শ্বেতদ্বীপৰ অধিপতি—ক স্মৰণ কৰা।”
Verse 33
बदर्याश्रमवासौ च नरनारायणौ तथा । पद्मनाभं सुनाभं च हयग्रीवं विशां पते
“বদৰী-আশ্ৰমত বাস কৰা নৰ আৰু নাৰায়ণক; পদ্মনাভক; সুনাভক; আৰু হয়গ্ৰীৱক স্মৰণ কৰা—হে প্ৰজাৰ নাথ!”
Verse 34
द्विजनाथं धरानाथं खड्गपाणिं तथैव च । दामोदरं जलावासं सर्वपापहरं हरिम्
(স্মৰণ কৰা উচিত) দ্বিজসকলৰ নাথ, ধৰণীৰ নাথ, খড়্গধাৰী প্ৰভু; দামোদৰ; জলত নিবাসী; আৰু হৰি—যি সকলো পাপ হৰণ কৰে।
Verse 35
एतान्येव हि स्थानानि देवदेवस्य चक्रिणः । गच्छते यत्र तत्रैव मुच्यते सर्वपातकैः
নিশ্চয় এইবোৰেই দেৱদেৱ, চক্রধাৰী প্ৰভুৰ পবিত্ৰ ধাম। য’ত য’ত মানুহ যায়, তাতেই সি সকলো মহাপাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 36
गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती । दृषद्वती गोमती च तापी कावेरिणी तथा
গঙ্গা আৰু যমুনা, লগতে দেৱী সৰস্বতী; দৃষদ্বতী আৰু গোমতী; তাপী আৰু তদ্ৰূপে কাবেৰী।
Verse 37
नर्मदा शर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा । शतद्रुश्च तथा विंध्या पयोष्णी वरदा तथा
নৰ্মদা আৰু শৰ্মদা, লগতে নদী গোদাৱৰী; শতদ্ৰু, আৰু তদ্ৰূপে (নদী) বিন্ধ্যা; পয়োষ্ণী আৰু বৰদাো।
Verse 38
चर्मण्वती च सरयूर्गंडकी चंडपापहा । चंद्रभागा विपाशा च शोणश्चैव पुनःपुनः
চৰ্মণ্বতী আৰু সৰয়ূ; গণ্ডকী—উগ্ৰ পাপনাশিনী; চন্দ্ৰভাগা, বিপাশা, আৰু শোণ—পুনঃপুনঃ স্তৱিত।
Verse 39
एताश्चान्याश्च बहवो हिमवत्प्रभवाः शुभाः । तासु स्नातो नरः स्वर्गं याति पातकवर्जितः
এইবোৰ আৰু আন বহুতো শুভ নদী, যিবোৰ হিমৱতৰ পৰা উৎপন্ন—তাত স্নান কৰিলে মানুহ পাপমুক্ত হৈ স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।
Verse 40
वनानि नंदनादीनि पर्वता मंदरादयः । नामोच्चारेण येषां हि पापं याति रसातले
নন্দন আদি বন আৰু মন্দৰ আদি পৰ্বতৰ নাম—যিসকলৰ কেৱল নামোচ্চাৰণতেই পাপ ৰসাতললৈ পতিত হয়।
Verse 41
गज उवाच । भद्रं हि भाषितं भद्र आख्यानममृतोपमम् । पृच्छामि सर्वधर्मज्ञ त्वामहं किंचिदेव हि
গজে ক’লে: হে ভদ্ৰ, তুমি যি কৈছা সেয়া মঙ্গলময়; এই আখ্যান অমৃতসম। হে সকলো ধৰ্মজ্ঞ, মই তোমাক আৰু কিছুমান সুধিব খোজোঁ।
Verse 42
यस्मिन्मासे दिने यस्मिंस्तीर्थे यस्मिन्क्रमान्नरैः । अक्षयं सेव्यते स्वर्गस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत
কোন মাহত, কোন দিনত, কোন তীৰ্থত, আৰু মানুহে কোন বিধি-আচৰণে সেৱা কৰিলে স্বৰ্গফল অক্ষয় হয়—হে সুব্ৰত, সেয়া মোক কওক।
Verse 43
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । अक्षयो येन वै स्वर्गस्तन्मे गदितुमर्हसि
স্নান, দান, জপ, হোম, স্বাধ্যায় আৰু দেবতাৰ অৰ্চনা—ইয়াৰ কোনটোৰ দ্বাৰা স্বৰ্গফল অক্ষয় হয়? সেয়া মোক ক’বলৈ তুমি যোগ্য।
Verse 44
भद्र उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल कथां कथयतो मम । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो नरवरोत्तम
ভদ্ৰ ক’লে: হে ৰাজশাৰ্দূল, মোৰ কোৱা এই কথা শুনা। ইয়াক শুনিলে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়, হে নৰশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 45
ऋषीणां कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना
