
ঈশ্বৰে দেবীক উপদেশ দিয়ে কয়—অঘোৰেশৰ পৰা অলপ উত্তৰে, বায়ব্য (উত্তৰ-পশ্চিম) দিশত অৱস্থিত মহাকালেশ্বৰ লিঙ্গলৈ গমন কৰিব লাগে; ই পাপ-নাশক তীৰ্থ। অধ্যায়ত যুগানুসাৰে নাম-ইতিহাস কোৱা হৈছে—কৃতযুগত ই ‘চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰ’ নামে স্মৰণীয়, আৰু কলিযুগত ‘মহাকালেশ্বৰ’ নামে প্ৰশংসিত। ৰুদ্ৰক কালৰূপ আৰু সূৰ্যকো গ্ৰাস কৰিব পৰা বিশ্বতত্ত্ব হিচাপে বৰ্ণনা কৰি, বিশ্বচিন্তনক ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। প্ৰাতঃকালে ষড়াক্ষৰ মন্ত্রেৰে পূজা কৰাৰ বিধান আছে। কৃষ্ণাষ্টমীত ঘীৰ সৈতে মিশ্ৰিত গুগ্গুলু যথাবিধি ৰাত্ৰিকৰ্মত অৰ্পণ কৰি বিশেষ ব্ৰত পালন কৰিলে মহাফল লাভ হয়; ভৈৰৱে অপৰাধৰ বাবে বিস্তৰ ক্ষমা দান কৰে বুলি কোৱা হৈছে। দানত ধেনুদানক মুখ্য কৰি, ই পিতৃবংশ উন্নত কৰে বুলি উল্লেখ আছে; লগতে দেৱতাৰ দক্ষিণ ভাগত শতৰুদ্ৰীয় পাঠ পিতৃ-মাতৃ দুয়ো বংশৰ উদ্ধাৰৰ বাবে উপকাৰী। উত্তৰায়ণ সময়ত ঘৃতকম্বল অৰ্পণ কৰিলে কঠোৰ পুনর্জন্মৰ দুঃখ শমে। ফলশ্ৰুতিত সমৃদ্ধি, অনিষ্টনিবাৰণ আৰু জন্মে জন্মে ভক্তিৰ দৃঢ়তা লাভৰ কথা কোৱা হৈছে; শেষত চিত্ৰাঙ্গদৰ পূৰ্বপূজাৰ ফলত এই ক্ষেত্ৰৰ খ্যাতি বিস্তাৰ পালে বুলি সমাপ্তি।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे महाकालेश्वरं हरम् । अघोरेशादुत्तरतः किंचिद्वायव्यसंस्थितम्
ঈশ্বৰ ক’লে: তাৰ পাছত, হে সুন্দৰ নিতম্বাৱতী দেৱী, অঘোৰেশ্বৰৰ উত্তৰত অলপ, বায়ব্য দিশত অৱস্থিত হৰ—মহাকালেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত।
Verse 2
धनुषां त्रिंशता देवि श्रुतं पातकनाशनम् । पूर्वं कृतयुगे देवि स्मृतं चित्रांगदेश्वरम्
হে দেৱী, ত্ৰিশ ধনুৰ দূৰত্বৰ ভিতৰত ই পাপনাশক বুলি খ্যাত। হে দেৱী, পূৰ্বে কৃতযুগত ইয়াক চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰ নামে স্মৰণ কৰা হৈছিল।
Verse 3
महाकालेश्वरं देवि कलौ नाम प्रकीर्तितम् । कालरूपी महारुद्रस्तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितः
হে দেৱী, কলিযুগত ই ‘মহাকালেশ্বৰ’ নামে প্ৰখ্যাত। কাল-ৰূপী মহাৰুদ্ৰ সেই লিঙ্গত সুপ্ৰতিষ্ঠিত হৈ অৱস্থিত।
Verse 4
चराचरगुरुः साक्षाद्देवदानवदर्पहा । सूर्यरूपेण यत्सर्वं ब्रह्मांडे ग्रसते प्रिये
তেওঁ চল-অচল সকলোৰে সাক্ষাৎ গুৰু, দেৱ-দানৱৰ দৰ্প নাশক। হে প্ৰিয়ে, সূৰ্য-ৰূপে তেওঁ ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ভিতৰত সকলোকে গ্ৰাস কৰে।
Verse 5
स देवः संस्थितो देवि तस्मिंल्लिंगे महाप्रभः । यस्तत्पूजयते भक्त्या कल्ये लिंगं मम प्रियम् । षडक्षरेण मंत्रेण मृत्युं जयति तत्क्षणात्
হে দেৱী, সেই মহাপ্ৰভা তেজস্বী দেৱতা সেই লিঙ্গত অৱস্থিত। যি ভক্তে প্ৰভাতকালে মোৰ প্ৰিয় লিঙ্গ ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, সি ষড়ক্ষৰ মন্ত্রে তৎক্ষণাৎ মৃত্যুক জয় কৰে।
