Adhyaya 98
এই অধ্যায়ত দেৱী সোধে—সেই লিঙ্গ ‘পৃথ্বীশ্বৰ’ কিয় কোৱা হয় আৰু পাছত ‘চন্দ্ৰেশ্বৰ’ নামে কেনেকৈ প্ৰসিদ্ধ হ’ল। ঈশ্বৰে পাপ-প্ৰণাশিনী কাহিনী কৈ জনায় যে এই লিঙ্গ পূৰ্ব যুগ/মন্বন্তৰসমূহৰ পৰা খ্যাত আৰু প্ৰভাস ক্ষেত্ৰত দিশা-দূৰত্বৰ নিৰ্দেশসহ স্থিত। দৈত্যভাৰৰ পীড়াত পৃথিৱী গোৰূপ ধৰি ঘূৰি ফুৰি প্ৰভাসক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ লিঙ্গ-প্ৰতিষ্ঠাৰ সংকল্প কৰে। সি শতবছৰ কঠোৰ তপস্যা কৰে; ৰুদ্ৰ প্ৰসন্ন হৈ আশ্বাস দিয়ে যে বিষ্ণুৱে দৈত্যসকলক অপসাৰণ কৰিব আৰু এই লিঙ্গ ‘ধাৰিত্ৰী/পৃথ্বীশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ব। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—ভাদ্ৰপদ কৃষ্ণ তৃতীয়াত পূজা মহাযজ্ঞফলসম, পৰিসৰ মোক্ষদায়ক, আৰু তাত অনিচ্ছাকৃত মৃত্যু হলেও পৰম গতি লাভ হয়। তাৰ পাছত বৰাহকল্পৰ কাহিনী: দক্ষৰ শাপত চন্দ্ৰ ৰোগাক্ৰান্ত হৈ পৃথিৱীত পতিত হয়, সাগৰৰ ওচৰৰ প্ৰভাসত আহি পৃথ্বীশ্বৰক সহস্ৰ বছৰ আৰাধনা কৰে। তাতে সি পুনৰ দীপ্তি আৰু শুদ্ধি লাভ কৰে আৰু লিঙ্গ ‘চন্দ্ৰেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হয়। এই মাহাত্ম্য শ্ৰৱণে অশুচিতা দূৰ হয় আৰু স্বাস্থ্য বৃদ্ধি পায় বুলি অধ্যায় শেষ হয়।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चंडेश्वरमिति श्रुतम् । सोमेशाद्वायवे भागे धनुषां षष्टिभिः स्थितम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পিছত, হে মহাদেৱী, ‘চণ্ডেশ্বৰ’ বুলি খ্যাত তীৰ্থ/মন্দিৰলৈ যাব লাগে বুলি শ্ৰুত। ই সোমেশ্বৰৰ পৰা বায়ু-দিশত ষাঠি ধনুষ দূৰত অৱস্থিত।
Verse 2
दिव्यं लिंगं महादेवि सर्वपातकनाशनम् । तत्पूर्वे तु युगे ख्यातं मनोः स्वायंभुवांतरे
হে মহাদেৱী, ই এক দিৱ্য লিঙ্গ, যি সকলো পাপকর্ম/পাতক নাশ কৰে। পূৰ্ব যুগত ই খ্যাত আছিল—স্বায়ম্ভুৱ মনুৰ মন্বন্তৰত।
Verse 3
त्रेतायुगमुखे देवि पृथिव्या संप्रतिष्ठितम् । पूर्वमन्वंतरे चास्मिंल्लिङ्गं पृथ्वीश्वरं प्रिये
হে দেবী, ত্ৰেতাযুগৰ আৰম্ভণিতে এই লিঙ্গ পৃথিৱীয়ে স্থাপন কৰিছিল। আৰু এই পূৰ্ব মন্বন্তৰত, প্ৰিয়ে, ই ‘পৃথিৱীশ্বৰ’ নামে খ্যাত হৈছিল।
Verse 4
पुनश्चंद्रेण तत्प्राप्तं लिंगं चंद्रेश्वरं प्रिये । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशनं पुण्यवर्द्धनम्
পুনৰ, প্ৰিয়ে, সেই লিঙ্গ চন্দ্ৰে লাভ কৰি ‘চন্দ্ৰেশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল। ই ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ নাশ কৰে আৰু পুণ্য বৃদ্ধি কৰে।
Verse 5
तं दृष्ट्वा मानवो देवि सप्तजन्मसमुद्भवैः । मुच्यते कल्मषैः सर्वैः कृतकृत्यस्तु जायते