পূৰ্বতে মহাত্মা নাৰদে এই কথা ঋষিসকলক ক’লে।
Verse 46
एवं पृष्टश्च तैः सर्वैर्नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास संहृष्टो मेघदुदुभिनिस्वनैः
সকলোয়ে সোধাত, মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদ আনন্দিত হৈ কথা ক’বলৈ ধৰিলে; তেওঁৰ বাণী মেঘ-দুন্দুভিৰ গর্জনৰ দৰে ধ্বনিত হ’ল।
Verse 47
रम्ये हिमवतः पृष्ठे समवाये मया श्रुतम् । तदहं तव वक्ष्यामि श्रोतुकामं नरर्षभ
হিমালয়ৰ মনোৰম ঢালত হোৱা এক সুন্দৰ সমাৱেশত মই এই কথা শুনিছিলোঁ। এতিয়া, হে নৰবৃষভ, তুমি শুনিব খোজা বুলিয়েই মই তোমাক ক’ম।
Verse 48
तीर्थान्येव हि सर्वाणि पुनरावर्त्तकानि तु । अक्षयांल्लभते लोकांस्तत्तीर्थं कथयामि ते
অন্য সকলো তীৰ্থৰ ফল ভোগ কৰি পুনৰ ঘূৰি আহিব লাগে; কিন্তু সেই তীৰ্থে অক্ষয় লোক লাভ হয়। সেই তীৰ্থৰ কথা মই তোমাক ক’ম।
Verse 49
मार्गशीर्षे कान्यकुब्ज उषित्वा राजसत्तम । न शोचति नरो नारी स्वर्गं याति परावरम्
মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত কান্যকুব্জত বাস কৰি, হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ! ন পুৰুষ ন নাৰী শোক নকৰে; তেওঁলোকে পৰম লোক স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।
Verse 50
पौषस्य पौर्णमासी या यदि सा क्रियतेऽर्बुदे । वर्षाणामर्बुदं स्वर्गे मोदते पितृभिः सह
যদি পৌষ মাহৰ পূৰ্ণিমাৰ বিধিপূৰ্বক ক্ৰিয়া অৰ্বুদত সম্পন্ন কৰা হয়, তেন্তে মানুহে পিতৃসকলৰ সৈতে স্বৰ্গত এক কোটি বছৰ আনন্দেৰে বাস কৰে।
Verse 51
माघ्यां यदि गयाश्राद्धं पितॄणां यच्छते नरः । त्रयाणामपि देवानां चतुर्थः स प्रजायते
মাঘ মাহত যদি কোনো মানুহে পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে গয়া-শ্ৰাদ্ধ অৰ্পণ কৰে, তেন্তে তেওঁ তিন শ্ৰেণীৰ দেৱতাৰ মাজত যেন চতুৰ্থজন হৈ দিৱ্য পদ লাভ কৰে।
Verse 52
फाल्गुन्यां हिमवत्पृष्ठे वसन्नेकां निशां नरः । स याति परमं स्थानं यत्र देवो जनार्द्दनः
ফাল্গুন মাহত হিমৱতৰ ঢালত যদি কোনো মানুহে এক ৰাতি বাস কৰে, তেন্তে তেওঁ সেই পৰম ধাম লাভ কৰে য’ত ভগৱান জনাৰ্দন নিবাস কৰে।
Verse 53
चैत्र्यां श्राद्धं प्रभासे तु ये कुर्वंति मनीषिणः । न ते मर्त्त्या भवन्तीह कुलजैः सह सत्तमाः
চৈত্ৰ মাহত প্ৰভাসত যিসকল জ্ঞানী শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰে, তেওঁলোকে ইয়াত কেৱল মর্ত্য হৈ নাথাকে; নিজ কুল-পরিয়ালসহ তেওঁলোকে উত্তম পদ লাভ কৰে।
Verse 54
चतुर्भुजे तु वैशाख्यां ये कुर्वंति जलप्रिये । तथावंत्यां नरः कश्चित्स याति परमां गतिम्
বৈশাখ মাহত চতুৰ্ভুজ তীৰ্থত বিধিমতে যি কৰ্ম সম্পন্ন কৰে—হে জলপ্ৰিয়ে—আৰু অৱন্তীত যিয়ে তেনেদৰে কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।
Verse 55
ज्यैष्ठ्यां ज्येष्ठर्क्षयुक्तायां श्राद्धं च त्रितकूपके । कुर्युर्युगानि ते त्रीणि वसंति नाकसद्मनि
জ্যৈষ্ঠ মাহত, যেতিয়া জ্যেষ্ঠা নক্ষত্ৰৰ যোগ হয়, ত্ৰিতকূপকত যিসকলে শ্রাদ্ধ কৰে, তেওঁলোকে তিন যুগ ধৰি স্বৰ্গীয় আবাসত বাস কৰে।
Verse 56
यो व्रजेशवने नद्यां दिनानि नव पंच च । तिष्ठते च नरः स्वर्गं वैकुण्ठमभिगच्छति
