
এই অধ্যায়ত দেৱী আৰু ঈশ্বৰৰ মাজত প্ৰশ্নোত্তৰধৰ্মী ধৰ্মতাত্ত্বিক সংলাপ বৰ্ণিত। ঈশ্বৰে প্ৰথমে কামেশ্বৰৰ উত্তৰে ৰতীশ্বৰৰ স্থান দিশ‑দূৰতাৰ চিহ্নে নিৰ্দেশ কৰি কয়—কেৱল দর্শন আৰু পূজাই সাত জন্মৰ পাপ নাশ কৰে আৰু গৃহভংগ/অশান্তি দূৰ কৰে। তাৰ পিছত দেৱীয়ে সেই তীৰ্থৰ উৎপত্তি আৰু “ৰতীশ্বৰ” নামৰ কাৰণ সুধে। ঈশ্বৰে কাহিনী কয়—ত্রিপুৰাৰি শিৱে মনসিজ কামক দগ্ধ কৰাৰ পিছত ৰতীয়ে সেই ঠাইতে দীঘলীয়া তপস্যা কৰে; অঙ্গুষ্ঠাগ্ৰে থিয় হৈ বহু কাল তপস্যা কৰোঁতে ভূমিৰ পৰা এক মাহেশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভৱ হয়। আকাশবাণীয়ে ৰতীক লিঙ্গপূজাৰ আদেশ দিয়ে আৰু কামৰ সৈতে পুনৰ্মিলনৰ বৰ দিয়ে। ৰতীৰ তীব্ৰ পূজাৰ ফলত কাম পুনৰ লাভ হয় আৰু সেই লিঙ্গ “কামেশ্বৰ” নামে প্ৰসিদ্ধ হয়; ৰতীয়ে কয় যে ভৱিষ্যতে যিয়ে ভক্তিভাৱে পূজা কৰিব সিয়ে ইষ্টসিদ্ধি আৰু শুভগতি লাভ কৰিব। শেষত চৈত্ৰ শুক্ল ত্ৰয়োদশীত পূজাক বিশেষ মঙ্গলদায়ক আৰু কামনা‑পূৰণকাৰী বুলি ফলশ্ৰুতিৰূপে কোৱা হৈছে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, কামেশ্বৰ নামে স্মৃত তীৰ্থলৈ যাব লাগে। তাৰেই উত্তৰ দিশত, তিনিধনুৰ দূৰত্বত, ৰতীশ্বৰ নামে খ্যাত দেৱতা অৱস্থিত—হে দেৱৰাজ্ঞী, ত্ৰেতাযুগৰ পৰাই প্ৰসিদ্ধ।
Verse 2
यस्मिन्दृष्टे मनुष्याणां पूजिते तु वरानने । नश्येच्च सप्तजन्माघं गृहभंगश्च नो भवेत्
হে সুন্দৰ-মুখী দেবী, কেৱল দৰ্শন কৰিলেই—আৰু বিশেষকৈ পূজা কৰিলে—মানুহৰ সাত জন্মৰ পাপ নাশ হয়, আৰু গৃহভংগ নঘটে।
Verse 3
देव्युवाच । केनायं स्थापितो देव कस्मात्प्रोक्तो रतीश्वरः । दर्शनेनास्य किं श्रेयः सर्वं विस्तरतो वद
দেৱীয়ে ক’লে: “হে দেৱ, এইটো কোনে স্থাপন কৰিলে? কিয় ইয়াক ৰতীশ্বৰ বুলি কোৱা হয়? ইয়াৰ দৰ্শনে কি শ্ৰেয় লাভ হয়? সকলো কথা বিস্তাৰে কওক।”
Verse 4
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । रतिर्नामाभवत्साध्वी कामपत्नी यशस्विनी
ঈশ্বৰে ক’লে: “শুনা, হে দেৱি, মই পাপ-প্ৰণাশিনী কাহিনী ক’ম। ৰতি নামৰ এগৰাকী সাধ্বী আছিল, যি যশস্বিনী কামদেৱৰ পত্নী আছিল।”
Verse 5
दग्धे मनसिजे पूर्वं देवेन त्रिपुरारिणा । तदर्थाय तपस्तेपे तस्मिन्देशे रतिः किल
পূৰ্বে, যেতিয়া মনসিজ (কামদেৱ) ত্ৰিপুৰাৰিৰ দেৱ (শিৱ) দ্বাৰা দগ্ধ হৈছিল, তেতিয়া সেই উদ্দেশ্যতেই—তাঁৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে—ৰতি সেই দেশতেই তপস্যা কৰিছিল।
Verse 6
अंगुष्ठाग्रेण तिष्ठन्त्या यावद्युगचतुष्टयम् । आराधितो महादेवः शांतेन मनसा प्रिये
অঙ্গুষ্ঠৰ আগত থিয় হৈ, চাৰি যুগ পৰ্যন্ত, হে প্ৰিয়ে, তাই শান্ত মনৰে মহাদেৱক আৰাধনা কৰিছিল।
Verse 7
कस्मिंश्चिदथ काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । तदग्रतः समुत्तस्थौ लिगं माहेश्वरं प्रिये
তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত, ধৰণীৰ তল ভেদি, হে প্ৰিয়ে, তাইৰ সন্মুখত মাহেশ্বৰ লিঙ্গ উদ্ভাসিত হৈ উঠিল।
