Adhyaya 94
অধ্যায় ৯৪ত প্ৰভাস-ক্ষেত্ৰৰ ভৈৰৱেশ্বৰ সম্পৰ্কে সংক্ষিপ্ত তত্ত্ব আৰু আচারবিধি বৰ্ণিত। ঈশ্বৰে দেৱীক উপদেশ দিয়ে—অগ্নিকোণৰ ওচৰত, দিশা-চিহ্ন আৰু দূৰত্ব/মাপৰ স্পষ্ট নিৰ্দেশসহ উল্লেখিত মহাভৈৰৱেশ্বৰ মন্দিৰলৈ গমন কৰিবলৈ। তাত অৱস্থিত লিঙ্গ সৰ্বকামপ্ৰদ, দাৰিদ্ৰ্য আৰু দুর্ভাগ্য নাশক বুলি কীৰ্তিত। পূৰ্বযুগত ই ‘চণ্ডেশ্বৰ’ নামেৰে পৰিচিত আছিল; চণ্ড নামৰ এক গণে দীঘলীয়া সময় পূজা কৰাত সেই নাম স্মৃতিত স্থিৰ হৈ ৰ’ল বুলি কোৱা হৈছে। শান্তচিত্তে দৰ্শন আৰু স্পৰ্শ কৰিলে পাপক্ষয় হয় আৰু জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়—এই কথা বিশেষভাৱে উল্লেখ আছে। ভাদ্ৰপদ কৃষ্ণ চতুৰ্দশীত উপবাস আৰু ৰাত্ৰিজাগৰণ (প্ৰজাগৰ) কৰিলে মহেশ্বৰৰ পৰম ধাম প্ৰাপ্তি হয়। বাক্, মন আৰু কৰ্মজনিত দোষ লিঙ্গদৰ্শনে নাশ পায়; লগতে তিল, সোণ আৰু বস্ত্ৰ দান পণ্ডিতক দিব লাগে—অশুচিতা দূৰ কৰি তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল সিদ্ধ কৰিবলৈ। শেষত ভৈৰৱৰ বিশ্বতাত্ত্বিক ব্যাখ্যা দিয়া হৈছে—প্ৰলয়কালত ৰুদ্ৰে ভৈৰৱৰূপ ধৰি জগত সংহাৰ/সংকোচ কৰে; সেয়েহে তীৰ্থনামৰ ভিত্তি মহাজাগতিক কৰ্মত প্ৰতিষ্ঠিত। এই মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ কৰিলে ঘোৰ পাপৰ পৰাও মুক্তি আৰু মোক্ষফল লাভ হয় বুলি ফলশ্ৰুতি আছে।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव वह्निकोणस्थं धनुषांदशके स्थितम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, উত্তম ভৈৰৱেশ্বৰলৈ গমন কৰা উচিত। সি সেই ক্ষেত্ৰতেই অগ্নিকোণত (দক্ষিণ-পূৰ্ব দিশত) ধনুষৰ দহ গুণ দূৰত অৱস্থিত।
Verse 2
सर्वकामप्रदं देवि दारिद्र्यौघविनाशनम् । पूर्वं चण्डेश्वरंनाम ख्यातं कृतयुगे प्रिये
হে দেবী, ই সকলো কামনা পূৰণ কৰে আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ প্ৰৱাহ বিনাশ কৰে। হে প্ৰিয়ে, কৃতযুগত পূৰ্বে ই ‘চণ্ডেশ্বৰ’ নামে খ্যাত আছিল।
Verse 3
चण्डोनाम गणो देवि तेन चाराधितं पुरा । दिव्याब्दानां सहस्रं तु तेन चण्डेश्वरं स्मृतम्
হে দেবী, পূৰ্বে ‘চণ্ড’ নামৰ এটা গণে তাক আৰাধনা কৰিছিল; তেওঁৰ কাৰণেই সহস্ৰ দিৱ্য বছৰৰ বাবে সেয়া ‘চণ্ডেশ্বৰ’ বুলি স্মৃতিত প্ৰসিদ্ধ হ’ল।
Verse 4
तं दृष्ट्वा देवदेवेशं स्पृष्ट्वा च सुसमाहितः । मुच्यते सकलात्पापादाजन्ममरणांतिकात्
সেই দেবদেৱেশক দৰ্শন কৰি আৰু সুসংযত একাগ্ৰচিত্তে স্পৰ্শ কৰিলে, মানুহ জন্মৰ পৰা জীৱনৰ অন্তিম পৰ্যন্ত লেগি থকা সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 5
तत्र कृष्णचतुर्दश्यां मासे भाद्रपदे प्रिये । उपवास परो भूत्वा यः करोति प्रजागरम् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः
তাত, হে প্ৰিয়ে, ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণ চতুৰ্দশীত যি উপবাস-পরায়ণ হৈ ৰাতি জাগৰণ কৰে, সি সেই পৰম ধামলৈ যায় য’ত মহেশ্বৰ দেৱ নিবাস কৰে।
Verse 6
वाचिकं मानसं पापं कर्मणा यदुपार्जितम् । तत्सर्वं नाशमायाति तस्य लिंगस्य दर्शनात्
বাক্য আৰু মনৰ পাপ—আৰু কৰ্মৰ দ্বাৰা যি যি সঞ্চিত হৈছে—সেই লিঙ্গৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই সকলো নাশ হয়।
Verse 7
तिला हिरण्यं वस्त्राणि तत्र देयं मनीषिणे । सर्वकिल्विषनाशार्थं सम्यग्यात्राफलेप्सुना
তাত তিল, সোণ আৰু বস্ত্ৰ যোগ্য জ্ঞানীজনক দান কৰিব লাগে—যাত্ৰাৰ সত্য ফল কামনা কৰা জনে—যাতে সকলো কিল্বিষ নাশ হয়।
Verse 8
भैरवाकारमास्थाय कल्पान्ते स हरेद्यतः । विश्वं समग्रं देवेशि तेनासौ भैरवः स्मृतः
হে দেৱেশী! কল্পান্তত তেওঁ ভৈৰৱৰূপ ধাৰণ কৰি সমগ্ৰ বিশ্বক সংহাৰ কৰে; সেইবাবে তেওঁ ‘ভৈৰৱ’ বুলি স্মৰণীয়।
Verse 9
अस्मिन्कल्पे महादेवि प्रभासक्षेत्रमास्थितः । बभूव भैरवो रुद्रः कल्पान्ते लिंगमूर्तिमान्
হে মহাদেৱী! এই কল্পতেই প্ৰভাসক্ষেত্ৰত অৱস্থিত হৈ ৰুদ্ৰ ভৈৰৱ ৰূপে প্ৰকাশ পালে; আৰু কল্পান্তত তেওঁ লিঙ্গমূৰ্তিৰূপে স্থিত থাকে।
Verse 10
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं भैरवेश्वरम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः पातकादतिभैरवात्
এইদৰে সংক্ষেপে ভৈৰৱেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল; ই শুনিলে জীৱ অতি ভয়ংকৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।