যি মানুহে ব্ৰজেশৱনৰ নদীৰ কাষত চৌদ্দ দিন অৱস্থান কৰে, সি স্বৰ্গ লাভ কৰে—নিশ্চয়েই বৈকুণ্ঠলৈ গমন কৰে।
Verse 57
श्रावणस्य तु मासस्य पूर्णायां पूर्वसागरे । स्नानं दानं जपं श्राद्धं नरः कुर्वन्न शोचति
শ্ৰাৱণ মাহৰ পূৰ্ণিমাত, পূৰ্ব সাগৰত যি মানুহে স্নান, দান, জপ আৰু শ্রাদ্ধ কৰে, সি পৰলোকত শোক নকৰে।
Verse 58
तथा भाद्रपदे क्षेत्रे प्रभासे शशिभूषणम् । पूजयित्वा नरो लिंगं देवलिंगी भवेत्ततः
তদ্ৰূপে ভাদ্ৰপদ মাহত, প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘শশিভূষণ’ নামৰ লিঙ্গক পূজা কৰি মানুহে তাৰ পাছত ‘দেৱলিঙ্গী’—দিব্য লিঙ্গ-অৱস্থাসম্পন্ন—হয়।
Verse 59
आश्विने चंद्रभागायां श्राद्धं स्नानं करोति यः । स्थानं युगसहस्राणां कृतं तेन त्रिविष्टपे
যি আৰ্শ্বিন মাহত চন্দ্ৰভাগাত স্নান কৰি শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ)ত হাজাৰ যুগ ধৰি স্থায়ী স্থান লাভ কৰে।
Verse 60
अष्टाक्षरैश्चतुर्बाहुं ध्यायंति मुनिसत्तमाः । बहुनाऽत्र किमुक्तेन गजाहं प्रवदामि ते
অষ্টাক্ষৰ মন্ত্রে মুনিসত্তমাসকলে চতুৰ্ভুজ প্ৰভুক ধ্যান কৰে। ইয়াত অধিক ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন? হে গজ, মই তোমাক স্পষ্টকৈ ক’ম।
Verse 61
दामोदरसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । मासानां कार्त्तिकः श्रेष्ठः कार्त्तिके भीष्मपंचकम्
দামোদৰৰ সমান তীৰ্থ অতীতে নাছিল, ভৱিষ্যতেও নহ’ব। মাহসমূহৰ ভিতৰত কাৰ্ত্তিক শ্ৰেষ্ঠ; আৰু কাৰ্ত্তিকত ভীষ্ম-পঞ্চক বিশেষ পবিত্ৰ।
Verse 62
तत्रापि द्वादशी श्रेष्ठा राजन्दामोदरे जले । किमन्यैर्बहुभिस्तीर्थेः कि क्षेत्रैः कि महावनैः । दामोदरे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
তাতো, হে ৰাজন, দামোদৰৰ জলে দ্বাদশী সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ। আন বহু তীৰ্থৰ কি প্ৰয়োজন, কি আন পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ, কি মহাবনৰ? দামোদৰত স্নান কৰিলে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 63
गज उवाच । भद्र भद्रं त्वया प्रोक्तं रसायनमिवापरम् । भूयोऽहं श्रोतुमिच्छामि तीर्थस्यास्य महाफलम्
গজে ক’লে: হে ভদ্ৰ, তুমি যি কৈছা সেয়া মঙ্গলময়—আন এক ৰসায়নৰ দৰে। মই পুনৰো এই তীৰ্থৰ মহাফল শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।
Verse 64
के देशाः किं प्रमाणं तु का नदी केः च पर्वताः । जना वसंति के तत्र ऋषयः के तपस्विनः
সেই দেশসমূহ কোনবোৰ, সিহঁতৰ পৰিসীমা কিমান, তাত কোন নদী আৰু কোন কোন পৰ্বত আছে? তাত কোন লোক বাস কৰে, আৰু কোন ঋষি আৰু তপস্বী সেই স্থানত নিবাস কৰে?
Verse 65
भद्र उवाच । पृथिवी वसुसंपूर्णा सागरेण तु वेष्टिता । मंडिता नगरैर्ग्रामैः सुरैः परपुरंजय
ভদ্ৰ ক’লে: পৃথিৱী ধন-সম্পদে পৰিপূৰ্ণ, আৰু সাগৰেৰে নিশ্চয় বেষ্টিত। নগৰ-গ্ৰামেৰে সুশোভিত, আৰু দেৱতাসকলেও অলংকৃত কৰিছে, হে শত্রু-দুৰ্গ-বিজয়ী!
Verse 66
वाराणसी प्रभासं च संगमं सितकृष्णयोः । एवं साराणि तीर्थानि यस्मान्मृत्युहराणि च
বারাণসী, প্ৰভাস, আৰু শ্বেত-কৰ্ষ্ণ (নদী) দুয়োটাৰ সঙ্গম—এইবোৰেই তীৰ্থসমূহৰ সাৰ; কিয়নো ইহঁতে মৃত্যুভয় আৰু নশ্বৰতাৰ বন্ধন দূৰ কৰে।
Verse 67