Verse 8
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । आह्लादयंती सहसा तस्याश्चित्तं वरानने
সেই মুহূর্ততে এক অশৰীৰী বাণী ক’লে, হে সুন্দৰ-মুখী, হঠাতে তাইৰ চিত্ত আনন্দে ভৰি উঠিল।
Verse 9
यस्मान्माहेश्वरं लिंगं त्वद्भक्त्या सहसोत्थितम् । पूजयेस्तन्महाभागे ततः कांतमवाप्स्यसि
যিহেতু তোমাৰ ভক্তিৰ বলত এই মাহেশ্বৰ লিঙ্গ তৎক্ষণাৎ উদ্ভূত হৈছে, হে মহাভাগ্যৱতী, সেই লিঙ্গৰ পূজা কৰা; তেতিয়া তুমি তোমাৰ প্ৰিয়তমক লাভ কৰিবা।
Verse 10
एतच्छुत्वा तु सा साध्वी देवदूतस्य भाषितम् । तल्लिंगं पूजयामास स भक्त्या परमया युता
দেৱদূতৰ এই বাক্য শুনি সেই সাধ্বী নাৰী পৰম ভক্তিত যুক্ত হৈ সেই লিঙ্গৰ পূজা কৰিলে।
Verse 11
ततः कामः समुत्तस्थौ सुप्तोत्थित इव प्रिये । ततः प्रभृति तल्लिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम्
তাৰ পাছত, হে প্ৰিয়ে, কামদেৱ যেন নিদ্ৰাৰ পৰা জাগি উঠাৰ দৰে পুনৰ উঠিল। তেতিয়াৰ পৰা সেই লিঙ্গ ‘কামেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।
Verse 12
ततः सा कामदयिता वाक्यमेतदुवाच ह । प्रहृष्टा कामदेवाप्त्या पुरतः पुष्पधन्वनः
তাৰ পাছত কামৰ প্ৰিয়া এই বাক্য ক’লে; কামদেৱক পুনৰ লাভ কৰি আনন্দিত হৈ, যেতিয়া পুষ্পধন্বন তাইৰ সন্মুখত থিয় আছিল।
Verse 13
पूजयिष्यंति ये चान्ये लिंगमेतत्समाहिताः । एवं ते वांछितां सिद्धिं भूयो यास्यंति सद्गतिम्
আৰু যিসকল অন্য লোক একাগ্ৰচিত্তে এই লিঙ্গৰ পূজা কৰিব, তেওঁলোকে এইদৰে নিজৰ বাঞ্ছিত সিদ্ধি লাভ কৰিব আৰু পুনৰ সৎগতি (উত্তম পথ) প্ৰাপ্ত হ’ব।
Verse 14
मनोऽभीष्टं तथा सर्वं यद्यपि स्यात्सदुर्ल्लभम् । तत्प्राप्स्यंति न संदेहो लिंगस्यास्य प्रसादतः
হৃদয়ে যি ইচ্ছা থাকে—যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ—এই লিঙ্গৰ প্ৰসাদে নিঃসন্দেহে সেয়া লাভ হ’ব।
Verse 15
एवमुक्त्वा गता साध्वी रतिः कामेन संयुता । स्वस्थाने पूर्णकामा सा प्रहृष्टेनांतरात्मना
এইদৰে কৈ সাধ্বী ৰতি কামৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈ গ’ল। নিজৰ নিবাসত উপনীত হৈ সি সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত হ’ল, অন্তৰাত্মা আনন্দে উল্লসিত হ’ল।
Verse 16
एनं चैत्रत्रयोदश्यां शुक्लायां यः समर्चति । सकामवद्भवेन्नृणां श्रुतं सौभाग्यदायकम्
চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ ত্ৰয়োদশীত যিয়ে তাঁক যথাবিধি সমৰ্চনা কৰে, সি লোক কামনা-সিদ্ধ হয়; শুনা যায় ই মানুহৰ সৌভাগ্য দান কৰে।
Verse 96
हृति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवतितमोऽध्यायः
ইয়াতে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ অন্তৰ্গত সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ ভিতৰত, একাদশ ৰুদ্ৰমাহাত্ম্যত ‘কামেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামক ছিয়ানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।