হে দেবী, কেৱল তাক দৰ্শন কৰিলেই মানুহে সাত জন্মত সঞ্চিত সকলো কল্মষৰ পৰা মুক্ত হয়, আৰু কৃতকৃত্য—জীৱনৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ—হয়।
Verse 6
देव्युवाच । कथं पृथ्वीश्वरं ख्यातं तल्लिंगं पाप नाशनम् । कथं पुनः समाख्यातं चन्द्रेश्वरमिति प्रभो । एतद्विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुकामाहमादरात्
দেৱীয়ে ক’লে: হে প্ৰভু, পাপনাশক সেই লিঙ্গ কেনেকৈ ‘পৃথিৱীশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল? আৰু পুনৰ কেনেকৈ ‘চন্দ্ৰেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হ’ল? এই কথা বিস্তাৰে কওক; মই শ্ৰদ্ধাৰে শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।
Verse 7
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथा पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते जंतुस्त्रिविधैः कर्मबन्धनैः
ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, শুনা; মই পাপ-প্ৰণাশিনী কাহিনী ক’ম। যি শুনিলে জীৱ কৰ্মৰ ত্ৰিবিধ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 8
आसीत्पूर्वं महादेवि दैत्यभारार्द्दिता मही साऽधो व्रजंती सहसा गोरूपा संबभूव ह
হে মহাদেৱী! পূৰ্বতে দানৱৰ ভাৰে পীড়িত হৈ পৃথিৱী চেপা পৰিছিল। তললৈ ডুবিবলৈ ধৰোঁতেই হঠাতে তাই গোৰূপ ধাৰণ কৰিলে।
Verse 9
इतस्ततो धावमाना न लेभे निर्वृतिं क्वचित् । ततो वर्षशते पूर्णे भ्रममाणा क्वचित्क्वचित्
ইফালে-সিফালে দৌৰি ফুৰিও তাই ক’তো শান্তি নাপালে। তাৰ পাছত পূৰ্ণ এশ বছৰ পাৰ হ’লেও, তাই কেতিয়াবা ইয়াত কেতিয়াবা তাত ভ্ৰমি থাকিল।
Verse 10
आससाद महाक्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम् । देवदानवगंधर्वैः सेवितं पापनाशनम्
শেষত তাই ‘প্ৰভাস’ নামে খ্যাত মহাক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল—য’ত দেৱ, দানৱ আৰু গন্ধৰ্বসকলে সেৱা-সন্মান কৰে—যি পাপনাশক।
Verse 11
तत्र स्थित्वा महाक्षेत्रे कृत्वा मनसि निश्चयम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास भक्त्या परमया युता
সেই মহাক্ষেত্ৰত অৱস্থান কৰি, মনত দৃঢ় সংকল্প স্থিৰ কৰি, পৰম ভক্তিৰে যুক্ত হৈ তাই এক লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 12
वर्षाणां च शतं साग्रं कृते तपसि दुश्चरे । तुतोष भगवान्रुद्रो धरित्रीं वाक्यमब्रवीत्
দুৰূহ তপস্যাত এশ বছৰৰো অধিক সময় অতিবাহিত হোৱাত, ভগৱান ৰুদ্ৰ সন্তুষ্ট হ’ল আৰু ধৰিত্ৰীক বচন ক’লে।
Verse 13
देवि विश्वंभरे सर्वं तपः सुचरितं त्वया । मा शोकं कुरु कल्याणि भविष्यति तवेप्सितम्
দেৱি, হে বিশ্বম্ভৰে! তোমাৰ দ্বাৰা এই সকলো তপস্যা আৰু সৎকৰ্ম সুন্দৰকৈ সম্পন্ন হৈছে। হে কল্যাণী, শোক নকৰিবা; তুমি যি ইচ্ছা কৰিছা, সেয়া নিশ্চয় সিদ্ধ হ’ব।
