Adhyaya 53
শিৱ–দেৱীৰ সংলাপৰ ৰূপত এই অধ্যায়ত তীৰ্থযাত্ৰীক কপিলেশ্বৰ তীৰ্থলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। যাত্ৰাপথত উল্লিখিত স্থানৰ অলপ পূবফালে অৱস্থিত কপিলেশ্বৰ লিঙ্গক ‘মহাপ্ৰভাৱ’ বুলি কোৱা হৈছে আৰু তাৰ দৰ্শনমাত্ৰে পাপক্ষয় হয় বুলি স্পষ্ট কৰা হৈছে। এই ক্ষেত্ৰৰ পৱিত্ৰতাৰ মূল কাৰণ ৰাজৰ্ষি কপিলৰ তপস্যা—তেওঁ তাত মহাদেৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে; লগতে এই লিঙ্গত নিত্য দেবসান্নিধ্য থাকে বুলিও কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত কালবিধান—শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশীত নিয়মশীল ভক্তে সৰ্বলোকহিতাৰ্থে কপিলেশ্বৰ ৰূপে সোম/সোমেশৰ সাতবাৰ দৰ্শন কৰিলে গোধন দানৰ সমান ফল পায়। শেষত দানবিধি—সেই তীৰ্থতে একাগ্ৰচিত্তে ‘তিল-ধেনু’ দান কৰা ব্যক্তিয়ে তিলৰ দানাৰ সংখ্যামতে যুগ পৰ্যন্ত স্বৰ্গবাস লাভ কৰে বুলি ফলশ্ৰুতি দিয়া হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यव स्थितम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, উত্তম কপিলেশ্বৰলৈ গমন কৰিব। সেয়া সেই স্থানৰেই পূৰ্ব দিশত, বেছি দূৰত নহয়, অৱস্থিত।
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं तु दर्शनात्पापनाशनम् । कपिलोनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महातपः
তাত থকা লিঙ্গ মহাপ্ৰভাৱশালী; তাৰ দৰ্শনমাত্ৰে পাপ নাশ হয়। সেই স্থানতেই কপিল নামৰ ৰাজর্ষিয়ে মহাতপস্যা কৰিছিল।
Verse 3
संप्राप्तः परमां सिद्धिं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । देवसांनिध्यमीशानं तस्मिंल्लिंगे सदा हरिः
মহেশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰি তেওঁ পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে। সেই লিঙ্গত সদা দেবসান্নিধ্য থাকে—তাত ঈশান উপস্থিত, আৰু হৰিও সদায় নিবাস কৰে।
Verse 4
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां सर्वलोकहितार्थतः । सप्तकृत्वो महादेवं सोमेशं कपिलेश्वरम् । यः पश्येत्प्रयतो भूत्वा स गोदानफलं लभेत्
শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশী তিথিত, সকলো লোকৰ মঙ্গলৰ বাবে, যি সংযমী হৈ মহাদেৱ সোমেশ আৰু কপিলেশ্বৰক সাতবাৰ দৰ্শন কৰে, সি গো-দানৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 5
तिलधेनुं च यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे समाहितः । तिलसंख्यायुगान्येव स स्वर्गे वसति प्रिये
সেই তীৰ্থত যি একাগ্ৰচিত্তে তিলধেনু (তিলৰ ‘গাই’) দান কৰে, হে প্ৰিয়ে, সি তিলৰ সংখ্যাৰ সমান যুগ পৰ্যন্ত স্বৰ্গত বাস কৰে।
Verse 53
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपिलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः
এইদৰে, শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাত, সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম বিভাগ ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ৰ অন্তৰ্গত ‘কপিলেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ ত্ৰিপঞ্চাশতম (৫৩তম) অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।