दामोदरेति ये नूनं स्मरंतो यत्र तत्र हि । ते वसंति हरेर्गेहं न सरंति कदाचन
যিসকলে নিশ্চয় ‘দামোদৰ’ নাম স্মৰণ কৰে—য’তেই থাকক—তেওঁলোকে হৰিৰ গৃহত বাস কৰে আৰু কেতিয়াও সেই অৱস্থাৰ পৰা পতিত নহয়।
Verse 68
सोमनाथस्य सान्निध्य उदयन्तो गिरिर्महान् । तस्य पश्चिमभागे तु रैवतक इति स्मृतः
সোমনাথৰ সান্নিধ্যত ‘উদয়ন্ত’ নামৰ মহাপৰ্বত উদিত হৈ আছে। তাৰ পশ্চিম ভাগত ‘ৰৈৱতক’ বুলি স্মৃত পৰ্বত অৱস্থিত।
Verse 69
वाहिनी वहते तत्र नदी कांचनशेखरात् । धातवस्तत्र ते रक्ताः श्वेता नीलास्तथाऽसिताः
তাত কাঁচনশেখৰ পৰ্বতৰ পৰা উৎপন্ন হৈ বাহিনী নদী বয়। তাত পোৱা ধাতুবোৰ ৰঙা, বগা, নীলা আৰু ক’লা বৰ্ণৰো হয়।
Verse 70
पाषाणाः कुञ्जराकाराश्चान्ये सैरिभसन्निभाः । चणकाकृतयश्चान्ये अन्ये गोक्षुरकप्रभाः
তাত কিছুমান শিলাখণ্ড হাতীৰ আকৃতিৰ, আন কিছুমান মহা-মহিষৰ দৰে দেখা যায়। কিছুমান চণাৰ দৰে, আৰু কিছুমান গোক্ষুৰ কাঁটাযুক্ত ফলৰ দৰে দীপ্তিময়।
Verse 71
वृक्षा वल्ल्यश्च गुल्माश्च संतानाः संत्यनेकशः । सर्वं तत्कांचनमयं मूलं पुष्पं फलं दलम्
তাত অসংখ্য গছ, লতা আৰু ঝোপঝাড় আছে। সিহঁতৰ সকলো কাঁচনময়—মূল, ফুল, ফল আৰু পাত সকলো সোণালী স্বৰূপ।
Verse 72
न हि पश्यति पापात्मा मुक्तः पापेन पश्यति । सेव्यते स गिरिर्नित्यं धातुवादपरैर्नरैः
পাপবদ্ধ আত্মাই তাক সত্যকৈ নেদেখে; পাপমুক্ত জনেই তাক দেখে। সেয়ে ধাতুবাদত পৰায়ণ নৰসকলে সদায় সেই গিৰিক সেৱা কৰে।
Verse 73
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैः शूद्रानुगैर्बहिः । पक्षिणस्तत्र बहवः शिवाशिवगिरस्तदा
বাহিৰত ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰ আৰু শূদ্ৰানুগ বহুজন আছিল। তাত বহু পখীও আছিল, যিসকলে তেতিয়া শুভ-অশুভ ধ্বনি উচ্চাৰণ কৰিছিল।
Verse 74
हंससारसचक्राह्वाः शुककोकिलबर्हिणः । मृगाश्च वानरेन्द्राश्च हंसा व्याघ्रास्तथैव च
তাত হাঁহ, সাৰস, চক্ৰৱাক পক্ষী, শুক, কোকিল আৰু ময়ূৰ আছিল; মৃগ আৰু বানৰেন্দ্ৰো আছিল—হাঁহ আৰু ব্যাঘ্ৰো তেনেদৰে আছিল।
Verse 76
सर्वे विमानमारूढा गच्छन्ति हरिमन्दिरम् । वायुना पातितं यत्र पत्रपुष्पफलादिकम्
সকলোয়ে দিব্য বিমানত আৰূঢ় হৈ হৰিৰ মন্দিৰ-ধামলৈ যায়। য’ত বায়ুৱে পাত, ফুল, ফল আদি যি-কিছু পেলাই দিয়ে—
Verse 77
तस्या नद्या जलं स्पृष्ट्वा सर्वं वै मुक्तिमाप्नुते । सा नदी पृथिवीं भित्त्वा पातालादागता नृप
সেই নদীৰ জল মাত্ৰ স্পৰ্শ কৰিলেই সকলোৱে নিশ্চয় মুক্তি লাভ কৰে। হে নৃপ, সেই নদী পৃথিৱী ভেদি পাতালৰ পৰা ওপৰলৈ উঠি আহিছে।
Verse 78
पूर्वं पन्नगराजस्तु तेन मार्गेण चागतः । स्नातुं दामोदरे तीर्थे यममृत्युप्रघातिनि
পূৰ্বে পন্নগৰাজো সেই একে পথেদি আহিছিল, দামোদৰ তীৰ্থত স্নান কৰিবলৈ—যি তীৰ্থে যম আৰু মৃত্যু পৰ্যন্ত প্ৰঘাত কৰে।
Verse 79
स्वर्गादागत्य चन्द्रोऽपि यष्टुं यज्ञं सुपुष्कलम् । यक्ष्मरोगाद्विनिर्मुक्तो गतः स्वर्गं निरामयः
স্বৰ্গৰ পৰা নামি চন্দ্ৰোও অতি সুপুষ্কল যজ্ঞ সম্পাদন কৰিবলৈ আহিছিল। যক্ষ্মা ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ, নিৰাময় হৈ স্বৰ্গলৈ উভতি গ’ল।
Verse 80
बलिना चैव दानानि दत्तान्यागत्य कार्तिके । हरिश्चन्द्रेण विधिना नलेन नहुषेण च
বলীও কাৰ্তিক মাহত ইয়ালৈ আহি দান-ধৰ্মৰ দান দিলে; তেনেদৰে হৰিশ্চন্দ্ৰে বিধি অনুসাৰে, আৰু নল আৰু নহুষেও দান কৰিলে।
Verse 81
नाभागेनांबरीषाद्यैः कृतं कर्म सुदुष्करम् । दत्त्वा दानान्यनेकानि गजा गावो हया रथाः
নাভাগ, অম্বৰীষ আদি সকলে অতি দুষ্কৰ কৰ্ম সাধিলে—বহু প্ৰকাৰ দান দি: হাতী, গাই, ঘোঁৰা আৰু ৰথ।
Verse 82
अनडुत्कांचना भूमिं रत्नानि विविधानि च । छत्राणि विप्रमुख्येभ्यो यानानि चैव वाससी
তেওঁলোকে বলদ, সোণ, ভূমি আৰু নানা প্ৰকাৰ ৰত্নো দান কৰিলে; আৰু শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক ছত্ৰ, বাহন আৰু বস্ত্ৰো দিলে।
Verse 83
अन्नानि रसमिश्राणि दत्त्वा दामोदराग्रतः । गतास्ते विष्णु भुवनं नागच्छंति महीतले
দামোদৰৰ সন্মুখত ৰস-মিশ্ৰিত অন্ন অৰ্পণ কৰি তেওঁলোকে বিষ্ণুৰ লোকলৈ গ’ল; তাৰপিছত তেওঁলোকে পৃথিৱীলৈ পুনৰ নাহে।
Verse 84
पत्रं पुष्पं फलं तोयं तस्मिंस्तीर्थे ददाति यः । द्विजानां भक्तिसंयुक्तः स याति जलशायिनम्
যি কোনো ব্যক্তি সেই তীৰ্থত পাতা, ফুল, ফল বা জল অৰ্পণ কৰে, আৰু দ্বিজসকলৰ প্ৰতি ভক্তিযুক্ত থাকে, সি জলশায়ী প্ৰভুক লাভ কৰে।
Verse 85
प्रकृतिं चापि यो दद्यान्मुष्टिं वाथ क्षुधार्थिने । विमानवरमारूढः स सोमं प्रति गच्छति
যি কোনো ভোকাতুৰক অন্নৰ এক অংশ—এমনকি এক মুঠিও—দান কৰে, সি উত্তম দিৱ্য বিমানত আৰূঢ় হৈ সোমলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 86
दामोदराग्रतः कृत्वा पर्वतानन्नसंभवान् । पूजितान्फलपुष्पैश्च दीपं दद्यात्सवर्त्तिकम्
দামোদৰৰ সন্মুখত অন্নেৰে গঢ়া ‘পৰ্বত’ সাজি, ফল-ফুলেৰে পূজা কৰি, বত্তিসহ দীপ দান কৰিব লাগে।
Verse 87
अवाप्य दुष्करं स्थानं कुलानां तारयेच्छतम् । चतुरंगुलमात्रेपि दत्ते दामोदराग्रतः
দামোদৰৰ সন্মুখত কেৱল চাৰি আঙুল মাত্ৰ পৰিমাণো দান কৰিলে, সি দুৰ্লভ স্থান লাভ কৰি শত কুলকো তাৰে।
Verse 88
दाने युगसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । मा गच्छ हिमवत्पृष्ठं मलयं मा च मन्दरम्
এনে দান কৰিলে স্বৰ্গলোকে সহস্ৰ যুগ ধৰি সন্মানিত হয়। হিমৱতৰ শিখৰলৈ নাযাবা, মলয়লৈও নাযাবা, মন্দৰলৈও নাযাবা।
Verse 89
गच्छ रैवतकं शैलं यत्र दामोदरः स्थितः । कृत्वा मासोपवासं तु द्विजो दामोदराग्रतः
ৰৈৱতক পৰ্বতলৈ যোৱা, য’ত দামোদৰ অৱস্থিত। দামোদৰৰ সন্মুখত এক মাহ উপবাস পালন কৰি দ্বিজে (প্ৰতিশ্ৰুত ফল) লাভ কৰে।
Verse 90
न निवर्तति कालेन दामोदरपुरं व्रजेत् । करोत्यनशनं यश्च नरो नार्यथवा पुनः । सर्व लोकानतिक्रम्य स हरेर्गेहमाप्नुयात्
সেয়া কালচক্ৰত পুনৰ নুঘূৰে; দামোদৰৰ নগৰলৈ গমন কৰে। যি পুৰুষ বা নাৰী সম্পূৰ্ণ অনশন-ব্ৰত পালন কৰে, সি সকলো লোক অতিক্ৰম কৰি হৰিৰ ধাম লাভ কৰে।
Verse 91
विघ्नानि तत्र तिष्ठन्ति नित्यं पञ्चशतानि च । धर्मविध्वंसकर्तॄणि नरस्तत्र न गच्छति
তাত সদায় পাঁচশত বিঘ্ন স্থিত থাকে, যিসকল ধৰ্ম-বিধ্বংসকাৰী; সেয়ে মানুহ সেই স্থানলৈ নাযায়।
Verse 92
प्रद्युम्नबलशैनेयगदाचक्रादिभिः सदा । शतलक्षप्रमाणैस्तु सेव्यते स गिरिर्महान्
সেই মহান গিৰি সদায় প্ৰদ্যুম্ন, বল, শৈনেয়, গদা, চক্ৰ আদি দ্বাৰা সেবিত হয়—সংখ্যাত শতলক্ষ পৰিমাণ।
Verse 93
क्रीडंति नार्यस्तेषां हि नित्यं दामोदराग्रतः । सुचन्द्रवदना गौर्यः श्यामाश्चैव सुमध्यमाः