Verse 14
दैत्या नाशं गमिष्यंति विष्णुना निहता भुवि । भवित्री त्वं महादेवि दैत्यभारविवर्जिता
দৈত্যসকল ভূপৃষ্ঠত বিষ্ণুৰ দ্বাৰা নিহিত হৈ বিনাশলৈ যাব। আৰু তুমি, হে মহাদেৱি, দৈত্যভাৰৰ পৰা মুক্তা হ’বা।
Verse 15
इदं त्वया स्थापितं यल्लिंगं परमशोभनम् । धरित्रीनाम्ना विख्यातं लोके ख्यातिं गमिष्यति
তোমাৰ দ্বাৰা স্থাপিত এই পৰম শোভাময় লিঙ্গ লোকত ‘ধৰিত্ৰী’ নামৰে বিখ্যাত হৈ মহাখ্যাতি লাভ কৰিব।
Verse 16
अत्राहं संस्थितो नित्यं लिंगरूपी महाप्रभुः । स्थास्यामि कल्पेकल्पे वै नृणां पापापहारकः
ইয়াত মই নিত্য লিঙ্গৰূপ মহাপ্ৰভু হৈ প্রতিষ্ঠিত। প্ৰতিটো যুগত, প্ৰতিটো কল্পত মই স্থিৰ থাকিম, মানুহৰ পাপ অপহৰণকাৰী হৈ।
Verse 17
मूर्त्यष्टकसमायुक्तो लिंगे ऽस्मिन्संस्थितः सदा । नृणां नाशयिता पापं पूर्वजन्मशतार्जितम्
অষ্ট মূৰ্তিৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ মই এই লিঙ্গত সদায় প্রতিষ্ঠিত, মানুহৰ শত শত পূৰ্বজন্মত সঞ্চিত পাপ বিনাশ কৰোঁতা।
Verse 18
भाद्रे कृष्णतृतीयायां यश्चैतं पूजयिष्यति । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्स्यत्यसंशयम्
ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ তৃতীয়া তিথিত যিয়ে এই (লিঙ্গ) পূজা কৰে, সি নিঃসন্দেহে সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।
Verse 19
सर्वतीर्थाभिषेकस्य सर्वेषां दानकर्मणाम् । भविष्यति फलं तस्य लिंगस्यैवास्य पूजनात्
এই লিঙ্গটিকেই পূজা কৰিলে, সকলো তীৰ্থত অভিষেক (স্নান) আৰু সকলো প্ৰকাৰ দান-কর্মৰ পৰা যি ফল হয়, সেই একেই ফল লাভ হয়।
Verse 20
धनुषां षोडशं यावत्समंतात्परिमंडलम् । क्षेत्रमस्य समाख्यातं प्राणिनां मुक्तिदायकम्
এই ক্ষেত্ৰৰ পৰিসীমা চাৰিওফালে ষোলো ধনু-দৈৰ্ঘ্য পৰ্যন্ত বৃত্তাকাৰে বিস্তৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; ই প্ৰাণীসকলক মুক্তি দান কৰে।
Verse 21
तस्मिन्मृताः प्राणिनो ये कामतो वाप्यकामतः । कृमि कीटसमा वापि ते यांति परमां गतिम्
তাত যিসকল প্ৰাণী মৰে—ইচ্ছাকৃতভাৱে হওক বা অনিচ্ছাকৃতভাৱে—কৃমি-কীট সদৃশ হলেও, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে।
Verse 22
यो दद्यात्काञ्चनं मेरुं कृत्स्नां वाऽपि वसुन्धराम् । यः पूजयति पृथ्वीशं स तयोरधिकः स्मृतः
যদি কোনোবাই সোণাৰ মেরু পৰ্বত বা সমগ্ৰ পৃথিৱী দান কৰে, তথাপি যিয়ে পৃথ্বীশ (শিৱ)ক পূজা কৰে, তেওঁক সেই দুয়োটাতকৈও মহান বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 23
ईश्वर उवाच । इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । पृथिवीश्वरनामाभूत्तत्प्रभृत्येव शंकरः
ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে বৰ দান কৰি দেৱতা তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তেতিয়াৰ পৰা শংকৰ ‘পৃথিৱীশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।
Verse 24
पुनरस्मिन्महाकल्पे वाराह इति विश्रुते । कदाचिद्दक्षशापेन क्षीणश्चन्द्रो बभूव ह
পুনৰ এই মহাকল্পত, ‘ৱৰাহ কল্প’ নামে বিশ্ৰুত, এবাৰ দক্ষৰ শাপৰ ফলত চন্দ্ৰ ক্ষীণ হৈ পৰিল।
Verse 25
पपात भूतले देवि यक्ष्मणा पीडितः शशी । क्षेत्रं प्रभासमासाद्य तन्महोदधिसंनिधौ
হে দেবী, যক্ষ্মা ৰোগে পীড়িত শশী ভূতলত পতিত হ’ল। প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপনীত হৈ সি মহাসাগৰৰ সন্নিধানত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 26
दृष्ट्वा पृथ्वीश्वरं लिंगं सप्रभावं महाप्रभम् । तत्पूजानिरतो भूत्वा वर्षाणां तु सहस्रकम्
প্ৰভাৱময়, মহাতেজস্বী পৃথিৱীশ্বৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰি সি তাৰ পূজাত নিমগ্ন হ’ল, সম্পূৰ্ণ এক হাজাৰ বছৰ ধৰি।
Verse 27
अतपत्स तपो रौद्रं शीर्णपर्णांबुभक्षकः । यतः समभवद्दीप्त्या सर्वाह्लादकरः शशी
সি ৰৌদ্ৰ তপস্যা কৰিলে, ঝৰা পাত আৰু পানী খাই জীৱন ধাৰণ কৰিলে। সেই তপৰ বলত চন্দ্ৰ পুনৰ দীপ্তিমান হৈ উঠিল, সকলোকে আনন্দ দানকাৰী।
Verse 28
तल्लिंगस्यैव माहात्म्यात्ततश्चंद्रेश्वरोऽभवत् । तस्य लिंगस्य माहात्म्याच्चंद्रमा गतकल्मषः
সেই লিঙ্গৰ মহিমাৰ বলতেই তেওঁ পাছত ‘চন্দ্ৰেশ্বৰ’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ল; আৰু সেই লিঙ্গৰ মহিমাতেই চন্দ্ৰদেৱ কল্মষ-মুক্ত হ’ল।
Verse 29
अवाप सिद्धिमत्युग्रां स्पर्शलिंगप्रकाशिनीम् । सोमनाथेति यां प्राहुः प्रसिद्धां लिंगरूपिणीम्
তেওঁ অতি উগ্ৰ আৰু অসাধাৰণ সিদ্ধি লাভ কৰিলে—যি স্পৰ্শ-জন্ম লিঙ্গৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰে; আৰু লিঙ্গ-ৰূপে প্ৰসিদ্ধ, ‘সোমনাথ’ নামে খ্যাত।
Verse 30
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चन्द्रदैवतम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति
এইদৰে সংক্ষেপে চন্দ্ৰদেৱতাৰ মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল। ই শ্ৰৱণ কৰিলে পাপ নাশ হয় আৰু আৰোগ্য তথা ৰোগমুক্তি দান কৰে।
Verse 98
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां पृथ्वीश्वर माहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवतितमोध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকবিশিষ্ট সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ মধ্যযাত্ৰা-প্ৰসঙ্গত ‘পৃথ্বীশ্বৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ অষ্টানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।