Verse 6
कृष्णाष्टम्यां विशेषेण गुग्गुलं घृतसंयुतम् । यो दहेद्विधिवत्तत्र पूजां कृत्वा निशागमे
বিশেষকৈ কৃষ্ণাষ্টমীত, যি কোনোবাই সন্ধ্যাবেলাত তাত পূজা কৰি বিধিমতে ঘিউ-মিশ্ৰিত গুগ্গুল ধূপ জ্বলাই—
Verse 7
अपराधसहस्रं तु क्षमते तस्य भैरवः । धेनुदानं प्रशंसंति तस्मिन्स्थाने महर्षयः
এনেকুৱা ভক্তৰ হাজাৰো অপৰাধ ভৈৰৱে ক্ষমা কৰে। সেই স্থানত মহর্ষিসকলে ধেনু-দান, অৰ্থাৎ গাই দান, প্ৰশংসা কৰে।
Verse 8
धेनुदस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशापरान् । देवस्य दक्षिणे भागे यो जपेच्छतरुद्रियम्
নিশ্চয় গোধন দান কৰা জনে দহজন পূৰ্বপুৰুষ আৰু দহজন উত্তৰসন্তানক উদ্ধাৰ কৰে। আৰু যি জনে দেৱতাৰ দক্ষিণ ভাগত বহি শতৰুদ্ৰীয় জপ কৰে—
Verse 9
उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा कालेश्वरं हरम्
কালেশ্বৰ—হৰ স্বয়ং—দৰ্শন কৰিলে মানুহে পিতৃবৰ্গ আৰু মাতৃবৰ্গ দুয়োটাকেই উদ্ধাৰ কৰে। বাল্য, যৌৱন বা বাৰ্ধক্যত কৰা যি পাপ, কালেশ্বৰ দৰ্শনে সেয়া সকলো ধুই যায়।
Verse 10
अयने चोत्तरे प्राप्ते यः कुर्याद्घृतकंबलम् । न स भूयोऽत्र संसारे जन्म प्राप्नोति दारुणम्
উত্তৰায়ণ উপস্থিত হ’লে যি জনে ঘৃত-কম্বল নামৰ অৰ্পণ/দান কৰে, সি এই সংসাৰচক্ৰত পুনৰ দাৰুণ জন্ম নাপায়।
Verse 11
न दुःखितो दरिद्रो वा दुर्भगो वा प्रजायते । सप्तजन्मान्तराण्येव महाकालेशदर्शनात्
মহাকালেশৰ কেৱল দৰ্শনতেই মানুহ সাতো জন্মান্তৰলৈ দুখী, দৰিদ্ৰ বা দুর্ভাগ্যবান হৈ জন্ম নলয়।
Verse 12
धनधान्यसमायुक्ते स्फीते सञ्जायते कुले । भक्तिर्भवति भूयोऽपि महाकालेश्वरार्चने
ধন-ধান্যৰে সমৃদ্ধ, স্ফীত কুলত জন্ম হয়। আৰু মহাকালেশ্বৰ আৰ্চনাত পুনঃপুন ভক্তি উদয় হয়।
Verse 13
इति संक्षेपतः प्रोक्तं महाकालेश्वरं प्रिये । चित्रांगदो गणो देवि तेन चाराधितं पुरा
এইদৰে, হে প্ৰিয়ে, সংক্ষেপে মহাকালেশ্বৰ বিষয়ে কোৱা হ’ল। হে দেবী, পূৰ্বতে চিত্ৰাঙ্গদ নামৰ এজন গণে ভক্তিভাৱে তেঁওক আৰাধনা কৰিছিল।
Verse 14
दिव्याब्दानां सहस्रं तु महा कालेश्वरं हि तत् । चित्रांगदेश्वरं नाम तेन ख्यातं धरातले
এহেজাৰ দিব্য বছৰৰ বাবে সেই লিঙ্গ নিশ্চয়েই মহাকালেশ্বৰ ৰূপে স্থিত আছিল। সেয়েহে পৃথিৱীত ই ‘চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।
Verse 93
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये महाकालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिणवतितमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ প্ৰভাস খণ্ডত, প্ৰভাসক্ষেত্ৰ মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত, একাদশ-ৰুদ্ৰ মাহাত্ম্য অংশত, একাশীতিসাহস্ৰ্যাং সংহিতাৰ “মহাকালেশ্বৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণন” নামক ত্ৰিণৱতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।