তেওঁলোকৰ নাৰীসকল সদায় দামোদৰৰ সম্মুখত ক্ৰীড়া কৰে—কিছুমান চন্দ্ৰসম সুন্দৰ মুখাৱয়ৱযুক্তা, কিছুমান গৌৰবৰ্ণা, আৰু কিছুমান শ্যামবৰ্ণা, সকলোয়ে সুমধ্যমা।
Verse 94
नितंबिन्यः सुकेशाश्च शुभ्राः स्वायतलोचनाः । सुगंडा ललिताश्चैव सुकक्षाः सुपयोधराः
তেওঁলোক নিতম্বিনী, সু-কেশা, শুভ্ৰবৰ্ণা আৰু স্বায়ত-লোচনাযুক্তা; সুগণ্ডা, ললিতা, সু-কক্ষ আৰু সু-পয়োধৰা—মনোমোহা অঙ্গসৌন্দর্যসম্পন্না।
Verse 95
शोभमानाः सुजंघाश्च सुपादाः सुन्दरांगुलीः । राजपुत्र्यो गिरौ तस्मिन्हसंति च रमंति च
দীপ্তিময়, সুগঠিত জঙ্ঘা, সুশোভিত পদযুগল আৰু মনোহৰ আঙুলিযুক্ত ৰাজকন্যাসকল সেই পৰ্ব্বতত হাঁহে আৰু ক্ৰীড়া-ৰমণত আনন্দ কৰে।
Verse 96
कौसुंभं पादयुगले कुंकुमं पीतकंचुकम् । ब्राह्मणीभ्यो ददन्तीह स्पर्द्धमानाः पृथक्पृथक्
ইয়াত সিহঁতে পৰস্পৰে স্পৰ্ধা কৰি ব্ৰাহ্মণীসকলক পৃথক পৃথককৈ দিয়ে—পদযুগলৰ বাবে কৌসুম্ভ ৰং, কুঙ্কুম আৰু পীত কঞ্চুক (চোলি)।
Verse 97
भक्ष्यं भोज्यं च पेयं च लेह्यं चोष्यं च पिच्छिलम् । तांबूलं पुष्पसंयुक्तं कार्तिके हरिवासरे
ভক্ষ্য, ভোজ্য, পেয়, লেহ্য, চোষ্য আৰু কোমল পিচ্ছিল সুস্বাদু পদাৰ্থ; লগতে ফুল-সংযুক্ত তাম্বূল—কাৰ্ত্তিক মাহত, হৰিৰ পবিত্ৰ দিবসত (অৰ্পণ কৰা হয়)।
Verse 98
दृष्ट्वा तु रेवतीकुंडं प्रदद्यात्फलमुत्तमम् । पुत्रिणी ऋद्धिसंपन्ना सुभगा जायते सती
কিন্তু ৰেৱতী-কুণ্ড দৰ্শন কৰিলে সৰ্বোত্তম ফল লাভ হয়; সতি নাৰী পুত্ৰৱতী, ঋদ্ধিসম্পন্ন আৰু সৌভাগ্যৱতী হয়।
Verse 99
एवं कृत्वा तु सा रात्रि नीयते निद्रया विना । वेदघोषैः सुपुण्यैस्तु भारताख्यानवाचनैः
এইদৰে কৰি সেই ৰাতি নিদ্ৰাবিহীনকৈ কটায়—অতি পুণ্যময় বেদঘোষ আৰু ভাৰত-আখ্যাণ পাঠেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ।
Verse 100
हुंकृतैस्तलशब्दैश्च तालशब्दैः पुनःपुनः । देशभाषाविभाषिण्यो रामामण्डलमध्यतः । हास्यनृत्यसमायुक्ता राजन्दामोदराग्रतः
হুঁকাৰ, তালি-ধ্বনি আৰু বাৰে বাৰে তাল-লয়ৰ শব্দেৰে—দেশীয় ভাষা কোৱা—ৰামা-মণ্ডলৰ মাজত, হে ৰাজন, দামোদৰৰ আগত হাস্য আৰু নৃত্যসহ একেলগে আনন্দ কৰে।
Verse 101
पञ्चपाषाणकं हर्म्यं यः करोति शिवालयम् । पंचवर्षसहस्राणि स्वर्ग लोके महीयते
যি পঞ্চ পাথৰেৰে গঢ়া হৰ্ম্য কৰি শিৱালয় নিৰ্মাণ কৰে, সি পাঁচ হাজাৰ বছৰ স্বৰ্গলোকত সন্মানিত হৈ থাকে।
Verse 102
दशपाषाणसंयुक्तं कृत्वा दामोदराग्रतः । दशवर्षसहस्राणि स्वर्गे हल्लति मल्लति
দামোদৰৰ আগত দহ পাথৰেৰে সংযুক্ত গঠন নিৰ্মাণ কৰি, সি দহ হাজাৰ বছৰ স্বৰ্গত ক্ৰীড়া কৰি আনন্দ কৰে।
Verse 103
शतपाषाणकं हर्म्यं यः करोति महन्नृप । मन्दिरं सुन्दरं शुभ्रं स याति हरिमन्दिरम्
হে মহাৰাজ, যি এশ পাথৰেৰে গঢ়া সুন্দৰ, শুভ্ৰ আৰু মঙ্গলময় মন্দিৰ-গৃহ নিৰ্মাণ কৰে, সি হৰিৰ মন্দিৰ-ধামলৈ গমন কৰে।
Verse 104
कृत्वा साहस्रिकं चैत्यं बहुरूपसमन्वितम् । सर्वांल्लोकानतिक्रम्य परं ब्रह्माधिगच्छति
হাজাৰ-স্তৰীয় চৈত্য, বহু ৰূপে সমন্বিত, নিৰ্মাণ কৰি সি সকলো লোক অতিক্ৰম কৰি পৰম ব্ৰহ্মক লাভ কৰে।
Verse 105
पंचवर्णध्वजं दद्याद्दामोदरगृहोपरि । तं तु प्रमाणवर्षाणि दिव्यानि स दिवं व्रजेत्
