Adhyaya 91
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 91

Adhyaya 91

ঈশ্বৰে দেৱীক অবিনাশী ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰলৈ যাবলৈ উপদেশ দিয়ে—যি ৰুদ্ৰসকলৰ ভিতৰত পঞ্চম আৰু আদ্য দিৱ্য স্বৰূপ বুলি বৰ্ণিত। অধ্যায়ত তীৰ্থৰ পবিত্ৰ ভূগোল স্পষ্ট কৰা হৈছে: সাম্বপুৰৰ ওচৰত, পূৰ্বযুগ-সম্পৰ্কীয় শিখাণ্ডীশ্বৰৰ উল্লেখ, আৰু কাষতে কপালিকা-স্থানত লিঙ্গৰূপ কপালেশ্বৰ—যাৰ দৰ্শন আৰু স্পৰ্শে দোষ-পাপ নাশ হয়। তাৰ পৰা নিৰ্দিষ্ট দূৰত্বত উত্তৰ-পূব দিশে ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ অৱস্থিত, সৰ্বহিতকাৰী আৰু ইষ্টফলদাতা বুলি কোৱা হৈছে। গুৰু নামৰ ঋষিয়ে ঘোৰ তপস্যা কৰে, দিৱ্য নিয়মে ত্ৰ্যম্বক মন্ত্র জপ কৰে আৰু দিনে তিনিবাৰ শংকৰৰ পূজা কৰে। শিৱৰ কৃপাৰে তেওঁ দিৱ্য ঐশ্বৰ্য লাভ কৰি তীৰ্থৰ নাম প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—সান্নিধ্য, পূজা আৰু মন্ত্রজপে পাপক্ষয়; বামদেৱ মন্ত্রসহ ভক্তিয়ে দোষমুক্তি; আৰু চৈত্র শুক্ল চতুৰ্দশীৰ ৰাতি জাগৰণ কৰি পূজা, স্তৱ, পাঠ কৰিলে বিশেষ ফল লাভ হয়। শেষত সম্পূৰ্ণ তীৰ্থফল কামনাকাৰীৰ বাবে গোদান বিধান আৰু এই মাহাত্ম্য পুণ্যপ্ৰদ, পাপনাশক বুলি উপসংহাৰ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि त्र्यंबकेश्वरमव्ययम् । तत्पंचमं समाख्यातं रुद्राणामादिदैवतम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, অব্যয় ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰলৈ গমন কৰিব লাগে। তেওঁ ৰুদ্ৰসকলৰ মাজত পঞ্চম আৰু আদিদেৱতা বুলি ঘোষিত।

Verse 2

शिखंडीश्वरमाख्यातं पूर्वं त्रेतायुगे प्रिये । तच्चाद्याहं प्रवक्ष्यामि यथा संज्ञायते नरैः

হে প্ৰিয়ে, ত্ৰেতাযুগত পূৰ্বে ই শিখণ্ডীশ্বৰ নামে খ্যাত আছিল। এতিয়া মই ইয়াক বৰ্ণনা কৰিম, যিদৰে মানুহে আজি ইয়াক চিনে।

Verse 3

अस्ति सांबपुरं देवि तत्रस्थं परमेश्वरि । तस्यैवोत्तरदिग्भागे स्थानं कापालिकं स्मृतम्

হে দেবী, তাত সাঁবপুৰ নামে এখন নগৰ আছে, হে পৰমেশ্বৰী। তাৰেই উত্তৰ দিশৰ ভাগত ‘কাপালিক-স্থান’ নামে এক পবিত্ৰ স্থান স্মৃত।

Verse 4

कपालेश्वरनामा च यत्रेशो लिंगमूर्तिमान् । संस्थितः पापनाशाय दर्शनात्स्पर्शनान्नृणाम्

সেই ঠাইত কপালেশ্বৰ নামে প্ৰভু লিঙ্গমূৰ্তিৰূপে প্রতিষ্ঠিত। মানুহৰ পাপ নাশৰ বাবে—কেৱল দর্শনে আৰু স্পৰ্শতেও।

Verse 5

तस्मादीशानदिग्भागे धनुषां षोडशांतरे । त्र्यंबकेश्वरनामा च तत्र रुद्रः स्थितः स्वयम्

সেই স্থানৰ পৰা ঈশান (উত্তৰ-পূব) দিশত, ষোল ধনুৰ দূৰত্বত, ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ নামে ৰুদ্ৰ স্বয়ং স্থিত।

Verse 6

सर्वानुग्रहकर्त्ता च सर्वकामफलप्रदः । पुरा यत्रातपद्देवि तपो घोरं सुदुष्करम् । गुरुर्नामा ऋषिवरो देवदानवदुःसहम्

