
এই অধ্যায়ত শিৱ–দেৱীৰ তত্ত্বময় সংলাপৰ জৰিয়তে প্ৰভাস-ক্ষেত্ৰৰ এক সূক্ষ্ম তীৰ্থযাত্ৰাৰ পথচিত্র দিয়া হৈছে। ঈশ্বৰে দেৱীক কুমাৰেশ্বৰ মন্দিৰলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে আৰু তাত থকা লিঙ্গক মহাপাতক-নাশক, অতি প্ৰভাৱশালী বুলি বৰ্ণনা কৰে। বৰুণ আৰু নৈঋত দিশৰ উল্লেখ আৰু গৌৰী-তপোবন আদি চিহ্নৰ সহায়ত মন্দিৰৰ অৱস্থান স্পষ্ট কৰি পবিত্ৰ ভূগোলক যাত্ৰাযোগ্য কৰি তোলা হৈছে। উৎপত্তিকথাত কোৱা হয় যে মহান তপস্যাৰ পাছত ষণ্মুখ (কুমাৰ/স্কন্দ) এই লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল; ইয়াৰ দ্বাৰা নাম আৰু মহিমাৰ প্ৰামাণ্য ব্যাখ্যা পোৱা যায়। তাৰ পাছত পুণ্যফলৰ তুলনা দিয়া হৈছে—অন্য ঠাইত মাহ-মাহ উপাসনাৰ ফল, ইয়াত বিধিপূৰ্বক এক দিনৰ কুমাৰেশ্বৰ পূজাতেই লাভ হয়। কাম, ক্ৰোধ, লোভ, ৰাগ আৰু মাত্সৰ্য ত্যাগ কৰা আৰু একবাৰ পূজাতেও ব্ৰহ্মচৰ্য/সংযম গ্ৰহণ কৰাটো নৈতিক শর্ত বুলি কোৱা হৈছে। শেষত যথাবিধি পূজাই যাত্ৰাৰ যথাৰ্থ ফল প্ৰদান কৰে বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुमारेश्वरमुत्तमम् । लिंगं महाप्रभावं हि महापातकनाशनम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, উত্তম কুমাৰেশ্বৰলৈ গমন কৰিবা—সেই মহাপ্ৰভাৱশালী লিঙ্গ মহাপাতকো বিনাশ কৰে।
Verse 2
धनुषां त्रिंशता देवि वरुणान्नैऋते स्थितम् । गौरीतपोवनाद्देवि दक्षिण स्थानसंस्थितम्
হে দেবী! ই বৰুণৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে ত্ৰিশ ধনুৰ দূৰত্বত অৱস্থিত, আৰু হে দেবী, গৌৰীৰ তপোবনৰ দক্ষিণফালে স্থিত।
Verse 3
षण्मुखेन महादेवि तत्र कृत्वा महत्तपः । प्रतिष्ठितं महालिंगं कुमारेशस्ततोऽभवत्
হে মহাদেৱী! তাত ষণ্মুখে মহাতপস্যা কৰি এক মহালিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; সেই কাৰণেই সেয়া ‘কুমাৰেশ্বৰ’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ল।
Verse 4
यस्तं पूजयते भक्त्या मासमेकं निरन्तरम् । षण्मासस्यार्चनेनैव यत्पुण्यमुपजायते
যি জনে ভক্তিভাৱে এক মাহ নিৰন্তৰ তেওঁৰ পূজা কৰে, তেওঁ সেই একে পুণ্য লাভ কৰে, যি অন্যথা ছয় মাহ ধৰি অৰ্চনা কৰিলে জন্মে।
Verse 5
तत्पुण्यं सकलं तस्य कुमारेशार्चनात्सकृत् । लभते दिवसैकेन विधिना यदि पूजयेत्
সেই সকলো পুণ্য তেওঁ কুমাৰেশৰ অৰ্চনা একবাৰেই লাভ কৰে—যদি বিধি অনুসাৰে পূজা কৰে—এটা দিনৰ ভিতৰতে।
Verse 6
कामं क्रोधं तथा लोभं रागं त्यक्त्वा तु मत्सरम् । ब्रह्मचारी यतिर्भूत्वा सकृदप्येनमर्चयेत्
কাম, ক্ৰোধ, লোভ, ৰাগ আৰু মত্সৰ ত্যাগ কৰি, ব্ৰহ্মচাৰী হৈ যতিৰ দৰে সংযমী হ’লে, একবাৰ হলেও তেওঁৰ অৰ্চনা কৰা উচিত।
Verse 7
एवं संपूजिते देवि सम्यग्यात्रा फलं लभेत्
হে দেবী! এইদৰে যেতিয়া তেওঁৰ যথাবিধি সম্যক পূজা হয়, তেতিয়া যাত্ৰাৰ পূৰ্ণ আৰু যথাৰ্থ ফল লাভ হয়।
Verse 73
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः
এইদৰে একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত শ্ৰীস্কন্দ মহাপুৰাণৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য’ত ‘কুমাৰেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নাম ত্ৰিসপ্ততিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।