দামোদৰৰ গৃহ-মন্দিৰৰ ওপৰত পঞ্চবৰ্ণ ধ্বজ স্থাপন কৰিব লাগে; দিব্য বৰ্ষৰ নিৰ্ধাৰিত কাল পৰ্যন্ত সি স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।
Verse 106
तस्य गव्यूतिमात्रेण क्षेत्रं वस्त्रापथं शुभम् । यद्दृष्ट्वा सर्वपापानि विलीयन्ते बहूनि च
তাঁৰ গৱ্যূতি-মাত্ৰ পৰিসৰত শুভ বস্ৰাপথ ক্ষেত্ৰ বিস্তৃত; তাক দেখা মাত্ৰেই বহু—অথবা সকলো—পাপ গলি লয়।
Verse 107
राजंस्तत्पदमायाति यद्गत्वा न निवर्त्तते । पूजयित्वा भवं देवं भवसंभवनाशनम्
হে ৰাজন, সি সেই পৰম পদলৈ যায়, য’ত গ’লে পুনৰ নুঘূৰে; ভৱদেৱ (শিৱ)ক পূজা কৰি, যি সংসাৰীয় ভৱ-সম্ভৱ নাশ কৰে।
Verse 108
नरो नारी नृपश्रेष्ठ शिवलोके महीयते । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य भद्रस्य च सुभाषितम्
হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, নৰ হওক বা নাৰী, শিৱলোকত সন্মানিত হয়। ভদ্ৰৰ সেই সুভাষিত বাক্য শুনি (কথা আগবাঢ়ে)।
Verse 109
आगतः कार्तिकीं कर्त्तुं देवे दामोदरे ततः । ऋग्यजुःसामसंयुक्तैर्ब्राह्मणैर्ब्रह्मवित्तमैः
তাৰ পাছত সি দেৱ দামোদৰৰ সন্নিধিত কাৰ্তিকী-ব্ৰত পালন কৰিবলৈ আহিল, ঋগ-যজুঃ-সামসহিত ব্ৰহ্মবিত্তম ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে।
Verse 110
क्षत्रियैः क्षत्रधर्मज्ञैर्वैश्यैर्दानपरायणैः । सह शूद्रैः समायातस्तस्मिंस्तीर्थे गजो नृपः
ৰাজধৰ্ম-জ্ঞ ক্ষত্ৰিয়, দানপৰায়ণ বৈশ্য আৰু শূদ্ৰসকলৰ সৈতে ৰজা গজ সেই তীৰ্থত একেলগে উপস্থিত হ’ল।
Verse 111
दत्त्वा दानान्यनेकानि हुत्वा हविर्हुताशने । अग्निष्टोमादिकान्यज्ञान्हयमेधादिकान्बहून् । चकार विधिवद्राजा गजस्तत्र समाहितः
বহু প্ৰকাৰ দান দি আৰু যজ্ঞাগ্নিত হৱি আহুতি দিয়া পাছত, সেই পবিত্ৰ স্থানত মন একাগ্ৰ কৰি ৰজা গজে বিধি অনুসাৰে অগ্নিষ্টোম আদি আৰু অশ্বমেধসহ বহু যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 112
ततश्च न्यवसत्तत्र तपः कर्तुं सहर्षिभिः । ऊर्द्ध्वपादाः स्थिता विप्राः पीत्वा धूममधोमुखाः । शुष्कपत्राशनाश्चान्ये अन्ये वै फलभोजनाः
তাৰ পাছত তেওঁ ঋষিসকলৰ সৈতে তপস্যা কৰিবলৈ তাতেই বাস কৰিলে। কিছুমান ব্ৰাহ্মণে পা ওপৰলৈ তুলি থিয় হৈ থাকিল; কিছুমানে অধোমুখে ধোঁৱা পান কৰিলে; কিছুমানে শুকান পাত খাই থাকিল, আৰু কিছুমানে ফলাহাৰেই জীৱন ধাৰণ কৰিলে।
Verse 113
मूलानि चान्ये भक्षंति अन्ये वार्यंशना द्विजाः । आलोकंति स्वमन्ये च तथान्ये जलशायिनः
আন কিছুমানে মূল খাই থাকিল; আন কিছুমান দ্বিজে কেৱল পানীতেই জীৱন ধাৰণ কৰিলে। কিছুমানে আত্মাত দৃষ্টি স্থিৰ কৰিলে, আৰু আন কিছুমানে জলশায়ী-ব্ৰত পালন কৰিলে।
Verse 114
पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये शिलाचूर्णस्य भक्षकाः । जपंति चान्ये संशुद्धा गायत्रीं वेदमातरम् । सावित्रीं मनसा चान्ये देवीमन्ये सरस्वतीम्
আন কিছুমানে পঞ্চাগ্নি-তপ সাধনা কৰিলে, আৰু কিছুমানে শিলাৰ গুঁড়োও ভক্ষণ কৰিলে। আন কিছুমানে শুদ্ধ হৈ বেদমাতা গায়ত্ৰী জপ কৰিলে; কিছুমানে মনত সাবিত্ৰী ধ্যান কৰিলে, আৰু কিছুমানে দেবী সরস্বতীক উপাসনা কৰিলে।
Verse 115
सूक्तानि हि पवित्राणि ब्रह्मणा निर्मितानि च । अन्येऽवसंस्तदा तत्र द्वादशाक्षरचिन्तकाः
সুক্তসমূহ পবিত্ৰকাৰী, আৰু ব্ৰহ্মাই সিহঁতক নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেতিয়া আন কিছুমান লোক তাত দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ চিন্তক হৈ বাস কৰিছিল।
Verse 116
आलोक्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनःपुनः । इदमेव सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा
সকলো শাস্ত্ৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰি আৰু পুনঃপুনঃ চিন্তা কৰি এইটোৱেই সুদৃঢ় সিদ্ধান্ত—সদায় নাৰায়ণক ধ্যান কৰিব লাগে।
Verse 117
आराधितः सुदुष्पारे भवे भगवतो विना । तथा नान्यो महादेवात्पतन्तं योऽभिरक्षति
এই অতিকঠিন সংসাৰ-ভৱৰ সাগৰত, আৰাধিত ভগৱান ব্যতীত আশ্ৰয় নাই। আৰু পতিতজনক ৰক্ষা কৰা মহাদেৱৰ বাহিৰে আন কোনো নাই।
Verse 118
गतागतानि वर्तंते चंद्रसूर्यादयो ग्रहाः । अद्यापि न निवर्तंते द्वादशाक्षरचिंतकाः
চন্দ্ৰ-সূৰ্য আদি গ্ৰহসমূহ গতি-আগতি কৰি থাকে; কিন্তু আজিও দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ চিন্তকসকল নিজৰ অটল সাধনাৰ পৰা উভতি নাযায়।
Verse 119
येऽक्षरा ऋषयश्चान्ये देवलोकजिगीषवः । प्राप्नुवंति ततः स्थानं दग्धबीजं च तत्तथा
যিসকল অক্ষয় ঋষি আৰু আন কিছুমান দেৱলোক জয় কৰিব বিচাৰে, সিহঁতে সেই অৱস্থা লাভ কৰে; আৰু তাত সিহঁতৰ বীজ যেন দগ্ধ—অর্থাৎ পুনর্জন্মৰ কাৰণ নাশ হয়।
Verse 120
सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति
যিয়ে দু’অক্ষৰ “হৰি” নাম একেবাৰো উচ্চাৰণ কৰে, তেওঁৰ বাবে মোক্ষৰ উপকৰণ দৃঢ় হয় আৰু মোক্ষগমনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হয়।
Verse 121
एकभक्तं तथा नक्तमयाच्यमुषितं तथा । एवमादीनि चान्यानि कृत्वा दामोदराग्रतः । कृतकृत्या भवंतीह यावदाभूतसंप्लवम्
দিনে একবাৰ আহাৰ, ৰাতিত আহাৰ, আৰু ভিক্ষা নকৰাকৈ বাস কৰা আদি নিয়ম—আৰু তেনে আন ব্ৰতসমূহ—দামোদৰৰ সন্মুখত পালন কৰিলে, মানুহ এই জীৱনতেই কৃতকৃত্য হয় আৰু মহাপ্ৰলয়লৈকে তেনেই থাকে।
Verse 122
स राजा ऋषिभिः सार्द्धं यावत्तिष्ठति तत्र वै । विमानानि सहस्राणि तावत्तत्रागतानि च
সেই ৰজা ঋষিসকলৰ সৈতে যিমান সময় তাত অৱস্থান কৰে, সিমান সময়তেই হাজাৰ হাজাৰ দিব্য বিমানো তাত আহি উপস্থিত হয়।
Verse 123
गंधर्वाप्सरस्तत्र सिद्धचारणकिन्नराः । सर्वे विमानमारूढाः शतशोऽथ सहस्रशः
তাত গন্ধৰ্ব-অপ্সৰা, লগতে সিদ্ধ, চাৰণ আৰু কিন্নৰ—সকলো দিব্য বিমানে আৰূঢ় হৈ—শতশত আৰু সহস্ৰসহস্ৰকৈ সমবেত হয়।
Verse 124
सर्वैर्जनपदैः सार्द्ध स राजा भार्यया सह । गतो विमानमारूढो यत्तत्पदमनामयम्
সকলো প্ৰজাৰ সৈতে সেই ৰজা, ৰাণীৰ সৈতে, দিব্য বিমানে আৰূঢ় হৈ, সেই নিৰ্মল আৰু দুঃখহীন পৰম পদলৈ গমন কৰিলে।
Verse 125
य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वाऽपि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं ब्रह्माधिगच्छति
যি মানুহে এই পাঠ নিত্য কৰে, অথবা কেৱল শুনে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰম ব্ৰহ্মক লাভ কৰে।
Verse 785
तत्तीर्थस्य प्रभावेन न दुष्टान्याचरंति ते । कालेन मृत्युमायांति पशुपक्षिसरीसृपाः
সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকে দুষ্ট কৰ্ম নকৰে; আৰু সময়মতে পশু-পক্ষী-সৰীসৃপো স্বাভাৱিকভাৱে মৃত্যুলৈ যায়।