তেওঁ সকলোকে অনুগ্ৰহ দান কৰে আৰু সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনাৰ ফল প্ৰদান কৰে। হে দেবী, পূৰ্বে সেই ঠাইতেই ‘গুরু’ নামে ঋষিবৰে ভয়ংকৰ আৰু অতি দুৰূহ তপস্যা কৰিছিল—যি দেব-দানৱৰো অসহ্য।

Verse 7

कोटीनां त्रितयं येन त्र्यंबको मंत्रनायकः । जप्तो दिव्येन विधिना त्रिकालं पूज्य शंकरम्

তেওঁ দিৱ্য বিধি অনুসৰি মন্ত্রসমূহৰ নায়ক ত্ৰ্যম্বক মন্ত্র তিন কোটি বাৰ জপ কৰিছিল, আৰু দিনৰ তিন সময়ত শংকৰক পূজা কৰিছিল।

Verse 8

ततः प्रसाद्य देवेशं दिव्यैश्वर्यमवाप सः । चक्रे नाम स्वयं तस्य त्र्यंबकेश्वरमव्ययम्

তাৰ পাছত দেৱেশ্বৰক প্ৰসন্ন কৰি সি দিব্য ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিলে; আৰু সেই লিঙ্গৰ বাবে সি নিজেই অব্যয় নাম ‘ত্র্যম্বকেশ্বৰ’ স্থাপন কৰিলে।

Verse 9

जप्त्वा तु त्र्यंबकं मंत्रं यतः सिद्धिमवाप सः । दिव्याष्टगुणमैश्वर्यं तेनासौ त्र्यंबकेश्वरः

ত্র্যম্বক মন্ত্র জপ কৰি যাৰ দ্বাৰা সি সিদ্ধি লাভ কৰিলে, তেনে সি অষ্টগুণে বিভূষিত দিব্য ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিলে; সেইবাবে সেই (লিঙ্গ) ‘ত্র্যম্বকেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত।

Verse 10

सर्वपातक विध्वंसी दर्शनात्स्पर्शनादपि । यस्त्र्यंबकं जपेद्विप्रस्त्र्यंबकेश्वरसंनिधौ । स प्राप्नोति महासिद्धिं प्रत्यक्षं रुद्र एव सः

ই দৰ্শনতে আৰু স্পৰ্শতোও সকলো পাপ বিনাশ কৰে। যি বিপ্ৰ (ব্ৰাহ্মণ) ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰৰ সন্নিধিত ত্ৰ্যম্বক জপ কৰে, সি মহাসিদ্ধি লাভ কৰে—প্ৰত্যক্ষতে সি ৰুদ্ৰ স্বয়ং হয়।

Verse 11

दर्शनादपि तस्याथ पापं याति सहस्रधा । यस्तं पूजयते भक्त्या विधिना भावमास्थितः । वामदेवेन मंत्रेण स मुक्तः पातकैर्भवेत्

তাঁক দৰ্শন কৰিলেই পাপ সহস্ৰগুণে চূৰ্ণ হয়। যি জনে বিধি অনুসাৰে, ভক্তিভাৱে আৰু শুদ্ধ অন্তৰ্ভাৱে তাঁক পূজা কৰে, সি বামদেৱ মন্ত্রৰ দ্বাৰা পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 12

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां तत्र यो जागृयान्निशि । पूजास्तुतिकथाभिश्च स प्राप्नोतीप्सितं फलम्

চৈত্র শুক্ল চতুৰ্দশীত যি জনে তাত ৰাতি জাগৰণ কৰে—পূজা, স্তুতি আৰু ধৰ্মকথা-পাঠত ৰত থাকে—সি ইচ্ছিত ফল লাভ কৰে।

Verse 13

धेनुस्तत्रैव दातव्या सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

যিসকলে তীৰ্থযাত্ৰাৰ সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰিব খোজে, তেওঁলোকে সেই পৱিত্ৰ স্থানতেই গৰু দান কৰিব লাগে।

Verse 14

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । त्र्यंबकेश्वररुद्रस्य नृणां पुण्यफलप्रदम्

এইদৰে, হে দেবী, মই তোমাক ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ ৰুদ্ৰৰ পাপনাশক মাহাত্ম্য ক’লোঁ; ই মানুহক পুণ্যফল প্ৰদান কৰে।

Verse 91

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनवतितमोऽध्यायः

ইয়াতে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ প্ৰভাস খণ্ডত, প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য আৰু একাদশ-ৰুদ্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ একানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত।